De Sint-Michielskerk (Église Saint-Michel, in het Luxemburgs Méchelskierch) staat aan de Vismarkt, de oudste hoek van de oude stad van Luxemburg. Het is de oudste religieuze plek van de stad: al in 987 stond hier een kapel van de graven van Luxemburg. Het gebouw dat je nu ziet werd na branden en belegeringen keer op keer herbouwd, en het huidige uiterlijk dateert grotendeels van 1688.
De Sint-Michielskerk in het kort
- Waar: aan de Vismarkt (Marché-aux-Poissons), op de hoek van de rue Sigefroi, in de Ville Haute, een paar passen boven de Bockrots.
- Gebouwd: op de plek van een burchtkapel uit 987; de huidige laatgotische kerk werd na een brand in 1509 herbouwd en kreeg in 1687–1688 haar barokke uiterlijk.
- Wat het nu is: een actieve katholieke parochiekerk en sinds juli 2024 de kerk van de Luxemburgse luitenantie van de Orde van het Heilig Graf van Jeruzalem.
- Benodigde tijd: 15–20 minuten binnen, iets langer als je ook de Vismarkt eromheen verkent.
Van burchtkapel tot parochiekerk
Het verhaal begint bij graaf Siegfried, die in 963 de Bockrots verwierf en er de burcht stichtte waaruit de stad Luxemburg groeide. Rond 987 stond op deze plek een kapel van de graven met meerdere altaren, waarvan één gewijd aan Sint-Michiel. De naam van de aartsengel ging over op de kerk, die in het begin van de 14e eeuw al een parochie bediende. In 1509 legde een brand de buurt in de as, en tot 1519 werd de kerk in laatgotische stijl herbouwd.
Luxemburg was een van de meest omstreden vestingen van Europa, en de kerk betaalde de prijs. Dominicanen namen haar in de jaren 1630 over en breidden haar uit, maar in 1679 verwoestte een brand hun toren en tijdens het beleg door Lodewijk XIV in 1683–1684 vernielden Franse troepen het koor. De Fransen herbouwden haar in 1687–1688, en toen kreeg de kerk de vorm die je nu ziet. Tijdens de Franse Revolutie werden de monniken verdreven en werd het meubilair in 1798 verkocht of vernield; in 1803 kreeg de parochie haar kerk terug. Er volgden restauraties in de jaren 1960 en 1980 en in 2003–2004.
Waar je op moet letten
- Het barokke noordportaal, gemaakt door de Luxemburgse beeldhouwer Nicolas Koenen na de herbouw onder Lodewijk XIV.
- De mix van stijlen: een stevige vierkante toren, een laatgotisch schip met ribgewelven en barokke details uit de jaren 1680.
- Het barokke hoogaltaar, dat sterk afsteekt tegen de sobere gotische gewelven van het schip.
- De glas-in-loodramen uit 1962, van Luxemburgse kunstenaars en de Franse glazenier Gabriel Loire, met heiligen, oude ambachtsgilden en scènes uit het Nieuwe Testament.
- De orgelkast achter in het schip: het orgel gaat terug op een instrument dat in 1662 werd gebouwd voor de oude franciscanenkerk op de huidige Place Guillaume II en in 1805 hierheen werd gebracht.
De kerk die de Revolutie ontsnapte
Volgens een plaatselijke overlevering was de Sint-Michielskerk de enige kerk van de stad die de Franse revolutionaire troepen spaarden, zogenaamd omdat een versiering op de toren hen aan een Frygische muts deed denken. Het is eerder een verhaal dan een vastgesteld feit: in werkelijkheid diende de kerk als opslagplaats en school en verloor ze haar inrichting. Wel gedocumenteerd is een levende traditie voor de deur. Uit een jaarlijkse mis van het pottenbakkersgilde op paasmaandag, gevolgd door de verkoop van hun waren, ontstond de Éimaischen, de paasmaandagmarkt op de Vismarkt, waar nog steeds aardewerken vogelfluitjes worden verkocht, de Péckvillercher.
Tips voor je bezoek
- De kerk is een actieve parochie: kom buiten de mistijden, praat zacht en kleed je gepast.
- Kom op paasmaandag om de Éimaischen-markt het plein te zien vullen, maar reken op drukte.
- Voor het beste zicht op de toren loop je naar de overkant van de Vismarkt, waar de oude huizen de kerk omlijsten.
In de buurt
- Nationaal Museum voor Archeologie, Geschiedenis en Kunst (MNHA): aan de Vismarkt zelf, met de geschiedenis van Luxemburg van de prehistorie tot de moderne kunst.
- Bock-kazematten: de gangen in de rots waar ooit de burcht van graaf Siegfried stond, een paar minuten lopen de rue Sigefroi af.
- Chemin de la Corniche: de wandelroute over de oude vestingmuren, met uitzicht op de Grund en het dal van de Alzette.
- Groothertogelijk Paleis: de officiële stadsresidentie van de groothertog, een paar minuten lopen verderop in de rue du Marché-aux-Herbes.
Ontdek Luxemburg met World City Trail
Onze schattenjacht in Luxemburg maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 2 uur, met zo’n 30 minuten lopen. Je komt onder meer op de Place d’Armes, de Place Guillaume II en bij het monument voor Dicks en Lentz, de vaders van de Luxemburgse literatuur.
Heb je liever een ander format, dan is er in Luxemburg ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Luxemburg →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Luxemburg →
Speel de outdoor escape game in Luxemburg →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.