De Dom van Erfurt, officieel de Mariadom, staat op een heuvel boven het Domplatz, zij aan zij met de Severikerk, en dat duo is het bekendste beeld van de Thüringse hoofdstad. Je klimt erheen via een brede trap van 70 treden. In de middelste toren hangt de Gloriosa, gegoten in 1497 en nu de grootste vrij zwaaiende middeleeuwse klok ter wereld.
De Dom van Erfurt in het kort
- Waar: op de Domberg aan de westkant van het Domplatz, naast de Severikerk.
- Gebouwd: een romaanse basiliek vanaf 1154, een gotisch koor in de 14e eeuw en een laatgotisch schip vanaf 1455.
- Wat het nu is: de katholieke kathedraal van het bisdom Erfurt, sinds 1994 weer kathedraal.
- Benodigde tijd: 45 minuten tot een uur binnen, plus tijd voor de trap en het plein.
Van de missie van Bonifatius tot kathedraal
De christelijke geschiedenis van deze heuvel gaat terug tot Bonifatius, die in 742 de paus vroeg een bisdom in Erfurt te bevestigen. Dat ging al snel op in het aartsbisdom Mainz, en het grootste deel van zijn geschiedenis was de Mariakerk geen kathedraal maar een kapittelkerk met kanunniken. De kerk wordt in 1117 voor het eerst vermeld, en in 1154 begon de bouw van een nieuwe romaanse basiliek, waarvan de torenvoeten nog bestaan. In 1184 bezweek tijdens een rijksdag van Hendrik VI een vloer in de naburige proosdij, en zo’n 60 mensen vielen in de beerput eronder en kwamen om. Op 3 april 1507 werd de jonge Maarten Luther in deze kerk tot priester gewijd.
In de 14e eeuw wilden de kanunniken een veel groter koor, maar de heuveltop was te klein. De bouwers breidden hem uit met enorme overwelfde onderbouwen, de Kavaten, en zetten daar het hoge gotische koor op. Daardoor lijkt de oostkant boven het plein te zweven. Vanaf 1455 werd het oude romaanse schip vervangen door een laatgotische hallenkerk. Toen in 1994 het bisdom Erfurt werd opgericht, werd de Mariakerk weer kathedraal.
Waar je op moet letten
- De 70 treden vanaf het Domplatz: klim rustig en zie het koor en de drie spitse torens van de Severikerk boven je uitrijzen.
- Het driehoekige portaal aan de noordkant, gebouwd voor de krappe heuveltop, met beelden van de wijze en dwaze maagden.
- De middeleeuwse glas-in-loodramen in het koor, gemaakt tussen ongeveer 1380 en 1420; begin jaren zestig kwamen er vijf nieuwe ramen bij.
- De Wolfram, een bronzen kandelaardrager van omstreeks 1160 en een van de oudste vrijstaande bronzen beelden van Duitsland, en de stucmadonna uit dezelfde tijd.
- De grafsteen van een graaf van Gleichen, afgebeeld met twee echtgenotes.
- De middentoren met de Gloriosa. Die luidt alleen op grote kerkelijke feestdagen: hoor je hem, dan heb je geluk.
De graaf met twee vrouwen
Volgens de legende werd de graaf van Gleichen op kruistocht gevangengenomen en bevrijd door een Saraceense vrouw, met wie hij trouwde en die hij met zegen van de paus mee naar huis nam terwijl zijn eerste vrouw nog leefde. Met z’n drieën zouden ze in vrede hebben geleefd. Het is een legende en historici betwijfelen haar, maar de grafsteen in de Dom met een graaf tussen twee vrouwen heeft het verhaal eeuwenlang levend gehouden.
Tips voor je bezoek
- Kom laat in de middag, als de lage zon de Dom en de Severikerk vanaf het plein beschijnt.
- Voor het volle zicht op beide kerken loop je eerst naar de oostkant van het Domplatz en klim je daarna de trap op.
- In de zomer dient de trap vaak als openluchtpodium, dus delen ervan kunnen voor voorstellingen afgezet zijn.
- De Dom is een kerk in gebruik: wees stil tijdens de diensten en kleed je gepast.
In de buurt
- Severikerk: de gotische kerk direct naast de Dom, met haar drie spitse torens.
- Citadel Petersberg: een grote barokke vesting op de heuvel achter de Dom, met weids uitzicht over de oude stad.
- Krämerbrücke: de brug vol bewoonde huizen en kleine winkels, een mooie wandeling oostwaarts door de oude stad.
- Fischmarkt: het plein met het neogotische stadhuis en kleurrijke koopmanshuizen, op weg naar de Krämerbrücke.
Ontdek Erfurt met World City Trail
Onze schattenjacht in Erfurt maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 2 uur, met zo’n 28 minuten lopen. Onderweg kom je onder meer langs het Angermuseum. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans of Italiaans.
Heb je liever een ander format, dan is er in Erfurt ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Erfurt →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Erfurt →
Speel de outdoor escape game in Erfurt →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.