Το Φρούριο Φιρκά είναι το χαμηλό ενετικό οχυρό στη δυτική άκρη του παλιού λιμανιού των Χανίων, απέναντι από τον φάρο, στην άλλη πλευρά της εισόδου του λιμανιού. Οι Ενετοί το έχτισαν στις αρχές του 17ου αιώνα για να φυλάει την είσοδο, οι Οθωμανοί το έκαναν στρατώνα, και την 1η Δεκεμβρίου 1913 υψώθηκε στα τείχη του η ελληνική σημαία για να γιορταστεί η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Σήμερα στεγάζει το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης.
Το Φρούριο Φιρκά με μια ματιά
- Πού: στο δυτικό άκρο του Ενετικού λιμανιού, στην Ακτή Κουντουριώτη, απέναντι από τον φάρο.
- Κατασκευή: από τους Ενετούς από το 1610 περίπου, με το όνομα Revellino del Porto (ραβελίνο του λιμανιού)· ολοκληρώθηκε λίγα χρόνια πριν από την κατάληψη των Χανίων από τους Οθωμανούς το 1645.
- Τι είναι σήμερα: έδρα του Ναυτικού Μουσείου Κρήτης στην είσοδό του, με μια αυλή που φιλοξενεί υπαίθριες εκδηλώσεις το καλοκαίρι και μια μεγάλη ελληνική σημαία πάνω από τα τείχη.
- Χρόνος επίσκεψης: 20 λεπτά για τα τείχη και τη θέα· μία ώρα ή περισσότερο αν επισκεφθείτε το Ναυτικό Μουσείο.
Από ενετικό προμαχώνα σε οθωμανικό στρατώνα
Τα Χανιά ήταν ενετική πόλη για σχεδόν τέσσερις αιώνες, και καθώς μεγάλωνε η οθωμανική απειλή, οι Ενετοί ενίσχυσαν την άμυνά τους. Το Revellino del Porto, όπως ονόμαζαν το φρούριο, έπρεπε να ελέγχει την είσοδο του λιμανιού. Μέσα υπήρχαν στρατώνες, αποθήκες πυρομαχικών και το αρχηγείο του διοικητή των στρατευμάτων της πόλης, ενώ μια μεγάλη θολωτή δεξαμενή στην αυλή μάζευε το νερό της βροχής από τις στέγες. Έξι τοξωτά ανοίγματα στο βόρειο τείχος φιλοξενούσαν κανόνια στραμμένα στην είσοδο του λιμανιού.
Το φρούριο δεν έσωσε την πόλη: οι Οθωμανοί κατέλαβαν τα Χανιά το καλοκαίρι του 1645. Χρησιμοποίησαν το κτίριο ως στρατώνα, και από εκεί πήρε το όνομά του, αφού firka στα τουρκικά σημαίνει στρατιωτική μεραρχία. Οι θολωτοί θάλαμοι των κανονιών χρησίμευσαν αργότερα ως κελιά φυλακής, από την οθωμανική περίοδο ως τον Εμφύλιο της δεκαετίας του 1940. Η Κρήτη έγινε αυτόνομη πολιτεία το 1898, και την 1η Δεκεμβρίου 1913 υψώθηκε η ελληνική σημαία στον γωνιακό πύργο του φρουρίου, παρουσία του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ και του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου, Κρητικού κι εκείνου, για να γιορταστεί η ένωση του νησιού με την Ελλάδα.
Τι να προσέξετε
- Η σημαία στον γωνιακό προμαχώνα: το σημείο όπου υψώθηκε η σημαία της ένωσης το 1913. Μια μεγάλη γαλανόλευκη κυματίζει ακόμη εδώ.
- Οι κανονιοθυρίδες: οι έξι τοξωτοί θάλαμοι στο βόρειο τείχος, χτισμένοι για κανόνια και αργότερα κελιά.
- Η δεξαμενή: η θολωτή στέρνα για το νερό της βροχής στην αυλή, που τροφοδοτούσε τη φρουρά σε περίπτωση πολιορκίας.
- Τα τείχη: χοντρή, κεκλιμένη ενετική τοιχοποιία, φτιαγμένη για να αντέχει τις κανονιές, που φαίνεται καλύτερα από την προκυμαία απέξω.
- Η θέα στον φάρο: από το φρούριο κοιτάζετε ευθεία πάνω από την είσοδο του λιμανιού προς τον φάρο στην άκρη του κυματοθραύστη.
- Το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης: στην είσοδο του φρουρίου, με ομοιώματα πλοίων, χάρτες, όργανα και πίνακες για την ελληνική ναυτοσύνη από την αρχαιότητα ως σήμερα.
Μια αλυσίδα στην είσοδο του λιμανιού
Στα ενετικά χρόνια το λιμάνι των Χανίων μπορούσε να κλείσει για τα εχθρικά πλοία με μια βαριά αλυσίδα τεντωμένη στην είσοδό του. Η μία άκρη ήταν δεμένη σε έναν μεγάλο σιδερένιο κρίκο στη βάση του φρουρίου, γνωστό εδώ ως Κερκέλος, και η άλλη στην πλευρά του φάρου. Ο ίδιος ο φάρος ανάγεται στους Ενετούς, αλλά ξαναχτίστηκε στη σημερινή του μορφή τον 19ο αιώνα, όταν η Κρήτη βρέθηκε για λίγα χρόνια υπό αιγυπτιακή διοίκηση.
Συμβουλές για την επίσκεψή σας
- Ελάτε αργά το απόγευμα: το βράδυ το λιμάνι γεμίζει, και τα τείχη και η προκυμαία λάμπουν στον χαμηλό ήλιο.
- Για την καλύτερη θέα προς το φρούριο, περπατήστε στον κυματοθραύστη ως τον φάρο, στην άλλη πλευρά της εισόδου του λιμανιού.
- Η πρόσβαση στην αυλή μπορεί να περιορίζεται σε περίοδο εργασιών ή βραδινών εκδηλώσεων, οπότε ρωτήστε επιτόπου αν θέλετε να περπατήσετε μέσα στα τείχη.
- Το καλοκαίρι προσέξτε τις αφίσες για συναυλίες και παραστάσεις στην αυλή: μια βραδινή εκδήλωση είναι καλή ευκαιρία να δείτε το φρούριο φωτισμένο.
Κοντά
- Ενετικός φάρος: ο λεπτός πέτρινος πύργος στην άκρη του κυματοθραύστη, η κλασική εικόνα των Χανίων.
- Τζαμί Κιουτσούκ Χασάν: το τζαμί με τον τρούλο στο λιμάνι, χτισμένο λίγο μετά την οθωμανική κατάκτηση, που σήμερα φιλοξενεί εκθέσεις.
- Τοπανάς: η παλιά συνοικία αμέσως πίσω από το φρούριο, με στενά σοκάκια, ενετικά αρχοντικά και ξύλινα μπαλκόνια.
- Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Συλλογή: εικόνες, ψηφιδωτά και τοιχογραφίες στην πρώην ενετική μονή του San Salvatore, λίγα βήματα από το φρούριο.
Ανακαλύψτε τα Χανιά με το World City Trail
Το κυνήγι θησαυρού μας στα Χανιά κάνει την παλιά πόλη παιχνίδι στο κινητό σας. Η διαδρομή συνδέει 10 στάσεις και διαρκεί περίπου 2 ώρες, με περίπου 42 λεπτά περπάτημα. Σας οδηγεί στο Ενετικό λιμάνι και στα σοκάκια της Παλιάς Πόλης. Μπορείτε να παίξετε στα ελληνικά, αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά, ιταλικά και ολλανδικά.
Αν προτιμάτε κάτι διαφορετικό, στα Χανιά υπάρχει επίσης μια βόλτα χωρίς ξεναγό και ένα υπαίθριο escape game.
Παίξτε το κυνήγι θησαυρού στα Χανιά →
Κάντε τη βόλτα χωρίς ξεναγό στα Χανιά →
Παίξτε το υπαίθριο escape game στα Χανιά →
Τα στοιχεία ελέγχθηκαν τον Οκτώβριο του 2026.