De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal (Notre-Dame) is de enige kathedraal van Luxemburg en staat in de bovenstad, vlak bij de Place de la Constitution. Ze werd in 1613–1621 gebouwd als kerk van het jezuïetencollege, een laatgotisch gebouw met renaissance- en barokdetails, en werd pas in 1870 kathedraal. Onder het koor, bewaakt door twee bronzen leeuwen, liggen het graf van Jan de Blinde en de grafkelder van de groothertogelijke familie.
De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in het kort
- Waar: Rue Notre-Dame en Boulevard Roosevelt, in de bovenstad (Ville Haute), een paar minuten lopen van de Place de la Constitution en het Groothertogelijk Paleis.
- Gebouwd: 1613–1621 als jezuïetenkerk; kathedraal sinds 1870; in 1935–1938 uitgebreid met een nieuw koor, een transept en een crypte.
- Door: jezuïetenbroeder Jean du Blocq ontwierp de oorspronkelijke kerk; de Luxemburgse architect Hubert Schumacher tekende de uitbreiding uit de 20e eeuw.
- Wat het nu is: de kathedraal van het aartsbisdom Luxemburg, begraafplaats van de groothertogelijke familie en decor van nationale plechtigheden zoals groothertogelijke huwelijken en uitvaarten.
- Benodigde tijd: 20–30 minuten, plus 10 minuten voor de crypte.
Van jezuïetenkerk tot nationale kathedraal
De jezuïeten vestigden zich in 1594 in Luxemburg en openden in 1603 een school. De eerste steen van hun collegekerk werd in 1613 gelegd en het gebouw was in 1621 klaar. Na de opheffing van de orde in 1773 schonk keizerin Maria Theresia, toen heerseres over de Oostenrijkse Nederlanden, de kerk in 1778 aan de stad; ze werd de parochiekerk van Sint-Nicolaas en Sint-Theresia. In 1844 kreeg ze de naam Notre-Dame, en in 1870, toen paus Pius IX het bisdom Luxemburg oprichtte, werd ze kathedraal.
De kerk dankt haar naam en een groot deel van haar betekenis aan een klein houten Mariabeeld, Onze-Lieve-Vrouw Troosteres der Bedroefden (Consolatrix Afflictorum), dat sinds 1624 wordt vereerd. Ze werd in 1666 gekozen tot patrones van de stad en in 1678 van het hele land, en het beeld staat hier sinds 1794. Elk voorjaar, van de derde tot de vijfde zondag na Pasen, trekt de Octaaf pelgrims uit het hele land, en wordt het beeld in processie door de straten gedragen. De groeiende drukte was een van de redenen voor de uitbreiding van 1935–1938.
Waar je op moet letten
- Het noordportaal aan de Rue Notre-Dame, gebeeldhouwd door Daniel Müller in de jezuïetentijd, met beelden van de Maagd Maria en de heiligen Petrus en Paulus.
- Het schip: laatgotische ribgewelven op zuilen vol renaissance-ornamenten, een stijlmengeling die typisch is voor jezuïetenkerken uit het begin van de 17e eeuw.
- Het Mariabeeld van zo’n 70 cm, achter in het koor. Het draagt rijke gewaden, volgens een traditie die teruggaat tot de late middeleeuwen.
- De twee bronzen leeuwen van Auguste Trémont die de ingang van de crypte bewaken, en binnen het graf van Jan de Blinde en de grafkelder van de groothertogelijke familie.
- De glas-in-loodramen uit de 19e en 20e eeuw, onder meer van Louis Barillet en Emile Probst, met de Maagd Maria en de heiligen die in Luxemburg worden vereerd.
De blinde koning in de crypte
Jan de Blinde, graaf van Luxemburg en koning van Bohemen, was jaren voor de slag bij Crécy in 1346 zijn gezichtsvermogen kwijtgeraakt. Volgens de kroniekschrijvers liet hij zich door zijn ridders de strijd in leiden, met hun paarden aan het zijne vastgebonden, en sneuvelde hij daar. Zijn stoffelijk overschot legde door de eeuwen een lange weg af voordat het in de 20e eeuw in deze crypte werd bijgezet. Een oude, onbewezen overlevering zegt dat de Prins van Wales na de slag het motto ‘Ich dien’ en de drie struisveren van Jan overnam.
Tips voor je bezoek
- De kathedraal is een kerk in gebruik: bezoekers zijn buiten de diensten welkom, maar wees stil en kleed je gepast.
- Tijdens de Octaaf in het voorjaar is het er het drukst en het sfeervolst; kom dan voor de processies, of vermijd die weken als je rust zoekt.
- Combineer het bezoek met de Place de la Constitution, een paar minuten verderop, voor het uitzicht over het Pétrussedal.
In de buurt
- Monument van de Herinnering (Gëlle Fra): het oorlogsmonument met de gouden vrouw op een obelisk, boven het Pétrussedal op de Place de la Constitution.
- Groothertogelijk Paleis: het officiële stadspaleis van de groothertog, met zijn rijk versierde renaissancegevel, een paar minuten lopen.
- Place Guillaume II: het grote plein van de stad, door de inwoners Knuedler genoemd, met het ruiterstandbeeld van koning-groothertog Willem II.
- Place d’Armes: het plein met bomen, terrassen en een muziektent, vroeger het exercitieterrein van het garnizoen van de vesting.
Ontdek Luxemburg met World City Trail
Onze schattenjacht in Luxemburg maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 2 uur, met zo’n 30 minuten lopen, en komt onder meer langs het monument voor Dicks en Lentz, de Place d’Armes en de Place Guillaume II.
Heb je liever een ander format, dan is er in Luxemburg ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Luxemburg →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Luxemburg →
Speel de outdoor escape game in Luxemburg →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.