De Ankeruhr is een enorme jugendstilklok die op de Hoher Markt, het oudste plein van Wenen, een brug vormt tussen twee kantoorgebouwen. In plaats van wijzers glijden figuren uit de Oostenrijkse geschiedenis langzaam over de wijzerplaat, één per uur, en om twaalf uur trekken ze alle twaalf met muziek voorbij. De klok werd gemaakt voor verzekeraar Der Anker, vandaar de naam ‘Ankerklok’.
De Ankeruhr in het kort
- Waar: op de Hoher Markt, op de brug over het steegje Bauernmarkt, een paar minuten lopen ten noorden van de Stephansdom.
- Gemaakt: vanaf 1911 ontworpen en tijdens de Eerste Wereldoorlog voltooid; het mechanisme liep voor het eerst in 1914 en 1915.
- Door: ontworpen door de schilder Franz Matsch, het uurwerk is van Franz Morawetz.
- Nu: een beschermd monument, nog altijd eigendom van de verzekeraar in het gebouw, en een van de meest bekeken klokken van Wenen.
- Benodigde tijd: 15 minuten voor de parade van twaalf uur; op elk ander uur een minuut of twee.
De klok van een verzekeraar op het oudste plein van Wenen
Rond 1911 besloot verzekeraar Der Anker de twee delen van zijn gebouw aan de Hoher Markt met een brug te verbinden en van die brug een reclame te maken die niemand kon missen. De schilder Franz Matsch, die aan het begin van zijn loopbaan met Gustav Klimt had gewerkt, ontwierp een brug van zo’n tien meter breed met een wijzerplaat van vier meter doorsnede, omlijst door verguld ornament en een mozaïekachtergrond. De figuren zijn 2,6 tot 2,8 meter hoog, zodat je ze vanaf het plein goed ziet. Oorspronkelijk speelde een mechanisch orgel met zo’n 800 pijpen de muziek.
In april 1945, in de laatste oorlogsdagen in Wenen, raakte de klok zwaar beschadigd door brand. In 1956 ging hij weer draaien, toen het orgel werd vervangen door een geluidsinstallatie, en de twaalf stukken die je nu hoort werden in 1978 opgenomen. Halverwege de jaren 2000 werd hij volledig gerestaureerd onder toezicht van de Oostenrijkse monumentendienst.
Waar je op moet letten
- De optocht van de geschiedenis: figuren of paren trekken elk uur over de wijzerplaat, te beginnen met de Romeinse keizer Marcus Aurelius, met onder anderen Karel de Grote, Rudolf van Habsburg, Maximiliaan I, prins Eugenius van Savoye en Maria Theresia met Frans I.
- De laatste figuur: Joseph Haydn sluit de reeks af, met muziek uit zijn oratorium Die Schöpfung.
- De tijdschaal: let op de schaal langs de bovenrand van de klok; de bewegende figuur wijst de minuten aan terwijl hij voorbijtrekt.
- De consolefiguren: vier beelden dragen de brug van onderen. Kijk omhoog als je eronderdoor loopt door de Bauernmarkt.
- Mozaïek en verguldsel: de achtergrond achter de figuren is een mozaïek van ongeveer 12 vierkante meter, typisch voor de Weense jugendstil.
Wie is wie in de optocht
Elke figuur heeft zijn eigen melodie. Marcus Aurelius, de Romeinse keizer die aan de Donau oorlog voerde, krijgt een oude Griekse ode; Leopold VI van Babenberg verschijnt met zijn vrouw Theodora op het Nibelungenlied; Maximiliaan I op ‘Innsbruck, ich muss dich lassen’; burgemeester Johann Andreas von Liebenberg, die Wenen leidde tijdens het Turkse beleg van 1683, op ‘O du lieber Augustin’; prins Eugenius op het soldatenlied dat zijn naam draagt; Maria Theresia en Frans I op een menuet van Mozart. Samen vormen ze een korte les Weense geschiedenis, elke dag in beweging gezet.
Tips voor je bezoek
- Kom een paar minuten voor 12:00 voor een goede plek: alleen tijdens de parade van twaalf uur verschijnen alle figuren met muziek, en die duurt enkele minuten.
- Ga meer naar het midden van de Hoher Markt staan in plaats van er recht onder, zodat je de hele wijzerplaat ziet.
- Haal je twaalf uur niet, dan zie je op elk uur toch een figuur onderweg.
In de buurt
- Vermählungsbrunnen: de barokke Huwelijksfontein midden op de Hoher Markt, met het huwelijk van Maria en Jozef.
- Römermuseum: een klein museum aan de Hoher Markt met resten van het Romeinse legioenkamp Vindobona onder het plein.
- Ruprechtskirche: een van de oudste kerken van Wenen, een paar minuten lopen, boven het Donaukanaal.
- Stephansdom: de grote gotische kathedraal van Wenen met het dak van gekleurde dakpannen, een korte wandeling naar het zuiden.
Wenen ontdekken met World City Trail
Onze schattenjacht in Wenen maakt van het centrum een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 3 uur, waarvan zo’n 64 minuten lopen, en komt onder meer langs de Universiteit van Wenen, de Stephansdom en de Hofburg.
Heb je liever een ander formaat? In Wenen kun je ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game doen.
Speel de schattenjacht in Wenen →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Wenen →
Speel de outdoor escape game in Wenen →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.