Deze gids beschrijft zes plekken op de route van het Plein van de Republiek naar de oude vesting: twee culturele instellingen aan het plein, een lommerrijk park dat vroeger de stadsmarkt was, het Kalemegdanpark met de vesting, het Monument van Dankbaarheid aan Frankrijk en de Koningspoort diep binnen de muren. Samen tonen ze de twee kanten van Belgrado: de 19e-eeuwse hoofdstad met haar theater en museum, en de veel oudere vestingstad op de rots boven de Sava en de Donau.
Nationaal Museum van Servië
Het Nationaal Museum is het oudste museum van Servië, opgericht in mei 1844. Sinds de jaren 1950 zit het aan het Plein van de Republiek in een statig gebouw dat in 1902–1903 werd gebouwd als hoofdkantoor van een staatsfinancieringsinstelling, de Uprava Fondova, naar een ontwerp van Andra Stevanović en Nikola Nestorović. In 2003 sloot het museum voor een verbouwing die jaren aansleepte, en pas op 28 juni 2018 ging het weer open, op Vidovdan, een van de belangrijkste data van de Servische kalender.
De collectie loopt van de prehistorie tot de moderne kunst. De beroemdste schat is het Evangelie van Miroslav, een verlucht handschrift van rond 1186 dat op het UNESCO-register Memory of the World staat. In de archeologische zalen staan stenen beelden uit Lepenski Vir aan de Donau, uit het 7e millennium v.Chr., en kleifiguren van de Vinča-cultuur. Boven hangen Servische en Joegoslavische schilders en Europese werken van onder anderen Titiaan, Renoir en Van Gogh. Het museum is een van de stops van onze schattenjacht.
- De hoofdgevel aan het Plein van de Republiek, met de koepel in het midden en de beelden boven de ingang.
- Het ruiterstandbeeld van vorst Mihailo Obrenović voor het museum, het vaste ontmoetingspunt in Belgrado, dat de inwoners gewoon ‘kod konja’ noemen, bij het paard.
Nationaal Theater van Belgrado
Aan de overkant van het plein staat het Nationaal Theater, in 1868 opgericht door schrijver Jovan Đorđević op uitnodiging van vorst Mihailo. Het gebouw van architect Aleksandar Bugarski verrees heel snel: de eerste steen werd in augustus 1868 gelegd en het theater opende in november 1869. Het staat naast de plek van de oude Stambolpoort, de stadspoort aan de weg naar Istanbul, in de 18e eeuw door de Oostenrijkers gebouwd en in 1866 op bevel van vorst Mihailo gesloopt.
Het theater is meermaals verbouwd. Werken die in 1911 begonnen, werden door de Eerste Wereldoorlog stilgelegd en pas in 1922 afgerond. Duitse bommen beschadigden het gebouw op 6 april 1941, de eerste dag van de aanval op Joegoslavië, en het werd nog tijdens de oorlog hersteld. Van 1986 tot 1989 volgde een grote renovatie. Nu brengt het opera, ballet en toneel, de grote producties op het hoofdpodium en kleinere stukken op het Raša Plaović-podium. Het theater is een van de stops van onze schattenjacht.
- De hoofdingang op de hoek van de Vasina en de Francuska, en de lange zijgevel aan het Plein van de Republiek.
Studentski-park
Een paar straten noordelijker ligt het Studentski-park (officieel Akademski park), een groen plein tussen de faculteiten van de universiteit. Het verleden is minder rustig dan het lijkt: onder de Ottomanen lag hier een Turkse begraafplaats, en van 1824 tot 1926 nam de Grote Markt van Belgrado de ruimte in. Een deel van het park werd eind jaren 1880 aangelegd en in 1897 geopend; in 1927 kwam het oude marktterrein erbij en ontwierp Đorđe Kovalevski de huidige aanleg. Sinds 2007 is het beschermd als natuurmonument, en het is een van de stops van onze schattenjacht.
- Drie monumenten voor Servische geleerden: de botanicus Josif Pančić (1897), de schrijver en opvoeder Dositej Obradović door Rudolf Valdec, eerst in 1914 onthuld in de Knez Mihailova en in 1930 hierheen verplaatst, en de geograaf Jovan Cvijić (1994).
- De stenen omheining met smeedijzeren hekken uit 1929 en de gebouwen rond het park: de faculteiten wijsbegeerte, filologie en natuurwetenschappen en de concertzaal Kolarac.
Kalemegdanpark en de vesting van Belgrado
Kalemegdan dankt zijn naam aan twee Turkse woorden, kale (vesting) en meydan (plein of veld). Het was het open terrein voor de muren, waar het Ottomaanse leger oefende en zich voor veldslagen verzamelde. De vesting zelf is veel ouder: Kelten en daarna Romeinen versterkten deze heuvelrug boven de samenvloeiing van de Sava en de Donau, en de muren die je nu ziet zijn grotendeels het werk van Oostenrijkse en Ottomaanse ingenieurs uit de 18e eeuw, gebouwd op Servische, Byzantijnse en Romeinse resten.
Nadat het Ottomaanse garnizoen in 1867 was vertrokken, begon de stad in 1869 het lege veld in een park te veranderen, naar een idee van stadsplanner Emilijan Josimović; de grootste werken volgden vanaf 1890. Nu heeft Groot-Kalemegdan geometrische wandelpaden, het Militair Museum en de lange Sava-promenade langs de wallen, en Klein-Kalemegdan de dierentuin, geopend in 1936, en het kunstpaviljoen Cvijeta Zuzorić uit 1928.
- De Binnenste Stambolpoort, gebouwd tijdens de Oostenrijkse verbouwing van 1717–1736, op de weg van het park naar de Bovenstad.
- De poort met de klokkentoren uit het midden van de 18e eeuw, nu de hoofdingang van de Bovenstad; klokkentorens zijn zeldzaam in vestingen.
Monument van Dankbaarheid aan Frankrijk
Aan het eind van de hoofdlaan van het park, bij de Karađorđepoort, schrijdt een bronzen vrouw van meer dan vier meter hoog naar voren met één arm gestrekt. Zij is Frankrijk, dat Servië in de Eerste Wereldoorlog te hulp komt. Het monument is ontworpen door Ivan Meštrović en werd op 11 november 1930 onthuld, de verjaardag van de wapenstilstand, in aanwezigheid van koning Alexander en koningin Maria. Haar gewaad heeft de vorm van vleugels, een duidelijke verwijzing naar de Nikè van Samothrake. Het monument is een van de stops van onze schattenjacht.
- De opschriften op de stenen sokkel: ‘A la France’ aan de voorkant en achteraan ‘Wij houden van Frankrijk zoals het van ons hield 1914–1918’, opnieuw uitgehakt bij de restauratie van 2018. Let ook op de reliëfs aan de zijkanten, gemaakt naar tekeningen van Meštrović.
De Koningspoort
De Koningspoort (Kralj kapija) is de zuidwestelijke poort van de binnenste muur van de Bovenstad, rond 1725 gebouwd tijdens het Oostenrijkse bewind over Belgrado. Je loopt er makkelijk aan voorbij: je bereikt haar via een korte trap langs de Romeinse Put, en een brug leidt van daar over de gracht naar het Koningsraveljn, een vooruitgeschoven verdedigingswerk. In de doorgang voel je hoeveel muurringen een aanvaller moest nemen. De Koningspoort is een van de stops van onze schattenjacht.
- De dikte van de muren in de poortdoorgang en de brug naar het raveljn, die laat zien hoe de verdediging als ring in ring werd gebouwd.
Zo zie je ze in één wandeling
Begin op het Plein van de Republiek, waar het Nationaal Museum en het Nationaal Theater tegenover elkaar staan. Loop de Vasina op naar het Studentski trg en het Studentski-park en ga dan verder over de Knez Mihailova tot het eind, aan de rand van Kalemegdan. Volg de hoofdlaan naar het Monument van Dankbaarheid aan Frankrijk en klim door de Binnenste Stambolpoort en de klokkentorenpoort naar de Bovenstad. Zoek de trap langs de Romeinse Put naar de Koningspoort en eindig bij het uitzichtpunt boven de rivieren.
Ontdek Belgrado met World City Trail
Onze schattenjacht in Belgrado maakt van het centrum een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops, van het Plein van de Republiek tot de Overwinnaar. Het Nationaal Museum, het Nationaal Theater, het Studentski-park, het Monument van Dankbaarheid aan Frankrijk en de Koningspoort zijn allemaal stops, net als het Plein van de Republiek, de Universiteit van Belgrado, de onderwijsgebouwen van de stad, de plek van de sleuteloverdracht van 1867 en de Overwinnaar. Bij elke stop los je een puzzel op en hoor je een verhaal, in je eigen tempo.
In Belgrado zijn er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game, voor wie een ander formaat verkiest.
Speel de schattenjacht in Belgrado →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Belgrado →
Speel de outdoor escape game in Belgrado →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.