Deze gids volgt vijf plekken in Bazel van het station tot in de oude stad: het Straatsburgmonument, de Offene Kirche Elisabethen, de Münster van Bazel, het Natuurhistorisch Museum en de Peterskerk. Ze gaan over geloof, kennis en herinnering, en alle vijf liggen op dezelfde route door Grossbasel, zodat je ze kunt zien in de volgorde waarin ze komen.
Het Straatsburgmonument (Strassburger Denkmal)
In het kleine park Elisabethenanlage naast het station staat een bronzen beeldengroep van Frédéric Auguste Bartholdi, de beeldhouwer van het Vrijheidsbeeld in New York, gemaakt in 1895. Het bedankt Zwitserland voor zijn hulp tijdens het beleg van Straatsburg in de Frans-Duitse Oorlog: in september 1870 kreeg een delegatie uit Bazel, Bern en Zürich toestemming om zo’n 1.400 vrouwen, kinderen en ouderen uit de belegerde stad te halen. Het monument werd betaald door een Franse schenker, baron Hervé de Gruyer. Het is de eerste stop van onze schattenjacht.
- De figuren: een gevleugelde genius leidt Alsatia, de figuur van de Elzas in klederdracht, met een huilend kind naar Helvetia, die haar de hand reikt en een schild boven hen houdt.
- De reliëfs op de sokkel, die de redding tonen en een ouder verhaal van vriendschap tussen de steden: de tocht van 1576, toen mannen uit Zürich per boot een pot gierstpap naar Straatsburg brachten, die volgens het verhaal bij aankomst nog warm was.
Offene Kirche Elisabethen
De Elisabethenkirche werd tussen 1857 en 1864 gebouwd naar een ontwerp van Ferdinand Stadler en was de eerste nieuwe kerk in Bazel sinds de Reformatie. Ze werd betaald door Christoph Merian, een rijke grootgrondbezitter en een van de grote weldoeners van de stad, en zijn vrouw Margarethe Merian-Burckhardt. Merian stierf in 1858, vlak voor de eerste steen werd gelegd, en het echtpaar ligt in marmeren sarcofagen in de crypte. De neogotische toren is hoger dan de torens van de Münster.
Sinds een grondige renovatie tussen 1990 en 1994 wordt de kerk geleid als ‘open kerk’ (Offene Kirche), gesteund door de gereformeerde, de rooms-katholieke en de christkatholieke kerk. Ze is een van de stops van onze schattenjacht.
- De stenen preekstoel, waarvan het klankbord eigenlijk van hout is en beschilderd om op steen te lijken, een besparing die toen werd bespot als ‘timmermansgotiek’.
- Het orgel van de Franse orgelbouwer Joseph Merklin, gebouwd in dezelfde jaren als de kerk.
De Münster van Bazel (Basler Münster)
De Münster, van rode zandsteen met een dak van gekleurde geglazuurde pannen, staat op de heuvel boven de Rijn waar de bisschoppen van Bazel zetelden. In 1019 werd hier een kathedraal van keizer Hendrik II gewijd, en de kerk is nog altijd verbonden met Hendrik en zijn vrouw Kunigunde. Het laatromaanse gebouw was rond 1225 klaar. De aardbeving van 1356 liet vijf torens, het koor en enkele gewelven instorten, en bouwmeester Johannes Gmünd bouwde de kerk weer op; de zuidtoren, de Martinsturm, was op 23 juli 1500 af. Op 9 februari 1529 werden de beelden verwijderd, kwam er een einde aan de bisschopszetel, en sindsdien is de Münster een gereformeerde kerk.
De humanist Erasmus van Rotterdam stierf in 1536 in Bazel en werd in de Münster begraven; zijn grafschrift is een van de bekendste gedenktekens van de kerk. In de kloostergang ligt de grafsteen van de wiskundige Jakob Bernoulli, die om een logaritmische spiraal vroeg met het motto ‘Eadem mutata resurgo’ (Veranderd verrijs ik als dezelfde). De steenhouwer hakte in plaats daarvan een spiraal van Archimedes, een heel andere kromme. De Münster is een van de stops van onze schattenjacht.
- Op de westgevel Sint-Joris die met de draak vecht op de ene toren en Sint-Maarten die zijn mantel met een bedelaar deelt op de andere, met figuren van de stichters Hendrik II en Kunigunde op de gevel.
- De Galluspforte aan de noordkant, een romaans portaal uit de late 12e eeuw met Christus als rechter en de wijze en dwaze maagden.
- De kleine stenen olifanten aan de buitenkant van het koor, aan de oostkant.
- De Pfalz, het terras achter de Münster, ooit de tuin van de bisschop, met een wijd uitzicht over de Rijn; bij helder weer zie je het Zwarte Woud en de Vogezen.
Natuurhistorisch Museum Bazel
Het Natuurhistorisch Museum van Bazel ging in 1821 open en zit sinds 1849 aan de Augustinergasse, op een paar stappen van de Münster, in een groot neoclassicistisch gebouw van Melchior Berri, gebouwd tussen 1842 en 1849 als museum- en universiteitsgebouw. De oudste stukken gaan terug op het Amerbach-kabinet dat de stad in 1661 kocht, en vandaag tellen de collecties meer dan 11 miljoen objecten, vooral fossielen en ongewervelde dieren. De vaste tentoonstellingen gaan over dinosaurussen, de evolutie van zoogdieren, mineralen, en de vogels en zoogdieren van Zwitserland. Het museum is een van de stops van onze schattenjacht. Het zal verhuizen naar een nieuw gebouw in de wijk St. Johann, dat rond 2028 of 2029 open moet gaan, dus kijk voor je gaat waar het op dat moment zit.
- De drie fresco’s van Arnold Böcklin in het grote trappenhuis.
- De mummie van Anna Catharina Bischoff, een Bazelse vrouw uit de 18e eeuw van wie onderzoekers de identiteit achterhaalden.
De Peterskerk (Peterskirche)
De Peterskerk staat aan de westkant van de oude stad, boven het dal van de Birsig. Waarschijnlijk stond hier al in de 9e eeuw een kerk, en het huidige gebouw kreeg vorm nadat in 1230 tot 1233 een kapittel van kanunniken was gesticht; de toren werd in 1270 begonnen. Na de oprichting van de Universiteit van Bazel in 1460 werden de posten van de kanunniken omgezet in leerstoelen, zodat de kerk nauw met de universiteit verbonden was. De aardbeving van 1356 beschadigde haar zwaar, en sinds 1529 is ze gereformeerd. Ze is een van de stops van onze schattenjacht.
De kerk staat bekend om haar muurschilderingen uit de 14e tot 16e eeuw, waarvan er veel na de Reformatie werden witgekalkt en later weer blootgelegd. De belangrijkste is een Graflegging van Christus uit de late 14e eeuw, die tot de mooiste gotische schilderingen van de Boven-Rijn wordt gerekend.
- De Eberlerkapel, met een Annunciatie die rond 1475 werd geschilderd.
- De grafsteen van Johann Froben, de drukker van Erasmus, en grafschriften van de wiskundigenfamilie Bernoulli.
Zo zie je ze in één wandeling
Begin bij het Straatsburgmonument voor het station en loop de Elisabethenstrasse af naar de Offene Kirche Elisabethen. Ga verder de oude stad in en omhoog naar de Münsterplatz voor de Münster, de kloostergang en het terras van de Pfalz. Het Natuurhistorisch Museum ligt om de hoek aan de Augustinergasse. Loop van daar naar beneden naar de Marktplatz en klim aan de andere kant van het Birsigdal omhoog naar de Peterskerk. In deze volgorde komen de plekken ook voor in onze schattenjacht.
Ontdek Bazel met World City Trail
Onze schattenjacht in Bazel maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops, van het Straatsburgmonument tot de Rijn, en alle vijf plekken uit deze gids zijn stops, net als het Kunstmuseum, het stadhuis, de Spalentor, de Mittlere Brücke en de Rijn zelf. Bij elke stop los je een puzzel op en hoor je een verhaal, in je eigen tempo.
In Bazel is er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game, voor wie liever een ander formaat kiest.
Speel de schattenjacht in Bazel →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Bazel →
Speel de outdoor escape game in Bazel →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.