Pomnik Lwa (Löwendenkmal) to umierający lew wykuty w piaskowcowej skale w Lucernie, kawałek na północ od Starego Miasta. Upamiętnia gwardzistów szwajcarskich, którzy zginęli, broniąc pałacu Tuileries w Paryżu 10 sierpnia 1792 roku, w czasie rewolucji francuskiej. Mark Twain, który widział go w latach 70. XIX wieku, nazwał go „najsmutniejszym i najbardziej poruszającym kawałkiem kamienia na świecie”.
Pomnik Lwa w skrócie
- Gdzie: Denkmalstrasse, w małym parku ze stawem, kawałek na północ od Starego Miasta, tuż obok Ogrodu Lodowcowego.
- Powstał: wykuty w latach 1820–1821 i odsłonięty w 1821 roku.
- Autor: zaprojektowany w Rzymie przez duńskiego rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena i wykuty w skale przez kamieniarza Lukasa Ahorna z Konstancji.
- Czym jest dziś: chronionym zabytkiem i jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Szwajcarii, ma około 10 metrów długości i 6 metrów wysokości, wykuty w ścianie dawnego kamieniołomu.
- Potrzebny czas: 15–20 minut, dłużej, jeśli dołożysz sąsiedni Ogród Lodowcowy.
Pomnik gwardzistów szwajcarskich z 1792 roku
Przez stulecia szwajcarscy żołnierze służyli obcym władcom jako najemnicy, a Gwardia Szwajcarska była strażą przyboczną króla Francji. 10 sierpnia 1792 roku uzbrojony tłum zaatakował pałac Tuileries. Ludwik XVI schronił się już w Zgromadzeniu Prawodawczym, ale gwardziści pozostali na posterunkach, a setki z nich zginęły w walce lub zostały zabite później. Pomnik podaje 760 zabitych i 350 ocalałych; nowsze badania wskazują, że tego dnia zginęło znacznie mniej gwardzistów, być może około 300.
Pomysłodawcą był Karl Pfyffer von Altishofen, oficer gwardii z Lucerny, który w sierpniu 1792 roku przypadkiem przebywał w domu na urlopie. Napisał książkę o pułku i od 1818 roku zbierał pieniądze na pomnik, głównie od europejskich dworów królewskich. Thorvaldsen przysłał projekt z Rzymu, a Ahorn wykuł go w opuszczonym kamieniołomie piaskowca. Pomnik od początku był polityczny: szwajcarscy liberałowie widzieli w nim gloryfikację kontrrewolucji i próbowali zakłócić odsłonięcie. Od 2006 roku jest pod ochroną federalną, a 10 sierpnia 2021 roku Lucerna obchodziła jego 200-lecie.
Na co zwrócić uwagę
- Lew: z jego boku sterczy złamane drzewce włóczni, a zwierzę leży wyciągnięte w ostatnich chwilach, jako obraz wierności do końca.
- Dwie tarcze: łapa lwa spoczywa na tarczy z lilią francuskiej monarchii, a obok leży tarcza ze szwajcarskim krzyżem.
- Łacińska dedykacja nad lwem, HELVETIORUM FIDEI AC VIRTUTI: „wierności i męstwu Szwajcarów”.
- Napis poniżej: nazwiska 26 oficerów oraz rzymskie liczby DCCLX (760) dla poległych i CCCL (350) dla ocalałych.
- Kształt niszy: cofnij się kilka kroków i przyjrzyj się zarysowi wnęki, w której leży lew. Wielu zwiedzających dostrzega w nim sylwetkę świni lub dzika.
- Staw: nieruchoma woda u stóp skały odbija lwa, a to właśnie otoczenie, które według Twaina sprawiało, że pomnik robi tu większe wrażenie niż gdziekolwiek indziej.
Legenda o świni
Opowieść krążąca w Lucernie mówi, że rzeźbiarz nie dostał obiecanej zapłaty i zemścił się, nadając niszy kształt świni. Nie ma na to dowodów, więc traktuj to jako legendę. Nikt nie wie na pewno, czy kształt jest zamierzony, czy to przypadek skały, ale kiedy raz zobaczysz świnię, trudno ją potem przeoczyć.
Wskazówki na wizytę
- Przyjdź wcześnie rano albo wieczorem: w ciągu dnia grupy przychodzą falami, a mały taras widokowy szybko się zapełnia.
- To miejsce pamięci, więc mów cicho, zostań za barierką i nie wchodź do stawu.
- Najlepsze zdjęcie zrobisz z tyłu tarasu widokowego, tak by w kadrze zmieściła się cała skała i jej odbicie.
- Poświęć kilka minut na tablice informacyjne w parku, po niemiecku i angielsku, o gwardzistach, artystach i sporach wokół pomnika.
W pobliżu
- Ogród Lodowcowy (Gletschergarten): tuż obok, z kotłami wyżłobionymi w skale przez wody z topniejącego lodowca w ostatniej epoce lodowcowej, oraz muzeum.
- Panorama Bourbakiego: ogromny kolisty obraz przedstawiający internowanie francuskiej armii Bourbakiego w Szwajcarii w 1871 roku, kilka minut pieszo.
- Mur Musegg: średniowieczne mury miejskie z dziewięcioma basztami nad Starym Miastem; na niektóre można wejść w cieplejszych miesiącach.
- Hofkirche św. Leodegara: główny kościół Lucerny z dwiema wieżami, kawałek w stronę jeziora.
Zwiedzaj Lucernę z World City Trail
Nasza gra miejska w Lucernie zamienia Stare Miasto w grę na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków i trwa około 3 godzin, w tym niecałą godzinę marszu. Prowadzi m.in. do kościoła jezuitów, mostu Spreuerbrücke i wieży Nölli na murze Musegg. Możesz grać po angielsku, niemiecku, francusku, włosku, hiszpańsku, niderlandzku i chińsku.
Jeśli wolisz inny format, w Lucernie jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską w Lucernie →
Wybierz się na samodzielny spacer po Lucernie →
Zagraj w plenerową grę escape w Lucernie →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.