Το Χορηγικό Μνημείο του Λυσικράτους είναι ένας μικρός κυκλικός μαρμάρινος ναΐσκος πάνω σε ψηλό βάθρο, σε μια πλατεία της Πλάκας κάτω από την Ακρόπολη. Το έχτισε το 335/334 π.Χ. ένας εύπορος Αθηναίος, ο Λυσικράτης, για να προβάλει τον χάλκινο τρίποδα που κέρδισε ο χορός του σε μουσικό αγώνα, και είναι το αρχαιότερο γνωστό κτίσμα με κορινθιακούς κίονες στην εξωτερική του όψη. Στους αιώνες που ακολούθησαν έγινε βιβλιοθήκη μοναστηριού, φιλοξένησε τον λόρδο Βύρωνα και έγινε πρότυπο για μνημεία από το Εδιμβούργο ως τη Νέα Υόρκη.
Το Μνημείο του Λυσικράτους με μια ματιά
- Πού: πλατεία Λυσικράτους, στην οδό Τριπόδων της Πλάκας, λίγα λεπτά με τα πόδια ανατολικά του Μουσείου της Ακρόπολης.
- Χτίστηκε: το 335/334 π.Χ., τη χρονιά της νίκης του Λυσικράτους.
- Από: με παραγγελία του Λυσικράτους, γιου του Λυσιθείδη, από τον δήμο Κικύννης· ο αρχιτέκτονας είναι άγνωστος.
- Σήμερα: υπαίθριο αρχαίο μνημείο σε μια μικρή περιφραγμένη πλατεία, ορατό από τον δρόμο κάθε ώρα.
- Χρόνος: 10 με 15 λεπτά.
Το βάθρο του βραβείου ενός χορού
Στην αρχαία Αθήνα οι πλούσιοι πολίτες αναλάμβαναν τη χορηγία: πλήρωναν έναν χορό που διαγωνιζόταν στις γιορτές προς τιμήν του Διονύσου. Ο νικητής χορηγός έπαιρνε έναν χάλκινο τρίποδα, και συνηθιζόταν να τον εκθέτει πάνω σε μνημείο κατά μήκος της οδού των Τριπόδων, που οδηγούσε στο θέατρο του Διονύσου. Ο παιδικός χορός του Λυσικράτους κέρδισε τον αγώνα διθυράμβου στα Μεγάλα Διονύσια του 335/334 π.Χ., και το μνημείο του είναι το μόνο της οδού που σώζεται σχεδόν ακέραιο. Η επιγραφή αναφέρει ακόμη τον χορηγό, τη νικήτρια φυλή Ακαμαντίδα, τον αυλητή Θέωνα, τον διδάσκαλο Λυσιάδη και τον άρχοντα Ευαίνετο, κάτι που το χρονολογεί με ακρίβεια.
Το 1658 Γάλλοι Καπουτσίνοι ίδρυσαν μοναστήρι γύρω από το μνημείο και αργότερα το αγόρασαν· έγινε μέρος της βιβλιοθήκης τους και ήταν γνωστό ως «Φανάρι του Δημοσθένη» ή «Φανάρι του Διογένη». Ο λόρδος Βύρων έμεινε στο μοναστήρι στο δεύτερο ταξίδι του στην Ελλάδα, και το 1818 ένας από τους μοναχούς λέγεται ότι φύτεψε στον κήπο τις πρώτες ντομάτες της Ελλάδας. Το μοναστήρι κάηκε στην Επανάσταση του 1821, και το 1876–1887 Γάλλοι αρχιτέκτονες καθάρισαν και αποκατέστησαν το μνημείο.
Τι να προσέξετε
- Τα κορινθιακά κιονόκρανα: οι έξι ημικίονες έχουν κιονόκρανα με φύλλα άκανθας, η πρώτη γνωστή χρήση του κορινθιακού ρυθμού στην εξωτερική όψη κτιρίου.
- Τη ζωφόρο: μια ανάγλυφη ταινία στο πάνω μέρος δείχνει τον Διόνυσο να μεταμορφώνει Τυρρηνούς πειρατές σε δελφίνια, σκηνή από τον Ομηρικό Ύμνο στον Διόνυσο.
- Τους μικρούς τρίποδες: ακριβώς κάτω από τη ζωφόρο, ανάμεσα στα κιονόκρανα, αναζητήστε μια δεύτερη ταινία με σκαλισμένους τρίποδες.
- Την επίστεψη: η στέγη είναι ένας ενιαίος μαρμάρινος όγκος με σκαλιστό φυτικό ακρωτήριο που κάποτε στήριζε τον χάλκινο τρίποδα.
- Την επιγραφή: στο επιστύλιο προς τον δρόμο, το ελληνικό κείμενο που ονομάζει τον Λυσικράτη και τα μέλη της νικήτριας ομάδας.
Ένα μνημείο που αντέγραψε όλος ο κόσμος
Δύο Άγγλοι αρχιτέκτονες, ο James Stuart και ο Nicholas Revett, δημοσίευσαν το 1762 ακριβή σχέδια του μνημείου, που γρήγορα έγινε αγαπημένο πρότυπο του νεοκλασικισμού. Παραλλαγές του στεφανώνουν το Dugald Stewart Monument και το Burns Monument στο Εδιμβούργο, το Merchants’ Exchange στη Φιλαδέλφεια και το Καπιτώλιο του Τενεσί στο Νάσβιλ, ενώ ενέπνευσε και το Soldiers’ and Sailors’ Monument στη Νέα Υόρκη. Λέγεται ότι ο λόρδος Έλγιν προσπάθησε να το αποκτήσει, χωρίς επιτυχία, γι’ αυτό βρίσκεται ακόμη στην Αθήνα.
Συμβουλές για την επίσκεψή σας
- Ελάτε αργά το απόγευμα ή το βράδυ, όταν η πλατεία έχει σκιά, τα καφέ γεμίζουν και το μάρμαρο λάμπει στο χαμηλό φως.
- Κάντε τον γύρο του κιγκλιδώματος: η ζωφόρος αφηγείται την ιστορία της ολόγυρα, και οι σκηνές βλέπουν σε διαφορετικούς δρόμους.
- Συνδυάστε την επίσκεψη με μια βόλτα στην οδό Τριπόδων, που ακολουθεί τη χάραξη της αρχαίας οδού των Τριπόδων.
Κοντά
- Μουσείο της Ακρόπολης: το σύγχρονο μουσείο στους πρόποδες της Ακρόπολης, με τη ζωφόρο του Παρθενώνα και τις Καρυάτιδες, λίγα λεπτά με τα πόδια.
- Πύλη του Αδριανού: η ρωμαϊκή αψίδα στη λεωφόρο Αμαλίας, που σημάδευε το όριο ανάμεσα στην παλιά πόλη και τη νέα συνοικία του αυτοκράτορα.
- Αναφιώτικα: μια μικρή γειτονιά με ασβεστωμένα σπίτια σε νησιώτικο ύφος, κολλημένα στην πλαγιά της Ακρόπολης πάνω από την Πλάκα.
Γνωρίστε την Αθήνα με το World City Trail
Το κυνήγι θησαυρού μας στην Αθήνα μετατρέπει το ιστορικό κέντρο σε παιχνίδι στο κινητό σας. Η διαδρομή συνδέει 10 στάσεις και διαρκεί περίπου 2 ώρες, με περίπου 50 λεπτά περπάτημα, και κινείται γύρω από την Ακρόπολη και το Μουσείο της Ακρόπολης. Μπορείτε να παίξετε στα ελληνικά, αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά και ολλανδικά.
Αν προτιμάτε κάτι διαφορετικό, στην Αθήνα υπάρχει επίσης μια βόλτα χωρίς ξεναγό και ένα υπαίθριο escape game.
Παίξτε το κυνήγι θησαυρού της Αθήνας →
Κάντε τη βόλτα χωρίς ξεναγό στην Αθήνα →
Παίξτε το υπαίθριο escape game στην Αθήνα →
Τα στοιχεία ελέγχθηκαν τον Οκτώβριο του 2026.