De Letters van Utrecht is een gedicht dat nooit ophoudt, letter voor letter uitgehakt in de straatstenen van de werf langs de Oudegracht. Elke zaterdag hakt een steenhouwer een nieuwe letter in de volgende steen, en het plan is door te gaan zolang er zaterdagen zijn. De tekst groeit met zo’n vijf meter per jaar, en niemand behalve de dichter van dienst weet wat de volgende woorden zijn.
De Letters van Utrecht in het kort
- Waar: op de werf van de Oudegracht in de binnenstad, vlak aan het water; de rij letters begint bij de Lange Smeestraat.
- Gemaakt: geopend op 2 juni 2012, waarbij de eerste 648 stenen in één keer werden gelegd, één voor elke zaterdag sinds 1 januari 2000.
- Door: dichters van het Utrechts Stadsdichtersgilde, met een speciaal ontworpen letter van Hanneke Verheijke; de letters worden gehakt door de steenhouwers van het gilde Lettertijd.
- Wat het nu is: een levend kunstwerk in de openbare ruimte, gedragen door een stichting zonder winstoogmerk met vrijwilligers en betaald door mensen die afzonderlijke letters sponsoren.
- Benodigde tijd: 15–20 minuten om de rij af te lopen en een paar stenen te lezen; langer als je komt kijken naar het hakken op zaterdag.
Een gedicht voor mensen die nog niet geboren zijn
Het eerste deel werd geschreven door Ruben van Gogh, Ingmar Heytze, Chrétien Breukers, Alexis de Roode en Ellen Deckwitz. Om de paar jaar neemt een andere dichter het over: Mark Boog in 2013, de Iraaks-Nederlandse dichter Baban Kirkuki in 2015, Vicky Francken in 2018, Anne Broeksma in 2022 en Hanneke van Eijken vanaf 2025. Bij de opening hielp de toenmalige burgemeester Aleid Wolfsen letter 649 te maken, de eerste die ter plekke ontstond.
Het project komt voort uit het idee om in generaties te denken in plaats van in nieuwscycli. Het is geïnspireerd op de 10.000-jaarklok van de Long Now Foundation, die een steen stuurde uit de Sierra Diablo in Texas, waar de klok wordt gebouwd; die draagt nu letter nummer 1, een ‘J’. Stenen met jaartallen markeren de route vooruit, zodat de rij ook een tijdlat is, en als het project lang genoeg duurt, tekent het gedicht ooit de letters U en T op de stadsplattegrond.
Waar je op moet letten
- De letters zelf: één teken per steen, uitgehakt in een letter die alleen voor dit gedicht is gemaakt.
- De zijkanten van de stenen, waarin sponsors als dank voor hun bijdrage een naam of opdracht lieten graveren.
- De jaarstenen die de toekomstige route van het gedicht markeren, ver voorbij de laatst gehakte letter.
- De nieuwste letter aan het eind van de rij, vaak nog scherper en lichter dan de oudere, uitgesleten stenen.
- Op zaterdag vroeg in de middag de steenhouwer aan het werk, die de letter van de week met de hand uithakt.
Het gedicht lezen
De tekst loopt zonder regelafbrekingen door, dus lezen ter plekke vraagt geduld. Er zijn vertalingen van eerdere delen verschenen, onder meer in Smithsonian Magazine in 2018, en de stichting stelt de volledige tekst tot nu toe beschikbaar. Wie ook maar een kort stuk leest, met de gracht naast zich, voelt hoe langzaam het gedicht groeit: een gemiddelde zin heeft zo’n drie jaar nodig.
Tips voor je bezoek
- Loop over de werf en niet over de straat erboven: de letters liggen op waterniveau, naast de gracht en de oude werfkelders.
- Kom op zaterdag vroeg in de middag als je een letter wilt zien ontstaan; op andere dagen is het rustiger en lees je de rij makkelijker.
- Let op waar je loopt en maak ruimte voor fietsers en terrastafels op de smalle werf.
- Combineer het met een wandeling langs de Oudegracht naar de Domtoren, een paar minuten verderop.
In de buurt
- Domtoren: de hoogste kerktoren van Nederland en het symbool van Utrecht, een klein stukje naar het noorden.
- Museum Speelklok: een museum vol zelfspelende muziekinstrumenten, van draaiorgels tot speeldozen, in een middeleeuwse kerk.
- Werfkelders aan de Oudegracht: de oude opslagkelders onder de straat, nu cafés en restaurants op waterniveau.
Utrecht ontdekken met World City Trail
Onze schattenjacht in Utrecht maakt van de oude stad een spel dat je op je telefoon speelt. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 3 uur, met zo’n 46 minuten lopen. De Letters van Utrecht zijn geen van de stops, maar de route komt onder meer langs Museum Speelklok.
Heb je liever een ander format? In Utrecht is er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Utrecht →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Utrecht →
Speel de outdoor escape game in Utrecht →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.