De kathedraal van Lausanne, de Cathédrale Notre-Dame, kroont de heuvel van de Cité boven de oude stad en is een van de belangrijkste gotische gebouwen van Zwitserland. Paus Gregorius X wijdde haar in 1275. Elke nacht roept een wachter vanaf de toren nog steeds de uren om, een traditie die sinds 1405 is vastgelegd.
De kathedraal van Lausanne in het kort
- Waar: op de heuvel van de Cité, het hoogste deel van de oude stad van Lausanne, boven de Place de la Palud.
- Gebouwd: vanaf ongeveer 1170 tot in de 13e eeuw; ingewijd op 20 oktober 1275 door paus Gregorius X in aanwezigheid van Rudolf van Habsburg.
- Gerestaureerd: in de 19e eeuw, vanaf 1873 onder de Franse architect Eugène Viollet-le-Duc, die de huidige torenspits ontwierp.
- Nu: sinds 1536 een protestantse kerk, gebruikt voor diensten en concerten, met een groot orgel dat in 2003 werd ingewijd.
- Benodigde tijd: 30–45 minuten, plus zo’n 20 minuten als je de toren beklimt.
Van bisschopskerk tot protestantse kathedraal
Het werk begon rond 1170 onder bisschop Landry de Durnes en duurde ongeveer 70 jaar. Lausanne was toen een bisschopsstad, en de kathedraal, gewijd aan de Maagd Maria, trok pelgrims uit de hele regio. De inwijding in 1275 was een groot evenement: paus Gregorius X leidde de plechtigheid, met naast zich Rudolf van Habsburg, net gekozen tot Rooms-koning.
In 1536 veroverde Bern het Pays de Vaud en voerde de Reformatie in. Dat jaar vond in de kathedraal het Dispuut van Lausanne plaats, een openbaar debat tussen katholieken en hervormers. Daarna werden altaren, beelden en relieken verwijderd en de kleuren van het beschilderde portaal overgeschilderd. Sindsdien is het gebouw een protestantse kerk. In de 19e eeuw moest een lange restauratie het gotische karakter terugbrengen; Viollet-le-Duc nam in 1873 de leiding en voegde eigen elementen toe, waaronder de spits.
Waar je op moet letten
- Het beschilderde portaal aan de zuidkant: tot 1536 de hoofdingang en een van de weinige gotische portalen waarvan de beelden nog veel van hun middeleeuwse kleur hebben. Het staat nu achter glas.
- Het roosvenster in het zuidelijke transept: zo’n 8 meter breed, gemaakt rond 1220–1230 en toegeschreven aan glazenier Pierre d’Arras. De panelen tonen een middeleeuws wereldbeeld, met de seizoenen, de maanden, de elementen en de tekens van de dierenriem.
- Het Montfalcon-portaal aan de westgevel, genoemd naar een bisschop uit het begin van de 16e eeuw. De beelden werden tussen 1892 en 1909 opnieuw gemaakt door Raphaël Lugeon.
- Het grote orgel van de Amerikaanse orgelbouwer Fisk, ingewijd in 2003: zo’n 7.000 pijpen in een opvallende houten kast ontworpen door Giorgetto Giugiaro, vooral bekend van zijn auto-ontwerpen.
- De toren: 224 treden naar een galerij met uitzicht over de daken op het Meer van Genève en de Alpen.
De nachtwaker van Lausanne
Lausanne is een van de heel weinige steden in Europa met nog een nachtwaker. Elke nacht van 22.00 tot 2.00 uur stapt de guet na elke klokslag de toren op en roept ‘C’est le guet, il a sonné l’heure’ (‘Dit is de wacht, het uur heeft geslagen’) naar de vier windstreken. De dienst is sinds 1405 vastgelegd en was oorspronkelijk bedoeld om branden te ontdekken in een stad van houten huizen. In 2021 nam het team van wachters de eerste vrouw op als invaller.
Tips voor je bezoek
- Wil je de wachter horen, ga dan kort voor 22, 23, 24, 1 of 2 uur op het plein bij de kathedraal staan. De roep is kort, dus wees er op tijd.
- Voor het klassieke uitzicht over de oude stad en het meer loop je om naar het terras aan de zuidkant van de kathedraal.
- De kathedraal is een kerk in gebruik. Praat zacht en kijk op de mededelingen voor zondagsdiensten en orgelconcerten, de beste manier om het Fisk-orgel te horen.
- Kom te voet vanaf de Place de la Palud via de overdekte Escaliers du Marché: de klim is kort en eindigt vlak naast de kathedraal.
In de buurt
- Escaliers du Marché: de oude overdekte houten trap tussen de Place de la Palud en de Cité, leuk om op of af te lopen.
- Musée historique de Lausanne: het stadsmuseum in het vroegere bisschoppelijk paleis naast de kathedraal, met een grote maquette van Lausanne in de 17e eeuw.
- Château Saint-Maire: het bakstenen kasteel dat rond 1400 voor de bisschoppen werd gebouwd, nu zetel van de kantonregering van Vaud, een paar minuten lopen naar het noorden.
- Place de la Palud: het marktplein met het stadhuis, de Fontein van Justitia en een klok met bewegende figuren, net onder aan de trap.
Ontdek Lausanne met World City Trail
Onze schattenjacht in Lausanne maakt van de oude stad een spel dat je op je telefoon speelt. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 3 uur, met zo’n 41 minuten lopen. Onderweg kom je onder meer langs het station van Lausanne, de Esplanade de Montbenon en de Place de la Palud. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans en Spaans.
Heb je liever een ander format, dan is er in Lausanne ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Lausanne →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Lausanne →
Speel de outdoor escape game in Lausanne →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.