Het Verdi-monument in Parma is een granieten altaar vol bronzen reliëfs op de Piazzale della Pace, naast de bakstenen steunberen van het Palazzo della Pilotta. Wat je ziet is maar een fragment: bij de onthulling in 1920 was het monument een zuilengalerij van zo’n 90 meter breed met een triomfboog en 28 beelden, één voor elk werk van Verdi. In 1944 raakte het beschadigd bij een bombardement, na de oorlog werd het afgebroken en alleen het altaar bleef bewaard.
Het Verdi-monument in het kort
- Waar: Piazzale della Pace in het centrum van Parma, naast het Palazzo della Pilotta en op een paar stappen van het Teatro Regio.
- Gemaakt: besteld voor Verdi’s honderdste geboortedag in 1913 en onthuld op 22 februari 1920.
- Door: de beeldhouwer Ettore Ximenes uit Palermo, die de bronzen en beelden maakte, en de architect Lamberto Cusani, die het ontwerp tekende.
- Nu: het bewaarde altaar (ara) van het oorspronkelijke monument, van graniet met bronzen hoogreliëfs, sinds 1989 door de Italiaanse staat beschermd en de plek waar Parma Verdi in oktober eert.
- Benodigde tijd: 10–15 minuten; combineer het met de Pilotta of het Teatro Regio.
Van een zuilengalerij van 90 meter naar één altaar
Giuseppe Verdi werd in 1813 geboren in Le Roncole, een dorp bij Busseto in de provincie Parma, en de stad wilde hem voor zijn honderdste verjaardag groots eren. Burgemeester Giovanni Mariotti en een burgercomité zetten het project op. Het ontwerp was enorm: een halfelliptische halve cirkel van ongeveer 90 meter breed, met 20 pijlers in een dubbele rij, een gebogen muur met 18 bogen en in het midden een triomfboog met bovenop een figuur van de Roem, getrokken door vier leeuwen. Tussen de zuilen stonden 28 stenen beelden van Ximenes, elk gewijd aan een werk van Verdi, van zijn eerste opera, Oberto, tot zijn laatste, Falstaff, het Requiem inbegrepen. In de pijlers waren versregels uit zijn opera’s gebeiteld.
Het werk begon in 1913 maar liep vertraging op door de Eerste Wereldoorlog, en pas op 22 februari 1920 werd het monument onthuld. Het bleef nauwelijks twintig jaar staan. Een geallieerd bombardement beschadigde het complex in 1944 en na de oorlog werd het afgebroken in plaats van hersteld. Het granieten altaar met de bronzen reliëfs werd gered en staat nu op de Piazzale della Pace. Ook negen van de operabeelden bleven bewaard en gingen naar Roccabianca, een klein stadje in de provincie Parma; de voorstudies van Ximenes voor de andere beelden worden bewaard in de Academie voor Schone Kunsten van Parma.
Waar je op moet letten
- Het hoofdreliëf: Verdi zit in gedachten verzonken, omringd door allegorische vrouwenfiguren, meestal gelezen als de Muzen of als Symfonie en Melodie.
- De andere kant: bronzen panelen met episodes uit Verdi’s leven en scènes uit zijn opera’s. Zoek de volksstemming van 1859 en zijn reis naar Turijn, waar hij als een van de afgevaardigden van Parma de stem voor aansluiting aan koning Victor Emanuel II overhandigde.
- Het contrast tussen donker gegoten brons en het lichte granietblok: de figuren zijn in hoogreliëf en steken ver uit de steen.
- De schaal: stel je het altaar voor als middelpunt van een boog van zuilen van 90 meter, met een triomfboog en vier stenen leeuwen erachter.
- Het decor: de massieve, kale bakstenen steunberen van het Palazzo della Pilotta, het paleiscomplex van de Farnese dat eind 16e eeuw werd begonnen.
Viva Verdi en de Club van 27
Een populair verhaal uit het Risorgimento zegt dat patriotten ‘Viva Verdi’ op muren schreven omdat de letters ook gelezen konden worden als ‘Vittorio Emanuele Re d’Italia’, een manier om de toekomstige koning toe te juichen onder de neus van de Oostenrijkers. Historici twisten over hoe vaak de leus echt werd gebruikt, dus zie het als een legende. Parma’s band met Verdi is wel goed gedocumenteerd: de Club dei 27, een plaatselijke vereniging, heeft 27 leden die elk naar een werk van Verdi heten, en elk jaar in oktober organiseert het Teatro Regio het Festival Verdi. Op de verjaardag van de componist eert de stad hem bij dit monument, met de burgemeester en de koren van het theater die ‘Va, pensiero’ uit Nabucco zingen.
Tips voor je bezoek
- Kom in oktober, tijdens het Festival Verdi, als je het monument in gebruik wilt zien: de verjaardagshulde vindt vlak naast het altaar plaats.
- Loop er helemaal omheen: de twee lange zijden vertellen verschillende verhalen, en veel bezoekers kijken alleen naar de voorkant.
- Ochtend- of laat middaglicht strijkt over het brons en laat de gezichten uitkomen; rond het middaguur lijken de reliëfs plat.
In de buurt
- Palazzo della Pilotta: het paleiscomplex van de Farnese ernaast, met de Galleria Nazionale, de Biblioteca Palatina en het houten Teatro Farnese uit 1618.
- Teatro Regio: het operahuis van Parma, geopend in 1829, op een paar minuten lopen; hier wordt het Festival Verdi gehouden.
- Monumento al Partigiano: de bronzen partizaan uit 1956 op hetzelfde plein, Parma’s monument voor het verzet.
- Parco Ducale: de voormalige hertogelijke tuinen aan de overkant van de rivier, bereikbaar via de Ponte Verdi, met lanen en het Palazzo del Giardino.
Ontdek Parma met World City Trail
Onze schattenjacht in Parma maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route duurt ongeveer 2 uur, met zo’n 26 minuten lopen, en voert je met raadsels en opdrachten door het historische centrum. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans en Spaans.
Heb je liever een ander formaat? In Parma zijn er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Parma →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Parma →
Speel de outdoor escape game in Parma →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.