Pomnik Verdiego w Parmie to granitowy ołtarz pokryty brązowymi płaskorzeźbami, stojący na Piazzale della Pace, tuż przy ceglanych przyporach Palazzo della Pilotta. To, co widzisz, to tylko fragment: w chwili odsłonięcia w 1920 roku pomnik był kolumnadą szeroką na około 90 metrów, z łukiem triumfalnym i 28 posągami, po jednym dla każdego dzieła Verdiego. W 1944 roku uszkodziło go bombardowanie, po wojnie go rozebrano i zachował się tylko ołtarz.
Pomnik Verdiego w skrócie
- Gdzie: Piazzale della Pace w centrum Parmy, obok Palazzo della Pilotta i kilka kroków od Teatro Regio.
- Powstał: zamówiony na stulecie urodzin Verdiego w 1913 roku, odsłonięty 22 lutego 1920 roku.
- Autorzy: rzeźbiarz z Palermo Ettore Ximenes, twórca brązów i posągów, oraz architekt Lamberto Cusani, który zaprojektował całość.
- Dziś: zachowany ołtarz (ara) pierwotnego pomnika, z granitu z brązowymi płaskorzeźbami, od 1989 roku chroniony przez państwo włoskie i miejsce, gdzie Parma w październiku oddaje hołd Verdiemu.
- Ile czasu: 10–15 minut; połącz to z Pilottą albo Teatro Regio.
Od 90-metrowej kolumnady do jednego ołtarza
Giuseppe Verdi urodził się w 1813 roku w Le Roncole, wsi niedaleko Busseto w prowincji Parma, i miasto chciało uczcić go z rozmachem na stulecie urodzin. Projekt prowadzili burmistrz Giovanni Mariotti i komitet obywatelski. Założenie było ogromne: półeliptyczny hemicykl szeroki na około 90 metrów, z 20 filarami w podwójnym rzędzie, wygiętym murem z 18 arkadami i, pośrodku, łukiem triumfalnym zwieńczonym figurą Chwały ciągniętą przez cztery lwy. Między kolumnami stało 28 kamiennych posągów Ximenesa, każdy poświęcony jednemu dziełu Verdiego, od pierwszej opery, Oberta, po ostatnią, Falstaffa, łącznie z Requiem. Na filarach wyryto wersy z jego oper.
Prace ruszyły w 1913 roku, ale spowolniła je pierwsza wojna światowa, i pomnik odsłonięto dopiero 22 lutego 1920 roku. Przetrwał niewiele ponad dwadzieścia lat. Alianckie bombardowanie uszkodziło go w 1944 roku, a po wojnie zamiast go naprawić, rozebrano go. Granitowy ołtarz z brązami ocalał i stoi dziś na Piazzale della Pace. Przetrwało też dziewięć posągów oper; przewieziono je do Roccabianki, małego miasteczka w prowincji Parma, a szkice przygotowawcze Ximenesa do pozostałych przechowuje Akademia Sztuk Pięknych w Parmie.
Na co zwrócić uwagę
- Główna płaskorzeźba: Verdi siedzi zamyślony wśród alegorycznych postaci kobiecych, odczytywanych zwykle jako Muzy albo jako Symfonia i Melodia.
- Druga strona: brązowe panele z epizodami z życia Verdiego i scenami z jego oper. Poszukaj plebiscytu z 1859 roku i podróży do Turynu, gdzie jako jeden z delegatów Parmy wręczył królowi Wiktorowi Emanuelowi II wynik głosowania za zjednoczeniem.
- Kontrast ciemnego odlewanego brązu z jasnym blokiem granitu: postacie są w wysokim reliefie i mocno wychodzą z kamienia.
- Skala: wyobraź sobie ołtarz jako środek 90-metrowego łuku kolumn, z łukiem triumfalnym i czterema kamiennymi lwami za nim.
- Tło: potężne przypory z nieotynkowanej cegły Palazzo della Pilotta, zespołu pałacowego Farnese rozpoczętego pod koniec XVI wieku.
Viva Verdi i Klub 27
Popularna opowieść z czasów Risorgimento mówi, że patrioci pisali na murach „Viva Verdi”, bo litery można było odczytać jako „Vittorio Emanuele Re d’Italia”, czyli wiwat na cześć przyszłego króla pod nosem Austriaków. Historycy spierają się, jak często hasło naprawdę się pojawiało, więc traktuj to jako legendę. Za to przywiązanie Parmy do Verdiego jest dobrze udokumentowane: Club dei 27, lokalne stowarzyszenie, ma 27 członków, każdy nazwany od jednego dzieła Verdiego, a co roku w październiku Teatro Regio organizuje Festival Verdi. W urodziny kompozytora miasto oddaje mu hołd przy tym pomniku, a burmistrz i chóry teatru śpiewają „Va, pensiero” z Nabucco.
Wskazówki na wizytę
- Przyjdź w październiku, w czasie Festival Verdi, jeśli chcesz zobaczyć pomnik w użyciu: urodzinowe uroczystości odbywają się tuż obok ołtarza.
- Obejdź go dookoła: dwie dłuższe strony opowiadają różne historie, a wielu turystów patrzy tylko na przód.
- Poranne lub późnopopołudniowe światło pada skośnie na brąz i wydobywa twarze; w południe płaskorzeźby wyglądają płasko.
W pobliżu
- Palazzo della Pilotta: sąsiedni zespół pałacowy Farnese z Galleria Nazionale, Biblioteca Palatina i drewnianym Teatro Farnese z 1618 roku.
- Teatro Regio: opera w Parmie, otwarta w 1829 roku, kilka minut pieszo; tu odbywa się Festival Verdi.
- Monumento al Partigiano: brązowy partyzant z 1956 roku na tym samym placu, parmeński pomnik ruchu oporu.
- Parco Ducale: dawne ogrody książęce po drugiej stronie rzeki, dostępne przez Ponte Verdi, z alejami i Palazzo del Giardino.
Odkryj Parmę z World City Trail
Nasza gra miejska w Parmie zamienia stare miasto w grę na telefonie. Trasa zajmuje około 2 godzin, w tym około 26 minut marszu, i prowadzi przez historyczne centrum z zagadkami i zadaniami. Możesz grać po angielsku, niemiecku, francusku, włosku, hiszpańsku i niderlandzku.
Jeśli wolisz inny format, w Parmie jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską w Parmie →
Wybierz się na samodzielny spacer po Parmie →
Zagraj w plenerową grę escape w Parmie →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.