Bazylika Świętych Nazariusza i Celsusa, zwykle nazywana po prostu Saint-Nazaire, to kościół w La Cité, otoczonej murami średniowiecznej cytadeli Carcassonne. Do 1803 roku była katedrą miasta i łączy w sobie dwie budowle: ciemną romańską nawę i gotyckie prezbiterium, które wygląda, jakby było ze szkła. Środkowy witraż prezbiterium z około 1280 roku należy do najstarszych witraży na południu Francji.
Saint-Nazaire w skrócie
- Gdzie: w La Cité, ufortyfikowanym górnym mieście, kawałek od Château Comtal.
- Zbudowana: romańska nawa pod koniec XI i w XII wieku; gotyckie prezbiterium i transept od około 1270 roku do lat 20. XIV wieku.
- Odrestaurowana przez: Eugène’a Viollet-le-Duca, który kierował renowacją w latach 1845–1867.
- Czym jest dziś: kościołem katolickim, podniesionym do rangi bazyliki mniejszej w 1898 roku. Tytuł katedry przeszedł w 1803 roku na kościół Saint-Michel w dolnym mieście.
- Potrzebny czas: 20–30 minut; dłużej, jeśli chcesz czytać witraże scena po scenie.
Romański kościół w gotyckiej koronie
12 czerwca 1096 roku papież Urban II przybył do Carcassonne i pobłogosławił materiały na nową katedrę. Nawa zbudowana w kolejnych dziesięcioleciach to najstarsza część, którą widać dziś: grube mury, półkoliste łuki i mało światła. W 1269 roku król zgodził się na rozbudowę i od około 1270 roku wschodnią część przebudowano w nowym gotyckim stylu północnej Francji, z wysokimi oknami zajmującymi prawie całą ścianę. Prace zakończono za biskupa Pierre’a Rodiera, w latach 20. XIV wieku.
Po rewolucji francuskiej kościół stracił swoją rolę: w 1803 roku siedziba biskupa przeniosła się do Saint-Michel w Bastide, dolnym mieście. W 1840 roku uznano go za zabytek historyczny, a od 1845 roku zajął się nim Viollet-le-Duc, który odnawiał też mury La Cité. Usunął XVIII-wieczne stalle i obrazy, rozebrał XVI-wieczną dzwonnicę od zachodu i przebudował fasadę zachodnią tak, by wyglądała jak część fortyfikacji. Jego pracownia odnowiła też witraże w latach 1851–1861, a niektóre sceny, w tym duża część witraża Drzewa Życia, to dzieło XIX wieku.
Na co zwrócić uwagę
- Kontrast między mroczną, ciężką romańską nawą a jasnym gotyckim prezbiterium i transeptem.
- Witraż osiowy za ołtarzem z około 1280 roku: dzieciństwo i Męka Chrystusa w 16 medalionach.
- Dwie rozety w transepcie: północna w głębokim błękicie, południowa w żółtozielonych i winnych barwach.
- Witraże Drzewa Jessego i Drzewa Życia w kaplicach transeptu, z początku XIV wieku.
- Grobowiec biskupa Guillaume’a Radulphe’a, zmarłego w 1266 roku, wmurowany w ścianę jego kaplicy, z postacią zmarłego ustawioną pionowo.
- Na zewnątrz, na wieżyczce schodowej transeptu południowego: żartobliwe rzygacze Viollet-le-Duca, wśród nich ślimak i ksiądz.
Kamień oblężenia
Na zachodniej ścianie transeptu południowego znajduje się płaskorzeźba zwana „kamieniem oblężenia”. Przedstawia miasto atakowane machinami oblężniczymi i anioła niosącego duszę zmarłego. Tradycja łączy ją z oblężeniem Tuluzy w 1218 roku, podczas którego zginął Szymon de Montfort. Montfort dowodził krucjatą przeciwko katarom i został panem Carcassonne, gdy krzyżowcy zdobyli miasto w 1209 roku. Zabił go kamień wystrzelony z machiny oblężniczej, a jedno źródło twierdzi, że obsługiwały ją kobiety z Tuluzy. Związek płaskorzeźby z tym oblężeniem nie jest pewny. Udokumentowane jest natomiast, że Montfort został najpierw pochowany w tym kościele; jeden z jego synów przeniósł później ciało do Montfort-l’Amaury pod Paryżem, a płyta nagrobna w transepcie południowym wciąż nosi jego imię.
Wskazówki na wizytę
- Przyjdź rano, gdy słońce oświetla witraże prezbiterium, a w La Cité jest jeszcze spokojnie.
- Weź lornetkę albo użyj zoomu w telefonie: medaliony w witrażach są małe i wysoko.
- To czynny kościół: mów cicho i unikaj godzin mszy.
W pobliżu
- Château Comtal: zamek wewnątrz La Cité, z trasą po części murów.
- Lices: otwarty pas między murem wewnętrznym a zewnętrznym, najlepsze miejsce, by zrozumieć podwójny pierścień fortyfikacji.
- Porte Narbonnaise: główna brama La Cité, z dwiema wieżami i mostem zwodzonym.
- Pont Vieux: średniowieczny most na rzece Aude prowadzący do Bastide Saint-Louis, z klasycznym widokiem na La Cité.
Odkryj Carcassonne z World City Trail
Nasza gra miejska w Carcassonne zamienia stare miasto w grę na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków i trwa około 2 godzin, w tym około 46 minut marszu. Bazylika Saint-Nazaire jest jednym z przystanków, podobnie jak La Cité i jej mury.
Jeśli wolisz inny format, w Carcassonne jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską w Carcassonne →
Wybierz się na samodzielny spacer po Carcassonne →
Zagraj w plenerową grę escape w Carcassonne →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.