Kościół św. Sebalda (Sebalduskirche) to najstarszy kościół parafialny Norymbergi, na stoku pod zamkiem, w północnej części Starego Miasta. Zaczęty w 1225 roku, kryje brązowy grobowiec patrona miasta, odlany przez Petera Vischera i jego synów w latach 1508–1519, a Vischer umieścił na nim małą brązową figurkę samego siebie, łącznie z roboczym fartuchem.
Kościół św. Sebalda w skrócie
- Gdzie: Albrecht-Dürer-Platz 1, w dzielnicy św. Sebalda na północ od rzeki Pegnitz, naprzeciw Starego Ratusza.
- Zbudowany: zaczęty w 1225 roku jako romańska bazylika z dwoma chórami, ukończony około 1273–1275; gotycki chór halowy dobudowano w latach 1358–1379, a wieże podwyższono w XV wieku.
- Czym jest dziś: luterańskim kościołem parafialnym otwartym dla zwiedzających i, obok kościoła św. Wawrzyńca i Frauenkirche, jednym z trzech najważniejszych kościołów Norymbergi.
- Potrzebny czas: 30–45 minut, łącznie z obejściem kościoła z zewnątrz.
Od patrona miasta do kościoła rady
Kościół nosi imię Sebalda, średniowiecznego pustelnika i misjonarza, który został patronem Norymbergi. Rada miejska wspierała jego kult, doprowadziła do kanonizacji w 1425 roku i przyciągała pielgrzymów do relikwii; kościół św. Sebalda był też świątynią samej rady. Romańską bazylikę z XIII wieku stopniowo przebudowywano: w XIV wieku poszerzono nawy boczne, a w latach 1358–1379 dodano od wschodu wysoki, pełen światła gotycki chór halowy. Od reformacji kościół jest luterański, a posada organisty należała do najbardziej prestiżowych w mieście. Johann Pachelbel, autor słynnego Kanonu, piastował ją od 1695 roku aż do śmierci w 1706 roku.
Alianckie naloty w latach 1940–1945 zniszczyły większość dachu i sklepień, a wielkie organy zbudowane przez Heinricha Traxdorfa w latach 1440–1441 przepadły w styczniu 1945 roku. Wiele dzieł sztuki ocalało, bo wywieziono je lub osłonięto murem. Po latach odbudowy kościół ponownie poświęcono 22 września 1957 roku, a w 1975 roku zainstalowano nowe organy.
Na co zwrócić uwagę
- Grobowiec św. Sebalda w chórze: brązowy baldachim na smukłych kolumnach dzieła Petera Vischera Starszego i jego synów Petera i Hermanna, odlany w latach 1508–1519 wokół posrebrzanego relikwiarza z 1397 roku.
- Samego Petera Vischera: na jednym z krótszych boków grobowca, nisko, znajdziesz mały brązowy autoportret odlewnika w skórzanym fartuchu, z narzędziami w ręku.
- Epitafium Schreyera i Landauera dłuta Adama Krafta (1492) na zewnątrz wschodniego chóru: trzy płaskorzeźby z piaskowca przedstawiające Niesienie krzyża, Złożenie do grobu i Zmartwychwstanie.
- Portal Oblubienicy po północnej stronie, z około 1320–1330 roku, z pannami mądrymi i głupimi. Dawniej śluby udzielano właśnie tu, przy drzwiach kościoła.
- Dzieła Wita Stwosza we wnętrzu, wśród nich epitafium Volckamerów z około 1499 roku z trzema płaskorzeźbami pasyjnymi.
- Witraże z około 1500 roku wykonane przez Veita Hirsvogla, niektóre według projektów Albrechta Dürera i Hansa Süßa von Kulmbacha.
Trudny szczegół
Wysoko na zewnętrznej ścianie, około siedmiu metrów nad ziemią, znajduje się rzeźba z lat 80. XIV wieku typu zwanego Judensau, antysemicki obraz mający szydzić z Żydów. Pochodzi z tego samego stulecia, w którym dzielnicę żydowską Norymbergi, kilka ulic stąd, zniszczono w 1349 roku i zastąpiono placem Hauptmarkt. Rzeźba wciąż tam jest i warto wiedzieć, co przedstawia, zanim się ją zauważy.
Wskazówki na wizytę
- Najpierw obejdź cały kościół z zewnątrz: Portal Oblubienicy jest od północy, a epitafium Adama Krafta na wschodnim końcu, naprzeciw plebanii.
- Ze wschodniego końca spójrz na plebanię naprzeciwko, Sebalder Pfarrhof: jej mały gotycki wykusz to kopia z lat 1898–1902 oryginału z XIV wieku, który dziś znajduje się w Germanisches Nationalmuseum.
- To czynny kościół. Nie zwiedzaj go w czasie nabożeństw i zachowaj ciszę przy grobowcu, który wciąż jest miejscem modlitwy.
W pobliżu
- Stary Ratusz (Altes Rathaus): tuż naprzeciw kościoła, ze średniowiecznymi celami i korytarzami pod ziemią.
- Hauptmarkt: główny plac Norymbergi, kawałek w dół, z fontanną Schöner Brunnen i Frauenkirche, której zegar w południe uruchamia figurki Männleinlaufen.
- Zamek Cesarski (Kaiserburg): zamek na skale nad kościołem, krótkie, strome podejście, z widokiem na dachy Starego Miasta.
- Dom Albrechta Dürera: dom z muru pruskiego przy Tiergärtnertor, w którym Dürer mieszkał i pracował od 1509 roku aż do śmierci w 1528 roku.
Odkryj Norymbergę z World City Trail
Nasza gra miejska w Norymberdze zamienia Stare Miasto w grę na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków i trwa około 2 godzin, w tym około 41 minut marszu. Obejmuje między innymi Frauentor, kościół św. Wawrzyńca i fontannę Schöner Brunnen na Rynku Głównym.
Jeśli wolisz inny format, w Norymberdze jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską w Norymberdze →
Wybierz się na samodzielny spacer po Norymberdze →
Zagraj w plenerową grę escape w Norymberdze →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.