Ten przewodnik prowadzi jedną prostą linią przez centrum Belgradu, od sklepów na ulicy Knez Mihailova aż po skarpę nad rzekami. Po drodze mijasz dawną siedzibę szkolnictwa wyższego na placu Studentski trg, miejsce, gdzie Turcy w 1867 roku przekazali klucze miasta, i Zwycięzcę, brązową postać, która stała się najbardziej znanym symbolem Belgradu. Razem opowiadają, jak przygraniczne miasto twierdza zmieniło się w XIX i na początku XX wieku w nowoczesną europejską stolicę.
Ulica Knez Mihailova
Knez Mihailova to główny deptak Belgradu. Biegnie od okolic Terazije, w pobliżu placu Republiki, aż do skraju parku Kalemegdan i twierdzy. Ma bardzo stary przebieg: rzymskie miasto Singidunum miało tu swoją siatkę ulic, a wzdłuż trasy biegł rzymski akwedukt. Za czasów osmańskich były tu fontanny, ogrody i meczety, a dawna nazwa Delijska przetrwała dłużej niż jakakolwiek inna osmańska nazwa ulicy w mieście.
Obecny kształt ulica zawdzięcza planowi miasta, który Emilijan Josimović sporządził w 1867 roku; budowę rozpoczęto w 1869. W 1870 roku oficjalnie nazwano ją imieniem księcia Michała Obrenovicia, zamordowanego dwa lata wcześniej. Bogaci kupcy wznieśli potem wzdłuż niej kamienice i banki w stylach przywiezionych z Wiednia i Paryża, dlatego do dziś wygląda tak inaczej niż reszta Bałkanów. W 1964 roku objęto ją ochroną jako zespół kulturowo-historyczny, jako pierwszy obszar w Belgradzie z takim statusem, a od przebudowy w 1987 roku jest zamknięta dla samochodów.
- Gmach Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk pod numerem 35, zbudowany w latach 1923–24, z jedną z najokazalszych fasad na ulicy.
- Grčka Kraljica pod numerem 51, kawiarnia w budynku z 1835 roku, jednym z najstarszych domów przy ulicy.
- Fontanna Delijska przed budynkiem Zora, projekt Aleksandara Deroko z 1987 roku przypominający osmańską fontannę, od której ulica wzięła pierwszą nazwę, oraz Biblioteka Miejska w dawnym hotelu Srpska Kruna pod numerem 56, zbudowanym w 1869 roku.
Uniwersytet Belgradzki i pałac kapitana Miszy
Kilka kroków na wschód od Knez Mihailova, na placu Studentski trg, stoi budynek, który od ponad 160 lat jest siedzibą szkolnictwa wyższego w Serbii. Zbudowano go w 1863 roku według projektu czeskiego architekta Jana Nevolego dla Miszy Anastasijevicia, bogatego kupca zwanego kapitanem Miszą. Początkowo miał być rezydencją jego zięcia, wnuka Karađorđe, ale Misza podarował go państwu na cele edukacyjne. We wrześniu 1863 roku wprowadziła się tu Wielka Szkoła Belgradzka, a napis na fasadzie głosi, że Misza Anastasijević przekazuje budynek swojej ojczyźnie.
Wielka Szkoła sięga roku 1808, kiedy założono ją w czasie pierwszego powstania serbskiego z pomocą pisarza Dositeja Obradovicia. Ustawą z 1905 roku przekształcono ją w Uniwersytet Belgradzki, dziś najstarszą i największą uczelnię w Serbii. Przez lata w pałacu mieściły się też gimnazjum, ministerstwo oświaty, Biblioteka Narodowa i Muzeum Narodowe, a w 1864 roku obradował tu serbski parlament. Dziś jest tu rektorat uniwersytetu. Dwa przystanki naszej gry miejskiej dotyczą właśnie tego tematu: Uniwersytet Belgradzki i budynki edukacyjne wokół placu.
- Złotożółta fasada z ciemnoczerwonymi terakotowymi obramieniami okien, łącząca motywy bizantyjskie, gotyckie i renesansowe.
- Posągi Apollina z lirą i Minerwy z włócznią i tarczą, symbolizujące sztukę i wiedzę.
- Niewielka wieżyczka na dachu: przez dziesięciolecia była najwyższym punktem obserwacyjnym w mieście, a do 1919 roku strażnik wypatrywał z niej pożarów.
Pomnik przekazania kluczy
Dojdź do końca Knez Mihailova i wejdź do parku Kalemegdan: tuż na prawo od głównego wejścia stoi blok białego marmuru z wyrytym obrazem. Oznacza miejsce, w którym w kwietniu 1867 roku turecki komendant przekazał klucze belgradzkiej twierdzy księciu Michałowi Obrenoviciowi. Tym samym dekretem sułtana Abdülaziza oddano też twierdze w Smederevie, Šabacu i Kladovie. Po raz pierwszy od pokoleń twierdza miasta znalazła się pod serbską kontrolą.
Serbia nie była jeszcze w pełni niepodległa: nadal płaciła trybut dworowi osmańskiemu i obok własnej flagi musiała wywieszać turecką, a niepodległość uznano międzynarodowo dopiero w 1878 roku. Pomnik ustawiono w 1967 roku, w setną rocznicę przekazania kluczy, a od 1991 roku jest chroniony jako zabytek. Co roku w kwietniu festiwal Dni Belgradu, który świętuje tę rocznicę, zaczyna się od złożenia tu kwiatów i salw armatnich z twierdzy. To miejsce jest jednym z przystanków naszej gry miejskiej.
- Wyryta na marmurowym bloku scena przedstawiająca moment przekazania kluczy oraz daty wydarzenia.
Zwycięzca (Pobednik)
Zwycięzca to brązowa postać nagiego mężczyzny na wysokiej kolumnie na skraju Górnego Miasta twierdzy, zwrócona w stronę ujścia Sawy do Dunaju. To dzieło rzeźbiarza Ivana Meštrovicia, odsłonięte 7 października 1928 roku, w dziesiątą rocznicę przełamania frontu salonickiego. Upamiętnia zwycięstwa Serbii nad imperium osmańskim i Austro-Węgrami w wojnach bałkańskich i pierwszej wojnie światowej.
Posąg miał początkowo stanąć jako centralny element fontanny na placu Terazije, w samym środku miasta. Naga postać wywołała sprzeciw i ostatecznie trafiła tutaj, na skraj twierdzy, plecami do miasta, z widokiem na równinę za rzekami. Dziś to wizerunek Belgradu, który widzisz na plakatach i pamiątkach. W 2019 roku zdjęto go do renowacji, a w lutym 2020 wrócił na kolumnę. Zwycięzca to meta naszej gry miejskiej.
- Sokół w lewej ręce postaci i opuszczony miecz w prawej, odczytywane jako symbole pokoju i wojny.
- Widok z tarasu obok pomnika: ujście Sawy, Nowy Belgrad na drugim brzegu i Wielka Wyspa Wojenna na Dunaju. Najpiękniej jest późnym popołudniem, gdy słońce zachodzi nad rzekami.
Jak zobaczyć je podczas jednego spaceru
Zacznij na początku Knez Mihailova, w pobliżu placu Republiki, i idź ulicą w stronę twierdzy. W połowie drogi skręć w prawo na Studentski trg, żeby zobaczyć pałac kapitana Miszy i budynki uniwersytetu, potem wróć na Knez Mihailova i przejdź nią do końca. Wejdź do parku Kalemegdan głównym wejściem, gdzie po prawej stoi pomnik przekazania kluczy, i idź dalej przez park do Górnego Miasta twierdzy, aż dotrzesz do Zwycięzcy na kolumnie nad rzekami.
Odkryj Belgrad z World City Trail
Nasza gra miejska w Belgradzie zamienia centrum w grę na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków, od placu Republiki do Zwycięzcy. Uniwersytet Belgradzki, budynki edukacyjne przy Studentski trg, miejsce przekazania kluczy i Zwycięzca są przystankami, podobnie jak Teatr Narodowy, Muzeum Narodowe, park Studentski, Pomnik Wdzięczności dla Francji i Brama Królewska. Na każdym przystanku rozwiązujesz zagadkę i poznajesz historię, we własnym tempie.
W Belgradzie jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape, jeśli wolisz inny format.
Zagraj w grę miejską w Belgradzie →
Wybierz się na samodzielny spacer po Belgradzie →
Zagraj w plenerową grę escape w Belgradzie →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.