Deze gids volgt één rechte lijn door het centrum van Belgrado, van de winkels in de Knez Mihailova-straat tot de rotsrand boven de rivieren. Onderweg kom je langs de oude zetel van het hoger onderwijs aan het Studentski trg, de plek waar de Ottomanen in 1867 de sleutels van de stad overdroegen, en de Overwinnaar, het bronzen beeld dat het bekendste symbool van Belgrado is geworden. Samen vertellen ze hoe een vestingstad aan de grens in de 19e en vroege 20e eeuw een moderne Europese hoofdstad werd.
Knez Mihailova-straat
Knez Mihailova is de belangrijkste voetgangersstraat van Belgrado. Ze loopt van de buurt rond Terazije, vlak bij het Plein van de Republiek, naar de rand van het Kalemegdanpark en de vesting. Ze volgt een heel oude lijn: de Romeinse stad Singidunum had hier zijn stratenraster en een Romeins aquaduct liep langs het tracé. Onder de Ottomanen lagen hier fonteinen, tuinen en moskeeën, en de oude naam Delijska bleef langer bestaan dan elke andere Ottomaanse straatnaam in de stad.
De straat kreeg haar huidige vorm door het stadsplan dat Emilijan Josimović in 1867 tekende; de bouw begon in 1869. In 1870 werd ze officieel vernoemd naar vorst Mihailo Obrenović, die twee jaar eerder was vermoord. Rijke kooplieden bouwden er daarna herenhuizen en banken in stijlen uit Wenen en Parijs, en daarom ziet ze er nog altijd zo anders uit dan de rest van de Balkan. In 1964 werd ze beschermd als cultuurhistorisch geheel, als eerste gebied in Belgrado met die status, en sinds een verbouwing in 1987 is ze autovrij.
- Het gebouw van de Servische Academie van Wetenschappen en Kunsten op nummer 35, gebouwd in 1923–24, met een van de rijkste gevels van de straat.
- Grčka Kraljica op nummer 51, een café in een pand uit 1835, een van de oudste huizen van de straat.
- De Delijska-fontein voor het Zora-gebouw, een ontwerp uit 1987 van Aleksandar Deroko dat herinnert aan de Ottomaanse fontein waarnaar de straat eerst heette, en de Stadsbibliotheek in het voormalige hotel Srpska Kruna op nummer 56, gebouwd in 1869.
Universiteit van Belgrado en het herenhuis van kapitein Miša
Een paar stappen ten oosten van de Knez Mihailova, aan het Studentski trg, staat het gebouw dat al meer dan 160 jaar de zetel van het hoger onderwijs in Servië is. Het werd in 1863 gebouwd naar een ontwerp van de Tsjechische architect Jan Nevole voor Miša Anastasijević, een rijke koopman die kapitein Miša werd genoemd. Het was eerst bedoeld als residentie voor zijn schoonzoon, een kleinzoon van Karađorđe, maar Miša schonk het in plaats daarvan aan de staat voor het onderwijs. In september 1863 trok de Hogeschool van Belgrado erin, en het opschrift op de gevel draagt het gebouw van Miša Anastasijević op aan zijn vaderland.
De Hogeschool gaat terug tot 1808, toen ze tijdens de Eerste Servische Opstand werd opgericht met hulp van de schrijver Dositej Obradović. Door een wet van 1905 werd ze de Universiteit van Belgrado, nu de oudste en grootste universiteit van Servië. In de loop der jaren huisvestte het gebouw ook een gymnasium, het ministerie van Onderwijs, de Nationale Bibliotheek en het Nationaal Museum, en in 1864 vergaderde het Servische parlement hier. Nu zit het rectoraat van de universiteit er. Twee stops van onze schattenjacht gaan over dit thema: de Universiteit van Belgrado en de onderwijsgebouwen rond het plein.
- De goudgele gevel met donkerrode terracotta raamlijsten, een mengeling van Byzantijnse, gotische en renaissancemotieven.
- De beelden van Apollo met de lier en Minerva met speer en schild, als symbool van kunst en kennis.
- Het torentje op het dak: decennialang was het de hoogste uitkijkpost van de stad, en tot 1919 hield een wachter er de wacht tegen brand.
Het monument van de sleuteloverdracht
Loop naar het eind van de Knez Mihailova en het Kalemegdanpark in: vlak rechts van de hoofdingang staat een wit marmeren blok met een ingekerfde afbeelding. Het markeert de plek waar de Ottomaanse bevelhebber in april 1867 de sleutels van de vesting van Belgrado overhandigde aan vorst Mihailo Obrenović. Met hetzelfde decreet van sultan Abdülaziz werden ook de vestingen van Smederevo, Šabac en Kladovo opgegeven. Voor het eerst in generaties kwam de vesting van de stad in Servische handen.
Servië was nog niet helemaal onafhankelijk: het betaalde nog steeds schatting aan het Ottomaanse hof en moest naast de eigen vlag ook de Ottomaanse vlag tonen; internationaal werd de onafhankelijkheid pas in 1878 erkend. Het monument werd in 1967 geplaatst voor de honderdste verjaardag van de overdracht en is sinds 1991 beschermd. Elk jaar in april begint het festival Dagen van Belgrado, dat de verjaardag viert, met het leggen van bloemen hier en kanonschoten vanaf de vesting. Deze plek is een van de stops van onze schattenjacht.
- De ingekerfde scène op het marmeren blok, die het moment van de overdracht toont, en de data van de gebeurtenis.
De Overwinnaar (Pobednik)
De Overwinnaar is een bronzen beeld van een naakte man op een hoge zuil aan de rand van de Bovenstad van de vesting, met uitzicht op de samenvloeiing van de Sava en de Donau. Het is gemaakt door beeldhouwer Ivan Meštrović en werd onthuld op 7 oktober 1928, op de tiende verjaardag van de doorbraak aan het Saloniki-front. Het herdenkt de overwinningen van Servië op het Ottomaanse Rijk en Oostenrijk-Hongarije in de Balkanoorlogen en de Eerste Wereldoorlog.
Het beeld was eerst bedoeld als middelpunt van een fontein op het Terazije-plein, midden in de stad. De naakte figuur stuitte op bezwaren, en zo kwam het hier terecht, aan de rand van de vesting, met de rug naar de stad en de blik op de vlakte aan de overkant van de rivieren. Nu is het het beeld van Belgrado dat je op affiches en souvenirs ziet. In 2019 werd het voor restauratie weggehaald en in februari 2020 weer op de zuil gezet. De Overwinnaar is de finish van onze schattenjacht.
- De valk in de linkerhand van de figuur en het neergelaten zwaard in de rechter, gezien als symbolen van vrede en oorlog.
- Het uitzicht vanaf het terras naast het monument: de monding van de Sava, Nieuw-Belgrado op de andere oever en het Grote Oorlogseiland in de Donau. Het mooist is het aan het eind van de middag, als de zon boven de rivieren ondergaat.
Zo zie je ze in één wandeling
Begin bovenaan de Knez Mihailova, bij het Plein van de Republiek, en loop de straat af richting vesting. Halverwege sla je rechtsaf naar het Studentski trg voor het herenhuis van kapitein Miša en de universiteitsgebouwen, daarna ga je terug naar de Knez Mihailova en volg je die tot het eind. Loop door de hoofdingang het Kalemegdanpark in, waar het monument van de sleuteloverdracht rechts staat, en ga door het park verder naar de Bovenstad van de vesting, tot je de Overwinnaar op zijn zuil boven de rivieren bereikt.
Ontdek Belgrado met World City Trail
Onze schattenjacht in Belgrado maakt van het centrum een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops, van het Plein van de Republiek tot de Overwinnaar. De Universiteit van Belgrado, de onderwijsgebouwen aan het Studentski trg, de plek van de sleuteloverdracht en de Overwinnaar zijn allemaal stops, net als het Nationaal Theater, het Nationaal Museum, het Studentski-park, het Monument van Dankbaarheid aan Frankrijk en de Koningspoort. Bij elke stop los je een puzzel op en hoor je een verhaal, in je eigen tempo.
In Belgrado zijn er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game, voor wie een ander formaat verkiest.
Speel de schattenjacht in Belgrado →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Belgrado →
Speel de outdoor escape game in Belgrado →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.