Montmartre to coś więcej niż bazylika i plac malarzy. Ten przewodnik opisuje cztery miejsca, które opowiadają historię wzgórza przez sztukę i literaturę: Halle Saint-Pierre u stóp zbocza, Muzeum Montmartre z Ogrodami Renoira, posąg Passe-Muraille przedstawiający człowieka uwięzionego w murze oraz brązowe popiersie piosenkarki Dalidy. Wszystkie cztery leżą na północnym i południowym stoku tego samego niewielkiego wzgórza, więc zobaczysz je podczas jednego spaceru.
Halle Saint-Pierre
Halle Saint-Pierre stoi przy rue Ronsard, u stóp Montmartre, obok ogrodów Square Louise-Michel, które wspinają się ku Sacré-Cœur. Budynek to dawna hala targowa w stylu Victora Baltarda, architekta żelaznych pawilonów dawnych Hal paryskich. Najpierw był tu targ, potem szkoła, a następnie garaż miejskich służb oczyszczania ulic. Właścicielem nadal jest miasto Paryż, a od 1985 roku obiektem zarządza stowarzyszenie o tej samej nazwie.
Dziś to muzeum i przestrzeń wystawowa sztuki naiwnej, art brut i sztuki outsiderów: prac samouków, pacjentów i twórców spoza świata sztuki. Od 1995 roku organizuje trzy lub cztery wystawy czasowe rocznie, od przeglądów krajowych, na przykład Haiti, Brazylii i Japonii, po wystawy pojedynczych artystów. W 1995 roku jej księgarnia wprowadziła też francuskie wydanie Raw Vision, czasopisma o sztuce outsiderów.
- Aktualna wystawa: ekspozycje zmieniają się kilka razy w roku, więc sprawdź przed wizytą, co jest pokazywane.
- Księgarnia specjalizująca się w książkach o sztuce, książkach artystycznych i twórczości outsiderów oraz kawiarnia obok.
Muzeum Montmartre i Ogrody Renoira
Muzeum Montmartre zajmuje zespół starych domów przy rue Cortot, za Sacré-Cœur i obok winnicy Montmartre. Maison du Bel Air, zbudowany w 1660 roku, to jeden z najstarszych budynków na wzgórzu; mieści wystawę stałą. Długo sądzono, że należał do Rosimonda, aktora z trupy Moliera, ale badania z 2012 roku wykazały, że to nieprawda. Muzeum otwarto w 1960 roku jako Musée du Vieux-Montmartre i jest jednym z przystanków naszej gry miejskiej.
W tych domach mieszkało wielu artystów. Pierre-Auguste Renoir wynajął tu pracownię w 1876 roku i namalował w tym czasie Bal du moulin de la Galette oraz La Balançoire (Huśtawkę). Suzanne Valadon mieszkała tu z synem Maurice’em Utrillo i partnerem André Utterem, trójką nazywaną Trio infernal. Pod tym adresem pracowali też Raoul Dufy, Émile Bernard i ilustrator Francisque Poulbot. Mieszkanie-pracownię Valadon i Utrilla odtworzono na podstawie zdjęć, listów i jej obrazów; otwarto je w październiku 2014 roku.
Kolekcja obejmuje artystyczną, religijną, polityczną i rozrywkową historię wzgórza: obrazy, plakaty, grafiki i fotografie, a także sale tematyczne o Bateau-Lavoir, kabarecie Chat Noir i jego teatrze cieni, Lapin Agile i budowie Sacré-Cœur. Ogrody za domami urządzono na nowo w 2012 roku według obrazów Renoira i nazwano Ogrodami Renoira.
- Drzewa owocowe, bzy, róże i pnące hortensje, posadzone tak, by przypominały widoki tych ogrodów z obrazów Renoira.
- Widok w dół na winnicę Clos Montmartre, obsadzoną na nowo w 1933 roku na zboczu, gdzie winorośl rosła od średniowiecza.
- Odtworzone mieszkanie-pracownia Suzanne Valadon i Maurice’a Utrilla.
Le Passe-Muraille
Na dole rue Norvins, na małym Place Marcel-Aymé, brązowy mężczyzna utknął w połowie kamiennego muru, wystają tylko głowa i dłoń. To Dutilleul, bohater opowiadania Marcela Aymégo Le Passe-muraille (Człowiek, który przechodził przez ściany), opublikowanego po raz pierwszy w 1941 roku i wydanego w zbiorze w 1943 roku. Dutilleul, nieśmiały urzędnik trzeciej klasy w ministerstwie, odkrywa, że potrafi przechodzić przez ściany. Wykorzystuje ten dar, by kraść jako Garou-Garou, ucieka z więzienia i się zakochuje, aż pewnej nocy, wychodząc z pokoju ukochanej, traci moc i zostaje uwięziony w murze przy rue Norvins, dokładnie tam, gdzie dziś stoi posąg.
Rzeźbę wykonał aktor Jean Marais, który nadał Dutilleulowi rysy Marcela Aymégo. Opowiadanie miało długie życie: film z 1951 roku z Bourvilem, wersje telewizyjne z 1977 i 2016 roku oraz musical Didiera van Cauwelaerta i Michela Legranda wystawiany w Paryżu i, jako Amour, na Broadwayu. Le Passe-Muraille to jeden z przystanków naszej gry miejskiej.
- Twarz: przyjrzyj się, a zobaczysz samego Marcela Aymégo, uwięzionego we własnej historii.
Popiersie Dalidy
Krótki spacer w dół rue Girardon prowadzi na Place Dalida, maleńki plac na skrzyżowaniu rue Girardon, rue de l’Abreuvoir i allée des Brouillards. Nazwę nadano mu w 1996 roku, a w 1997 roku, w dziesiątą rocznicę śmierci piosenkarki, odsłonięto tu brązowe popiersie autorstwa rzeźbiarza Alaina Aslana. To jeden z przystanków naszej gry miejskiej, a plac stał się miejscem, gdzie wielbiciele przychodzą ją wspominać.
Dalida urodziła się w 1933 roku w Kairze jako Iolanda Cristina Gigliotti, w rodzinie włoskiej. W 1956 roku jej piosenka Bambino trafiła na pierwsze miejsce we Francji i utrzymała się tam rekordowo długo; późniejsze przeboje to między innymi Paroles, paroles w duecie z Alainem Delonem i Gigi l’amoroso. Mieszkała przy pobliskiej rue d’Orchampt, zmarła w swoim domu na Montmartre w maju 1987 roku i jest pochowana na cmentarzu Montmartre, niżej na zboczu.
- Widok w dół rue de l’Abreuvoir, uliczki wzmiankowanej już w 1325 roku, nazwanej później od dawnego wodopoju dla koni na rogu rue Girardon.
Jak zobaczyć je podczas jednego spaceru
Zacznij od Halle Saint-Pierre u stóp wzgórza, potem wejdź przez Square Louise-Michel albo wjedź stojącą obok kolejką linowo-terenową pod Sacré-Cœur. Obejdź bazylikę od tyłu do rue Cortot i Muzeum Montmartre. Stamtąd idź rue Norvins na zachód do Place Marcel-Aymé i Passe-Muraille, a na koniec zejdź rue Girardon na Place Dalida. Ulice są strome i brukowane, więc załóż wygodne buty, a jeśli chcesz zwiedzić muzeum lub wystawę w Halle, zaplanuj spacer pod to.
Odkryj Montmartre z World City Trail
Nasza gra miejska na Montmartre zamienia wzgórze w grę na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków, od Ściany Miłości do Square Louise-Michel, a trzy miejsca z tego przewodnika to przystanki: Muzeum Montmartre, Passe-Muraille i popiersie Dalidy. Halle Saint-Pierre nie jest przystankiem, ale stoi tuż przy Square Louise-Michel, gdzie kończy się trasa. Na każdym przystanku rozwiązujesz zagadkę i poznajesz historię, we własnym tempie.
Na Montmartre jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape, dla tych, którzy wolą inny format.
Zagraj w grę miejską na Montmartre →
Wybierz się na samodzielny spacer po Montmartre →
Zagraj w plenerową grę escape na Montmartre →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.