Το Τζαμί του Κιουτσούκ Χασάν είναι το χαμηλό κτίριο με τους τρούλους ακριβώς πάνω στην προκυμαία του Ενετικού λιμανιού των Χανίων, και για τους περισσότερους επισκέπτες είναι το πρώτο μνημείο που προσέχουν φτάνοντας στη θάλασσα. Οι Οθωμανοί το έχτισαν λίγο μετά την κατάληψη της πόλης το 1645, και είναι το καλύτερα διατηρημένο οθωμανικό τζαμί των Χανίων. Με έναν μεγάλο και έξι μικρούς τρούλους ξεχωρίζει εύκολα από κάθε σημείο του λιμανιού.
Το Τζαμί του Κιουτσούκ Χασάν με μια ματιά
- Πού: στο μέτωπο του λιμανιού της Παλιάς Πόλης των Χανίων, στους πρόποδες του λόφου Καστέλι, ανάμεσα στα καφέ της προκυμαίας και τα Ενετικά Νεώρια.
- Χτίστηκε: στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, μετά την οθωμανική κατάληψη των Χανίων το 1645.
- Από: έναν Αρμένιο αρχιτέκτονα του οποίου το όνομα δεν σώζεται· του αποδίδεται και ένα παρόμοιο τζαμί στο Σπανιάκο, στα νοτιοδυτικά της Κρήτης.
- Σήμερα: χώρος εκθέσεων και εκδηλώσεων· δεν λειτουργεί ως τέμενος από το 1923.
- Χρόνος επίσκεψης: 10–15 λεπτά απ’ έξω, περισσότερο αν υπάρχει έκθεση.
Από τζαμί του λιμανιού σε εκθεσιακό χώρο
Οι Οθωμανοί πήραν τα Χανιά από τους Βενετούς το καλοκαίρι του 1645· ήταν η πρώτη μεγάλη πόλη τους στην Κρήτη. Λίγο αργότερα υψώθηκε στο λιμάνι το νέο τζαμί, αφιερωμένο στον Κιουτσούκ Χασάν Πασά, τον πρώτο Οθωμανό φρούραρχο της πόλης. Οι κάτοικοι το ονόμασαν Γιαλί Τζαμί, το τζαμί της ακτής. Λέγεται ότι στέκει στη θέση παλαιότερου ναού, και στην αυλή του, κάτω από φοίνικες, υπήρχαν κάποτε τάφοι πασάδων και γενιτσάρων.
Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία το 1923, η μουσουλμανική κοινότητα έφυγε από τα Χανιά και το τζαμί έκλεισε. Ο μιναρές του κατεδαφίστηκε το 1939. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στέγασε το Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων, και τις επόμενες δεκαετίες χρησίμευσε ως αποθήκη, λαογραφικό μουσείο και γραφείο τουριστικών πληροφοριών. Σήμερα είναι αναστηλωμένο και φιλοξενεί εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Τι να προσέξετε
- Τον κεντρικό τρούλο: ένα πλατύ ημισφαίριο που κάθεται χωρίς τύμπανο κατευθείαν πάνω στην κυβική αίθουσα προσευχής και στηρίζεται εσωτερικά σε τέσσερα πέτρινα τόξα.
- Τους έξι μικρούς τρούλους στη βόρεια και τη δυτική πλευρά, που σκεπάζουν τη στοά και δίνουν στο κτίριο το ιδιαίτερο, φουσκωτό περίγραμμά του.
- Τα τοξωτά ανοίγματα της στοάς: αρχικά ήταν ανοιχτή, και τα τόξα που την κλείνουν σήμερα προστέθηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα.
- Τον μιναρέ που λείπει: το κτίριο μοιάζει χαμηλό και κοντόχοντρο επειδή ο λεπτός πύργος που υψωνόταν δίπλα του κατεδαφίστηκε το 1939.
- Τη θέση του: το τζαμί στέκει σχεδόν πάνω στην προκυμαία, με το λιμάνι από τη μία πλευρά και τα ανηφορικά σοκάκια της Παλιάς Πόλης πίσω του.
Ένα τζαμί από την αρχή ενός μακρού πολέμου
Το τζαμί χρονολογείται από την αρχή της οθωμανικής κατάκτησης της Κρήτης, που κράτησε πολύ περισσότερο απ’ ό,τι έδειχνε το γρήγορο ξεκίνημά της. Τα Χανιά έπεσαν το 1645 μετά από πολιορκία περίπου δύο μηνών, όμως ο Χάνδακας, το σημερινό Ηράκλειο, αντιστάθηκε στους Οθωμανούς ως το 1669, σε μια από τις μακρύτερες πολιορκίες της ιστορίας. Το τζαμί του λιμανιού χτίστηκε ενώ ο πόλεμος αυτός συνεχιζόταν και λειτούργησε για περισσότερους από δυόμισι αιώνες.
Συμβουλές για την επίσκεψή σας
- Ελάτε νωρίς το πρωί ή κατά το ηλιοβασίλεμα: το πρωί η προκυμαία είναι ήσυχη, και το απόγευμα οι τρούλοι πιάνουν το χαμηλό φως.
- Για την κλασική φωτογραφία κοιτάξτε απέναντι από τη δυτική πλευρά του λιμανιού, κοντά στο Ναυτικό Μουσείο, ή από τον κυματοθραύστη στον δρόμο για τον φάρο.
- Ελέγξτε αν υπάρχει έκθεση: ο χώρος ανοίγει μόνο όταν φιλοξενεί κάτι, και το πρόγραμμα αλλάζει μέσα στη χρονιά.
- Συνδυάστε την επίσκεψη με μια χαλαρή βόλτα γύρω από όλο το λιμάνι, από το Φρούριο Φιρκά, περνώντας από το τζαμί, ως τα Νεώρια και τον φάρο.
Κοντά
- Ενετικός Φάρος: στην άκρη του μακριού κυματοθραύστη· ο περίπατος ως εκεί χαρίζει την καλύτερη θέα στο λιμάνι και την Παλιά Πόλη.
- Ναυτικό Μουσείο Κρήτης: στο Φρούριο Φιρκά, στη δυτική άκρη του λιμανιού, με μοντέλα και κειμήλια από τη μακρά ναυτική ιστορία του νησιού.
- Ενετικά Νεώρια: τα μεγάλα θολωτά ναυπηγεία λίγο πιο ανατολικά στην προκυμαία, χτισμένα από τους Βενετούς τον 16ο αιώνα.
- Λόφος Καστέλι: το παλαιότερο τμήμα των Χανίων και θέση της αρχαίας Κυδωνίας, ακριβώς πίσω από το τζαμί, με ανασκαφές ανάμεσα στα σπίτια.
Ανακαλύψτε τα Χανιά με το World City Trail
Το κυνήγι θησαυρού μας στα Χανιά κάνει την Παλιά Πόλη παιχνίδι στο κινητό σας. Η διαδρομή συνδέει 10 στάσεις και διαρκεί περίπου 2 ώρες, με περίπου 42 λεπτά περπάτημα. Περνά από τα σοκάκια της Παλιάς Πόλης και από το Ενετικό λιμάνι, όπου βρίσκεται το τζαμί. Μπορείτε να παίξετε στα ελληνικά, αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά, ιταλικά και ολλανδικά.
Αν προτιμάτε κάτι διαφορετικό, στα Χανιά υπάρχει επίσης μια βόλτα χωρίς ξεναγό και ένα υπαίθριο escape game.
Παίξτε το κυνήγι θησαυρού στα Χανιά →
Κάντε τη βόλτα χωρίς ξεναγό στα Χανιά →
Παίξτε το υπαίθριο escape game στα Χανιά →
Τα στοιχεία ελέγχθηκαν τον Οκτώβριο του 2026.