Het Palácio Foz is het lange neoclassicistische paleis aan de westkant van de Praça dos Restauradores, het plein aan de voet van de Avenida da Liberdade in Lissabon. Het duurde zo’n acht decennia voordat het af was, van 1777 tot 1858, en daarna leidde het meerdere levens na elkaar: adellijk woonhuis, verhuurde ruimte voor een restaurant, winkels en een bioscoop, hoofdkwartier van het propagandabureau van de Estado Novo en nu kantoren, tentoonstellingen en een kinderbioscoop.
Het Palácio Foz in het kort
- Waar: aan de westkant van de Praça dos Restauradores, tussen de Rossio en de Avenida da Liberdade, onderaan de Calçada da Glória.
- Gebouwd: begonnen in 1777 en voltooid in 1858; vanaf 1889 verbouwd voor de markies van Foz.
- Door: de in Italië geboren architect Francisco Xavier Fabri leidde vanaf 1792 de werkzaamheden; José António Gaspar verbouwde het paleis voor de markies van Foz.
- Wat het nu is: een staatsgebouw, beschermd als monument van openbaar belang, in gebruik voor kantoren, tentoonstellingen en evenementen; het herbergt ook de Cinemateca Júnior en het Nationaal Sportmuseum.
- Benodigde tijd: 10 minuten voor de gevel en het plein; langer als je kunt aansluiten bij een van de af en toe georganiseerde rondleidingen binnen.
Van paleis van de Castelo Melhor tot propagandabureau
Het terrein was vanaf 1711 van de graven van Castelo Melhor, wier huis hier zwaar beschadigd raakte bij de aardbeving van 1755. De wederopbouw sleepte generaties lang voort: in 1777 begon men aan een nieuw paleis, vanaf 1792 leidde Francisco Xavier Fabri verdere werken en pas in 1858 was het gebouw klaar, na een laatste bouwfase in opdracht van de vierde markies van Castelo Melhor. Daarom noemen veel Lissabonners het nog altijd Palácio Castelo Melhor, en daarom volgt de regelmatige gevel eerder de Italiaanse neoclassicistische smaak dan de barok.
In 1889 werd het paleis verkocht aan Tristão Guedes de Queirós Correia Castelo Branco, de eerste markies van Foz, die het zijn huidige naam gaf en José António Gaspar de interieurs liet herinrichten in de weelderige neostijlen van die tijd. Zijn fortuin hield geen stand: het paleis werd met hypotheken belast, de inboedel werd geveild en van 1910 tot 1939 werden de zalen verhuurd aan bedrijven, onder meer restaurant Abadia, een banketbakkerij en bioscoop Central. In 1940 kocht de staat het gebouw en maakte het tot hoofdkwartier van het Secretariaat voor Nationale Propaganda, het propagandabureau van Salazars Estado Novo. In 1972 werd het beschermd als monument van openbaar belang en na de revolutie van 1974 ging het naar het staatsinstituut voor de media.
Waar je op moet letten
- De hoofdgevel: een lang, symmetrisch front met regelmatige rijen ramen, dichter bij het Italiaanse neoclassicisme dan bij de barokpaleizen van Lissabon.
- Het Monument voor de Restauradores: de obelisk midden op het plein, ingehuldigd in 1886, herdenkt het herstel van de Portugese onafhankelijkheid van Spanje in 1640, waaraan het plein zijn naam dankt.
- De Calçada da Glória: de steile straat naast het paleis, waar de kabelspoorweg Glória naar de Bairro Alto klimt. Sinds een dodelijk ongeluk in september 2025 rijdt hij niet en er is een nieuw systeem gepland, dus check dit vooraf.
- Het Éden-gebouw: aan de overkant van het plein staat het voormalige Éden Teatro, met een art-decogevel uit de jaren dertig van architect Cassiano Branco.
- De bestrating: het plein is belegd met calçada portuguesa, het zwart-witte kalksteenmozaïek dat je op stoepen in heel Lissabon ziet.
Achter de gevel
De interieurs uit de tijd van de markies van Foz zijn de echte verrassing: rijk versierde salons in neostijlen uit de 19e eeuw, waaronder een zaal met beschilderde panelen en een galerij met bustes. Het Palácio Foz is alleen geen museum waar je zomaar binnenloopt. Een deel bestaat uit kantoren, fotograferen is binnen meestal niet toegestaan en het interieur gaat vooral open voor tentoonstellingen, evenementen en af en toe een rondleiding. Kijk dus vooraf wat er te doen is.
Tips voor je bezoek
- Kom ‘s ochtends: het paleis staat aan de westkant van het plein en kijkt naar het oosten, dus de gevel heeft vroeg op de dag het mooiste licht.
- Voor het totaalbeeld ga je bij de obelisk midden op het plein staan: van daaruit zie je het paleis, de Éden-gevel en het begin van de Avenida da Liberdade tegelijk.
- Ga je binnen naar een tentoonstelling, bedenk dan dat hier gewerkt wordt: praat zacht en vraag of je mag fotograferen.
- Combineer het bezoek met de Rossio, net ten zuiden, of met een wandeling over de Avenida da Liberdade.
In de buurt
- Rossio: al eeuwen het belangrijkste plein van Lissabon, met zijn golvende bestrating en het Teatro Nacional D. Maria II, een paar minuten lopen naar het zuiden.
- Station Rossio: het neomanuelijnse station met twee grote hoefijzervormige portalen, tussen Restauradores en de Rossio.
- Avenida da Liberdade: de brede boulevard met bomen uit het eind van de 19e eeuw, die bovenaan het plein begint.
- Uitzichtpunt São Pedro de Alcântara: bovenaan de Calçada da Glória, met een van de mooiste uitzichten over de Baixa tot aan het kasteel; zolang de kabelspoorweg dicht is, is het een steile klim te voet.
Ontdek Lissabon met World City Trail
Onze schattenjacht in Lissabon maakt van de oude binnenstad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer twee uur, met zo’n 49 minuten lopen. Het Palácio Foz is een van de stops, en ook de Rossio hoort bij de route. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans, Spaans of Portugees.
Heb je liever een ander format, dan is er in Lissabon ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Lissabon →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Lissabon →
Speel de outdoor escape game in Lissabon →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.