De Rossio is het lange rechthoekige plein boven aan de Baixa, de benedenstad van Lissabon die na de aardbeving van 1755 als een dambord werd herbouwd. Officieel heet het Praça D. Pedro IV, maar bijna niemand gebruikt die naam. Kijk eerst naar beneden: het zwart-witte golvenplaveisel uit 1849 is een van de bekendste voorbeelden van Portugese steenbestrating, en het patroon werd later gekopieerd op de boulevard van Copacabana in Rio de Janeiro.
De Rossio in het kort
- Waar: aan de noordkant van de Baixa, tussen de Praça dos Restauradores en de voetgangersstraat Rua Augusta, aan de voet van de kasteelheuvel.
- Ontstaan: een openbaar plein sinds de middeleeuwen; de huidige gebouwen dateren van de wederopbouw na 1755, het plaveisel van 1849, de zuil van 1870 en de fonteinen van 1889.
- Wat het nu is: het drukste ontmoetingspunt van Lissabon, met cafés en winkels, het Nationaal Theater D. Maria II aan de noordkant en station Rossio in de noordwesthoek.
- Benodigde tijd: 20–30 minuten, langer als je op een terras koffie drinkt.
Van paardenmarkt en Inquisitie tot caféterrassen
De naam Rossio betekent ongeveer ‘gemeenschappelijke grond’. In de 13e en 14e eeuw diende het open terrein aan de voet van de kasteelheuvel de groeiende stad als markt, ook als paardenmarkt. Rond 1450 werd aan de noordkant het Estaus-paleis gebouwd voor buitenlandse gezanten en edelen. Later werd het de zetel van de Portugese Inquisitie, en vanaf 1540 vonden op het plein autodafés en openbare executies plaats. De oostkant werd ingenomen door het Koninklijk Allerheiligenhospitaal, waarmee onder koning Johan II in 1492 werd begonnen.
De aardbeving en de brand van 1 november 1755 vaagden bijna de hele wijk weg. Onder de markies van Pombal herbouwden de architecten Eugénio dos Santos en Carlos Mardel de Baixa als een regelmatig stratenpatroon met uniforme gevels, en die sobere gevels zie je nog steeds rond het plein. Het oude Inquisitiepaleis brandde in 1836 af en op die plek verrees in de jaren 1840 het Nationaal Theater. In 1849 volgde het golvenplaveisel, in 1870 de zuil van Pedro IV en in 1889 de twee bronzen fonteinen.
Waar je op moet letten
- Het golvenplaveisel: kleine zwarte en witte steentjes gelegd in het patroon ‘Mar Largo’ (open zee). Ga midden op het plein staan en de golven lijken onder je voeten te rollen.
- De zuil van Pedro IV: de bronzen koning bovenop was Pedro IV van Portugal en tegelijk Pedro I, de eerste keizer van Brazilië. Aan de voet van de zuil zitten vier vrouwenfiguren voor Rechtvaardigheid, Wijsheid, Kracht en Matigheid.
- De twee fonteinen: bronzen bekkens met zeemeerminnen en andere figuren, gegoten in Frankrijk bij de gieterij van Val d’Osne en geplaatst in 1889, aan elk uiteinde van het plein één.
- Het Nationaal Theater D. Maria II aan de noordkant: een neoclassicistisch gebouw van de Italiaanse architect Fortunato Lodi, met een beeld van toneelschrijver Gil Vicente op het fronton. Het ging in september 2026 weer open na drie jaar renovatie.
- Station Rossio in de noordwesthoek: de neomanuelijnse gevel, in 1886–1887 gebouwd naar een ontwerp van José Luís Monteiro, heeft twee hoefijzervormige ingangen. Hier vertrekken de treinen naar Sintra.
Het beeld dat geen Maximiliaan is
Een hardnekkige legende beweert dat het beeld op de zuil eigenlijk was gemaakt voor keizer Maximiliaan van Mexico, die in 1867 werd gefusilleerd voordat het klaar was, en dat Lissabon het goedkoop overnam. Historici hebben aangetoond dat dat niet klopt. De figuur draagt de keten van de Portugese Orde van de Toren en het Zwaard, het Portugese wapen op de knopen en houdt het Constitutioneel Handvest van 1826 vast, de grondwet die Pedro aan Portugal gaf.
Tips voor je bezoek
- Kom ‘s ochtends voor rustige terrassen en heldere foto’s van het plaveisel; ‘s avonds loopt het plein vol met mensen op weg naar het theater en de restaurants van de Baixa.
- Het golvenpatroon zie je van bovenaf vanaf het platform van de Elevador de Santa Justa of vanaf het Castelo de São Jorge.
- Loop vanaf de zuidoosthoek de Rua Augusta af en je bent in een minuut of tien bij de Praça do Comércio en de rivier.
In de buurt
- Largo de São Domingos: het pleintje bij de noordoosthoek, met de São Domingoskerk, waarvan het interieur nog de sporen van een brand in 1959 draagt, en een gedenkteken voor de slachtoffers van het bloedbad van Lissabon in 1506.
- A Ginjinha: een piepklein barretje aan de Largo de São Domingos dat sinds 1840 ginjinha schenkt, de zure kersenlikeur van Lissabon.
- Praça dos Restauradores en Palácio Foz: net ten noorden van de Rossio herinnert een obelisk aan het herstel van de Portugese onafhankelijkheid van Spanje in 1640, en het Palácio Foz staat aan de westkant van het plein.
- Elevador de Santa Justa: de ijzeren lift uit 1902 die de Baixa verbindt met de hoger gelegen wijk Carmo, een paar minuten lopen.
Ontdek Lissabon met World City Trail
Onze schattenjacht in Lissabon maakt van het centrum een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 2 uur, met zo’n 49 minuten lopen. De Rossio is een van de stops, samen met het Palácio Foz. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans, Spaans en Portugees.
Heb je liever een ander format, dan is er in Lissabon ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Lissabon →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Lissabon →
Speel de outdoor escape game in Lissabon →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.