Palácio Foz to długi klasycystyczny pałac po zachodniej stronie Praça dos Restauradores, placu u wylotu Avenida da Liberdade w Lizbonie. Jego ukończenie zajęło około ośmiu dekad, od 1777 do 1858 roku, a potem przeżył kilka kolejnych wcieleń: rezydencja arystokratów, lokale wynajmowane restauracji, sklepom i kinu, siedziba urzędu propagandy reżimu Estado Novo, a dziś biura, wystawy i kino dla dzieci.
Palácio Foz w skrócie
- Gdzie: po zachodniej stronie Praça dos Restauradores, między placem Rossio a Avenida da Liberdade, u dołu ulicy Calçada da Glória.
- Zbudowany: rozpoczęty w 1777, ukończony w 1858 roku; przebudowany od 1889 roku dla markiza Foz.
- Autorzy: urodzony we Włoszech architekt Francisco Xavier Fabri kierował pracami od 1792 roku; José António Gaspar przebudował pałac dla markiza Foz.
- Czym jest dziś: budynkiem państwowym, chronionym jako zabytek interesu publicznego, z biurami, wystawami i wydarzeniami; mieszczą się tu też Cinemateca Júnior i Narodowe Muzeum Sportu.
- Ile czasu: 10 minut na fasadę i plac; dłużej, jeśli trafisz na jedno z okazjonalnych zwiedzań wnętrz z przewodnikiem.
Od pałacu rodu Castelo Melhor do urzędu propagandy
Od 1711 roku teren należał do hrabiów Castelo Melhor, których dom został poważnie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1755 roku. Odbudowa ciągnęła się przez pokolenia: w 1777 roku zaczęto nowy pałac, od 1792 roku dalszymi pracami kierował Francisco Xavier Fabri, a budynek ukończono dopiero w 1858 roku, po ostatnim etapie zleconym przez czwartego markiza Castelo Melhor. Dlatego wielu lizbończyków wciąż nazywa go Palácio Castelo Melhor i dlatego jego regularna fasada bliższa jest włoskiemu klasycyzmowi niż barokowi.
W 1889 roku pałac kupił Tristão Guedes de Queirós Correia Castelo Branco, pierwszy markiz Foz, który nadał mu obecną nazwę; na jego zlecenie José António Gaspar urządził wnętrza na nowo w przepychu XIX-wiecznego historyzmu. Majątek markiza nie przetrwał długo: pałac obciążono hipoteką, wyposażenie poszło pod młotek, a w latach 1910–1939 sale wynajmowano firmom, m.in. restauracji Abadia, cukierni i kinu Central. W 1940 roku państwo kupiło budynek i umieściło w nim Sekretariat Propagandy Narodowej, urząd propagandy Estado Novo Salazara. W 1972 roku pałac objęto ochroną jako zabytek interesu publicznego, a po rewolucji 1974 roku przeszedł do państwowego instytutu mediów.
Na co zwrócić uwagę
- Fasada główna: długi, symetryczny front z regularnymi rzędami okien, bliższy włoskiemu klasycyzmowi niż barokowym pałacom Lizbony.
- Pomnik Restauratorów: obelisk pośrodku placu, odsłonięty w 1886 roku, upamiętnia odzyskanie przez Portugalię niepodległości od Hiszpanii w 1640 roku, od którego plac wziął nazwę.
- Calçada da Glória: stroma ulica obok pałacu, którą kolejka linowo-terenowa Glória wspina się do Bairro Alto. Od śmiertelnego wypadku we wrześniu 2025 roku nie kursuje, planowany jest nowy system, więc sprawdź przed wizytą.
- Budynek Éden: po drugiej stronie placu stoi dawny Éden Teatro z art decowską fasadą z lat 30. XX wieku projektu architekta Cassiana Branca.
- Nawierzchnia: plac wyłożono calçada portuguesa, czarno-białą mozaiką z wapienia, którą widać na chodnikach w całej Lizbonie.
Za fasadą
Prawdziwą niespodzianką są wnętrza z czasów markiza Foz: bogato zdobione salony w stylach XIX-wiecznego historyzmu, w tym sala z malowanymi panelami i galeria popiersi. Palácio Foz nie jest jednak muzeum, do którego można po prostu wejść. Część budynku to biura, fotografowanie w środku zwykle jest zabronione, a wnętrza otwierają się głównie na wystawy, wydarzenia i okazjonalne zwiedzanie z przewodnikiem, więc sprawdź program przed wizytą.
Wskazówki na wizytę
- Przyjdź rano: pałac stoi po zachodniej stronie placu i patrzy na wschód, więc fasada ma najlepsze światło wcześnie rano.
- Po widok całości stań przy obelisku pośrodku placu: zobaczysz stamtąd naraz pałac, fasadę Édenu i początek Avenida da Liberdade.
- Jeśli wejdziesz na wystawę, pamiętaj, że to miejsce pracy: mów cicho i zapytaj, zanim zrobisz zdjęcie.
- Połącz wizytę z placem Rossio tuż na południe albo ze spacerem Avenida da Liberdade.
W pobliżu
- Plac Rossio: od wieków główny plac Lizbony, z falistym brukiem i Teatro Nacional D. Maria II, kilka minut pieszo na południe.
- Dworzec Rossio: neomanueliński dworzec z dwoma wielkimi portalami w kształcie podkowy, między Restauradores a Rossio.
- Avenida da Liberdade: szeroki, wysadzany drzewami bulwar wytyczony pod koniec XIX wieku, zaczynający się u szczytu placu.
- Punkt widokowy São Pedro de Alcântara: na górze Calçada da Glória, z jednym z najpiękniejszych widoków na Baixę aż po zamek; dopóki kolejka nie jeździ, czeka cię stromy marsz pod górę.
Odkryj Lizbonę z World City Trail
Nasza gra miejska w Lizbonie zamienia stare miasto w grę na telefonie. Trasa łączy 10 punktów i zajmuje około dwóch godzin, w tym około 49 minut marszu. Palácio Foz jest jednym z punktów, a trasa obejmuje też plac Rossio. Możesz grać po angielsku, niemiecku, francusku, włosku, hiszpańsku, niderlandzku lub portugalsku.
Jeśli wolisz inny format, w Lizbonie jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską w Lizbonie →
Wybierz się na samodzielny spacer po Lizbonie →
Zagraj w plenerową grę escape w Lizbonie →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.