De Sint-Annakerk is het kleine roodbakstenen kerkje aan de oostrand van de oude stad van Vilnius, vlak bij de rivier de Vilnia. Ze werd rond 1495–1500 gebouwd, is een van de mooiste voorbeelden van flamboyante laatgotiek in baksteen in Europa, en haar gevel is in vijf eeuwen nauwelijks veranderd. Het geheim achter de kanten voorgevel: de bouwers gebruikten 33 verschillende soorten baksteen.
De Sint-Annakerk in het kort
- Waar: Maironio gatvė, aan de oostrand van de oude stad, voor de veel grotere Bernardijnenkerk en op een paar minuten van de Vilnia.
- Gebouwd: rond 1495–1500, op de plek van een oudere houten kerk die in 1419 afbrandde.
- Wat het nu is: een werkende rooms-katholieke kerk in de oude stad van Vilnius, sinds 1994 UNESCO-werelderfgoed. Sinds 2018 is ze gewijd aan de traditionele Latijnse mis.
- Benodigde tijd: 15–20 minuten buiten, plus een paar minuten binnen als de kerk open is.
Vijf eeuwen rode baksteen
De eerste kerk op deze plek was van hout en werd gebouwd voor Anna, grootvorstin van Litouwen en eerste vrouw van Vytautas de Grote; daarom draagt de kerk de naam van haar beschermheilige. Nadat die in 1419 afbrandde, werd rond 1495 op initiatief van Alexander Jagiello de huidige bakstenen kerk begonnen. Wie haar ontwierp is onbekend: ze wordt toegeschreven aan Michael Enkinger, bouwer van de Sint-Annakerk in Warschau, of aan Benedikt Rejt, maar geen enkele geschreven bron bevestigt dat. Een brand in 1582 beschadigde de kerk zwaar, en leden van de familie Radziwiłł betaalden het herstel.
Latere eeuwen veranderden de details, niet het silhouet. In 1762 werden de zijbogen van het hoofdportaal dichtgemetseld om de gevel te versterken; bij een renovatie in 1902–1909 werden ze weer geopend en de muren met ijzer verstevigd. De kerk bleef in de Sovjettijd open, en op 23 augustus 1987 hield de Litouwse Vrijheidsliga bij de kerk een demonstratie tegen de Sovjetbezetting, die door de politie uiteen werd geslagen. In 2009 werden het dak vervangen, de gevel versterkt en de lang verdwenen zijspitsen herbouwd.
Waar je op moet letten
- De gevel: een scherm van spitsbogen, dunne bakstenen ribben en slanke pinakels, gemaakt van 33 soorten vormsteen. Doe een paar stappen terug en kijk hoe rechthoeken de bogen omlijsten en het drukke ontwerp in balans houden.
- De twee slanke torens en de spitsen aan de zijkanten van de gevel. De zijspitsen ontbraken lang en werden in 2009 herbouwd.
- De neogotische klokkentoren naast de kerk, gebouwd in de jaren 1870 naar een ontwerp van Nikolaj Tsjagin. Hij imiteert de gotiek zo goed dat veel bezoekers denken dat hij middeleeuws is.
- Het interieur: één schip met barokke altaren, een sterk contrast met de gotische buitenkant.
- De kerk van Sint-Franciscus en Sint-Bernardus er direct achter, een veel grotere gotische kerk die met de Sint-Annakerk en het oude Bernardijnenklooster één geheel vormt. Samen laten ze twee heel verschillende schalen van baksteengotiek zien.
De wens van Napoleon
Het bekendste verhaal over de Sint-Annakerk is een legende. Toen Napoleon in 1812 op weg naar Moskou door Vilnius trok, zou hij zo onder de indruk zijn geweest van de kerk dat hij haar het liefst op zijn handpalm naar Parijs had meegenomen. Of hij dat echt zei, is nergens vastgelegd, maar je hoort het verhaal overal in Vilnius, en het past bij het gebouw: het is klein genoeg om je in een hand voor te stellen.
Tips voor je bezoek
- Voor het volledige beeld steek je over naar de andere kant van de Maironio gatvė: van daaruit passen de Sint-Annakerk, de klokkentoren en de Bernardijnenkerk op één foto.
- Het is een werkende kerk met vaste diensten. Ga je naar binnen, wees dan stil en loop niet rond tijdens de mis.
- Combineer het met een wandeling over de Vilnia naar Užupis en terug via de Literatų-straat.
In de buurt
- Kerk van Sint-Franciscus en Sint-Bernardus: de grote gotische Bernardijnenkerk direct achter de Sint-Annakerk, binnen de moeite waard om de omvang.
- Adam Mickiewicz-monument: het standbeeld van de Pools-Litouwse dichter, die aan de universiteit van Vilnius studeerde, op het pleintje naast de kerk.
- Literatų-straat: een kort straatje in de oude stad vol kleine kunstwerken voor schrijvers met een band met Litouwen, een paar minuten lopen.
- Užupis: de kunstenaarswijk aan de overkant van de Vilnia, die zich op 1 april 1997 tot ‘republiek’ uitriep en haar grondwet op een muur in de Paupio-straat heeft hangen.
Ontdek Vilnius met World City Trail
Onze schattenjacht in Vilnius maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 3 uur, met zo’n 58 minuten lopen. Onderweg kom je onder meer bij de Poort van de Dageraad, het Raadhuisplein en de Literatų-straat. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans of Spaans.
Heb je liever een ander format, dan is er in Vilnius ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Vilnius →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Vilnius →
Speel de outdoor escape game in Vilnius →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.