De Porta Praetoria is wat er over is van de noordpoort van Castra Regina, het Romeinse legioenkamp waaruit Regensburg ontstond. De stenen boog en een van de torens zitten in de noordgevel van de Bischofshof, het oude bisschoppelijk paleis naast de dom. De poort werd in 179 n.Chr. voltooid en is het hoogste Romeinse bouwwerk dat in Beieren nog deels overeind staat.
De Porta Praetoria in het kort
- Waar: Unter den Schwibbögen, aan de noordkant van de Bischofshof, een minuut lopen van de dom van Regensburg.
- Gebouwd: voltooid in 179 n.Chr., onder de keizers Marcus Aurelius en Commodus; in 1885 opnieuw blootgelegd.
- Wat het nu is: een Romeinse poort in de gevel van de Bischofshof, nu een hotel en restaurant. De resten rijzen zo’n 11 meter boven de straat uit, en de oude stad eromheen is UNESCO-werelderfgoed.
- Benodigde tijd: 10–15 minuten, langer als je de gerestaureerde oosttoren in gaat.
Van legioenpoort tot brouwerijmuur
In 179 n.Chr. voltooiden de Romeinen aan de Donau een stenen kamp voor het Derde Italische Legioen (Legio III Italica), het enige legioen in de provincie Raetia. Castra Regina, genoemd naar de rivier de Regen, besloeg zo’n 25 hectare en bood plaats aan ongeveer 6.000 soldaten. Een grote inscriptie die de voltooiing van muur, poorten en torens in 179 vermeldt, werd in 1873 in twee stukken gevonden en wordt bewaard in het Historisch Museum van de stad. De Porta Praetoria was een van de vier poorten en keek naar het noorden, naar de rivier en de Germaanse gebieden daarachter.
Na de Romeinse tijd bleef de poort eeuwenlang in gebruik, tot in de 12e eeuw de Stenen Brug werd gebouwd en het verkeer zich verplaatste. In 1649 werd de brouwerij van de bisschop erbovenop gebouwd, en de Romeinse stenen verdwenen in haar muren. Pas toen de brouwerij in 1885 werd gesloopt, kwam de oude boog weer tevoorschijn. Vandaag zijn vier delen bewaard in de noordvleugel van de Bischofshof; de oosttoren werd in 2016–2017 gerestaureerd.
Waar je op moet letten
- De boog: de rondboog die je ziet is de westelijke doorgang van een vroeger dubbele poort. De oostelijke boog is verdwenen; enorme hergebruikte blokken vullen die plek.
- De oosttoren, bewaard over de begane grond en de verdieping, direct ingebouwd in de gevel van het latere paleis.
- De grootte van de stenen: grote rechthoekige blokken in regelmatige lagen, heel anders dan het kleinere middeleeuwse metselwerk eromheen.
- Het straatniveau: de Romeinse fundering ligt ongeveer een meter onder de huidige bestrating, dus de poort was nog hoger dan hij lijkt. Met daken waren de torens waarschijnlijk meer dan 20 meter hoog.
- Het ‘document Porta Praetoria’, een kleine tentoonstelling in de gerestaureerde oosttoren; vraag bij de toeristeninformatie naar de toegang.
Waarom de poort naar de Donau kijkt
In een Romeins kamp was de porta praetoria de hoofdpoort, de poort die naar de vijand gericht was. In Regensburg betekende dat het noorden: de Donau was de grens van het rijk, en op de andere oever woonden Germaanse stammen. Soldaten die door deze poort naar buiten marcheerden, gingen naar de rivier; daarom ligt hij nu nog maar een paar stappen van het water.
Tips voor je bezoek
- Kom ‘s ochtends, als de lage zon uit het oosten de steen belicht en de smalle straat nog rustig is.
- Zoek meer Romeins Regensburg: een lang stuk van de kampmuur is bewaard in de ondergrondse parkeergarage aan de Dachauplatz, en de zuidoosthoek van het kamp is te zien op de Ernst-Reuter-Platz.
- De Bischofshof is een hotel met restaurant: bewonder de poort vanaf de straat en de binnenplaats, en respecteer de privacy van de gasten.
In de buurt
- Dom van Regensburg (Dom St. Peter): de grote gotische kathedraal van Beieren, met twee opengewerkte torenspitsen, direct achter de Bischofshof.
- Stenen Brug (Steinerne Brücke): de 12e-eeuwse brug over de Donau, een paar minuten lopen, met het mooiste uitzicht terug op de oude stad.
- Oude Raadhuis (Altes Rathaus): hier zetelde van 1663 tot 1806 permanent de Rijksdag van het Heilige Roomse Rijk.
- Keplermonument: het gedenkteken voor de astronoom Johannes Kepler, die in 1630 in Regensburg stierf, in een klein park bij het station.
Ontdek Regensburg met World City Trail
Onze schattenjacht in Regensburg maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 3 uur, met zo’n 46 minuten lopen, en komt onder meer langs het Keplermonument en de basiliek van Sint-Emmeram. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans of Italiaans.
Heb je liever een ander format, dan is er in Regensburg ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Regensburg →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Regensburg →
Speel de outdoor escape game in Regensburg →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.