Katedra w Cagliari, katedra Najświętszej Marii Panny, stoi przy Piazza Palazzo na szczycie Castello, otoczonej murami dzielnicy na wzgórzu. Założyli ją Pizańczycy w XIII wieku i również jej najsłynniejszy skarb pochodzi z Pizy: marmurowa ambona z XII wieku, wyrzeźbiona dla katedry w Pizie i podarowana Cagliari w 1312 roku. Za to fasada w pizańskim stylu jest dużo młodsza, niż się wydaje: powstała w latach 30. XX wieku.
Katedra w Cagliari w skrócie
- Gdzie: Piazza Palazzo w dzielnicy Castello, obok Palazzo Regio, dawnego pałacu wicekrólów.
- Budowa: XIII wiek, wznieśli ją Pizańczycy; przebudowana w gotyku i baroku; obecna neoromańska fasada pochodzi z początku lat 30.
- Czym jest dziś: katedrą archidiecezji Cagliari, pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i św. Cecylii, i czynnym kościołem.
- Potrzebny czas: 30–45 minut plus krypta; więcej, jeśli wejdziesz na dzwonnicę.
Od pizańskiej twierdzy do barokowej katedry
W XIII wieku Piza panowała nad Cagliari i zbudowała na wzgórzu swoje warowne miasto, Castel di Castro. Kościół wspomniano po raz pierwszy w 1255 roku, a w 1258 roku stał się katedrą, gdy Pizańczycy zniszczyli dawną stolicę Santa Igia wraz z jej katedrą. W XIV wieku, po aragońskim podboju Sardynii, transept i kaplice boczne zmieniły plan w krzyż łaciński. W 1618 roku arcybiskup Francisco Desquivel kazał wykuć w skale pod prezbiterium kryptę na relikwie męczenników znalezione na cmentarzach wokół bazyliki San Saturnino.
Między 1669 rokiem a początkiem XVIII wieku wnętrze przebudowano w stylu barokowym, z kopułą nad skrzyżowaniem naw, a kościół otrzymał barokową marmurową fasadę. Na początku XX wieku konserwatorzy ją rozebrali w nadziei, że pod spodem znajdą średniowieczny pizański front. Nie było go. Kościół przez lata stał bez prawdziwej fasady, aż obecną, neoromańską i wzorowaną na pizańskich przykładach, ukończono na początku lat 30.
Na co zwrócić uwagę
- Ambona mistrza Guglielma: wyrzeźbiona około 1160 roku dla katedry w Pizie i podarowana Cagliari w 1312 roku. W 1669 roku podzielono ją na dwie części, które stoją dziś przy wewnętrznej ścianie fasady, po obu stronach głównych drzwi. Sceny biblijne przedstawiają postacie w średniowiecznych strojach.
- Cztery marmurowe lwy: niegdyś podpory ambony, dziś leżą u stóp schodów do prezbiterium.
- Sanktuarium Męczenników: krypta pod prezbiterium, ze 179 niszami z relikwiami i trzema barokowymi kaplicami. Prowadzą do niej drzwi po obu stronach prezbiterium.
- Mauzoleum Marcina I Sycylijskiego: aragoński książę zmarły w Cagliari w 1409 roku, upamiętniony barokowym pomnikiem z lat 1676–1680 z kolorowego inkrustowanego marmuru w lewym ramieniu transeptu.
- Dwa portale boczne: jeden romański, drugi gotycki, wyraźny znak zmiany stylu w XIV wieku.
- Dzwonnica: jedna z niewielu zachowanych części pizańskich, z XIII wieku, wysoka na około 36 metrów.
Fasada, której nigdy nie było
Historia fasady to lekcja konserwacji zabytków. Gdy barokowy front runął, liczono, że odsłoni się pierwotne średniowieczne oblicze kościoła. Zamiast tego nie znaleziono prawie nic, a Cagliari przez lata miało gołą ścianę na końcu swojego głównego placu. Rozwiązaniem była nowa fasada w stylu średniowiecznym, wzorowana na kościołach pizańskich. To, co wygląda na najstarszą część budowli, jest więc jedną z najmłodszych.
Wskazówki na wizytę
- To czynny kościół: ubierz się stosownie, z zakrytymi ramionami i kolanami, i unikaj zwiedzania w czasie mszy.
- Nie pomijaj krypty. Łatwo ją przeoczyć, a jej rzeźbione nisze i kaplice to jedne z największych atrakcji.
- Na dzwonnicę czasem można wejść (137 stopni po drewnianych schodach); zapytaj na miejscu, bo wejście nie zawsze jest możliwe, a dzieci poniżej 10 lat nie są wpuszczane.
- Połącz katedrę ze spacerem po Castello: Piazza Palazzo, Bastione di Saint Remy i pizańskie wieże są kilka minut dalej.
W pobliżu
- Palazzo Regio: dawna rezydencja hiszpańskich i sabaudzkich wicekrólów, tuż obok katedry przy Piazza Palazzo.
- Bastione di Saint Remy: monumentalny taras na dawnych murach, z szerokim widokiem na dolne miasto, port i morze, kawałek na południe.
- Torre dell’Elefante: pizańska wieża z 1307 roku strzegąca południowej bramy Castello, nazwana od małego marmurowego słonia na jej ścianie.
- Cittadella dei Musei: kompleks muzealny na północnym krańcu Castello, z Narodowym Muzeum Archeologicznym i jego nuragijskimi figurkami z brązu.
Odkryj Cagliari z World City Trail
Nasza gra miejska w Cagliari zamienia stare miasto w grę na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków i trwa około 3 godzin, w tym około 45 minut marszu. Katedra jest jednym z przystanków, podobnie jak Bastione di Saint Remy.
Jeśli wolisz inny format, w Cagliari jest też spacer po mieście bez przewodnika i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską w Cagliari →
Wybierz się na samodzielny spacer po Cagliari →
Zagraj w plenerową grę escape w Cagliari →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.