Bertoldsbrunnen to fontanna na najruchliwszym skrzyżowaniu fryburskiego starego miasta, gdzie Kaiser-Joseph-Straße przecina się z Salzstraße i Bertoldstraße i gdzie zatrzymuje się większość linii tramwajowych. Upamiętnia książąt Zähringen, założycieli miasta, a jej brązowy jeździec z 1965 roku zastąpił starszy pomnik zniszczony podczas nalotu w 1944 roku.
Bertoldsbrunnen w skrócie
- Gdzie: na środku skrzyżowania Kaiser-Joseph-Straße, Salzstraße i Bertoldstraße, przy przystanku tramwajowym o tej samej nazwie.
- Zbudowana: pierwsza fontanna w 1807 roku; obecną odsłonięto 27 listopada 1965 roku, dokładnie 21 lat po nalocie, który zniszczył poprzedniczkę.
- Autor: obecna fontanna jest dziełem rzeźbiarza Nikolausa Röslmeira; oryginał z 1807 roku zaprojektował Ferdinand Weiß, a posąg wykonał Franz Xaver Hauser.
- Czym jest dziś: najbardziej znanym miejscem spotkań we Fryburgu, pieszczotliwie zwanym „Berti”, w strefie pieszej, przez którą jeżdżą tramwaje.
- Ile czasu: 5–10 minut, chyba że na kogoś tu czekasz, jak pół Fryburga.
Od przysięgi wierności do abstrakcyjnego rycerza
Do 1806 roku na tym skrzyżowaniu stała fontanna rybna. Przeniesiono ją dalej w górę ulicy, by zrobić miejsce dla nowego pomnika, zbudowanego w 1807 roku na pamiątkę dnia w maju 1806 roku, gdy Fryburg złożył przysięgę wierności nowemu władcy, Karolowi Fryderykowi Badeńskiemu. Pomnik sławił go jako dziedzica książąt Zähringen, obok Bertolda III, który nadał miastu prawa, i Konrada, który rozpoczął budowę katedry. Łacińskie inskrypcje na czterech bokach cokołu to wyjaśniały, a na szczycie stał Bertold jako rycerz w zbroi, z tarczą i włócznią.
27 listopada 1944 roku brytyjskie bombowce zniszczyły fontannę wraz z dużą częścią starego miasta. Odpowiedzialny za odbudowę Joseph Schlippe odrzucił propozycję skopiowania dawnego posągu, a zamówienie trafiło do Nikolausa Röslmeira, którego abstrakcyjny projekt sfinansowano z datków mieszkańców. Wielu fryburżanom stylizowany jeździec początkowo się nie podobał. Gdy w latach 70. Kaiser-Joseph-Straße stała się deptakiem, fontannę przeniesiono na sam środek skrzyżowania, gdzie stoi do dziś.
Na co zwrócić uwagę
- Brązowy jeździec na szczycie, stylizowany średniowieczny książę na koniu, wzorowany na średniowiecznym emblemacie, a nie realistyczny portret.
- Wysoki cokół z wapienia, którego zarys nawiązuje do gotyckich łuków ostrych – ukłon w stronę pobliskiej katedry.
- Inskrypcja dedykująca fontannę książętom Zähringen, „założycielom i panom Fryburga Bryzgowijskiego”.
- Płytki basen wpuszczony w ziemię, z lampami LED dodanymi w 2014 roku, które po zmroku oświetlają Bertolda.
- Tramwaje przejeżdżające ze wszystkich stron: niewiele miejskich fontann stoi tak blisko torów.
Spotkanie przy Bertim
„Spotkajmy się przy Bertoldzie” to chyba najczęstsza umowa we Fryburgu – i właśnie dlatego bywa zawodna: czeka tu tylu ludzi, że informacja turystyczna radzi umówić się na konkretny róg, na przykład przy Löwen-Apotheke. Obok zobaczysz też Bächle, wąskie rynienki z wodą biegnące wzdłuż uliczek starego miasta. Popularna miejscowa legenda głosi, że kto przypadkiem wejdzie do Bächle, poślubi kogoś z Fryburga.
Wskazówki na wizytę
- Przyjdź wieczorem, by zobaczyć jeźdźca podświetlonego od dołu; w dzień skrzyżowanie jest bardzo zatłoczone.
- Uważaj na tramwaje ze wszystkich kierunków: skrzyżowanie jest strefą pieszą, ale tramwaje mają pierwszeństwo.
- Od fontanny idź Salzstraße na wschód, wzdłuż jej Bächle, aż do Schwabentor.
- Potraktuj fontannę jako punkt startowy: katedra, Stary Ratusz i Martinstor są kilka minut pieszo stąd.
W pobliżu
- Katedra we Fryburgu: gotycki kościół z ażurowym hełmem wieży, kilka minut pieszo.
- Stary Ratusz: czerwony renesansowy budynek przy Rathausplatz, niedaleko stąd.
- Martinstor: jedna z dwóch zachowanych średniowiecznych bram miejskich, tuż na południe przy Kaiser-Joseph-Straße.
- Schwabentor: druga średniowieczna brama, na wschodnim końcu Salzstraße, nazwana od dawnej drogi do Szwabii.
Odkryj Fryburg z World City Trail
Nasza gra miejska we Fryburgu zamienia stare miasto w grę na telefonie. Trasa łączy 10 punktów i trwa około 2 godzin, w tym mniej więcej 24 minuty marszu. Bertoldsbrunnen nie jest jednym z punktów, ale trasa prowadzi m.in. do katedry, Starego Ratusza i Schwabentor.
Jeśli wolisz inny format, we Fryburgu jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską we Fryburgu →
Wybierz się na samodzielny spacer po Fryburgu →
Zagraj w plenerową grę escape we Fryburgu →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.