Przez prawie dwa stulecia Parmą rządzili książęta z rodu Farnese, a po nich Burbonowie, i wiele z tego, co widzisz w centrum, zbudowano dla dworu. Ten przewodnik prowadzi do czterech miejsc z tej historii: do Parco Ducale, ogrodu książąt po drugiej stronie rzeki Parma; do ogromnego Palazzo della Pilotta, ich niedokończonego zespołu pałacowego; do renesansowego kościoła Santa Maria della Steccata; i do Palazzo del Governatore przy Piazza Garibaldi, gdzie władze miasta spotykały się z urzędnikami książąt. Wszystkie leżą na trasie naszej gry miejskiej i możesz połączyć je jednym spacerem z zachodu na wschód.
Parco Ducale
Parco Ducale leży w Oltretorrente, dzielnicy po drugiej stronie rzeki Parma względem starego centrum. Książę Ottavio Farnese wpadł na pomysł parku w tym miejscu w 1561 roku, wokół nowej willi, Palazzo del Giardino, zaprojektowanej dla niego przez architekta Vignolę. W 1690 roku książę Ranuccio II Farnese dodał duży owalny staw z wyspą pośrodku, zbudowany na ślub syna Odoarda z Doroteą Zofią z Neuburga i przeznaczony do inscenizacji bitew morskich na wodzie.
Ogród, po którym spacerujesz dziś, to głównie dzieło Burbonów. Od 1749 roku, za księcia Filipa Burbona, jego minister Guillaume du Tillot powierzył przebudowę francuskiemu architektowi Ennemondowi Alexandre’owi Petitotowi, który zamienił go w regularny park w stylu francuskim z prostymi alejami. Marmurowe posągi i wielkie wazy przy alejkach wyrzeźbił Jean-Baptiste Boudard według projektów Petitota. Park jest duży, ma ponad 20 hektarów, i jest pierwszym przystankiem naszej gry miejskiej.
- Fontannę Trianon na wyspie na stawie, wykonaną w latach 1712–1719 dla ogrodów pałacu książęcego w Colorno i przeniesioną tu w 1920 roku.
- Posągi Boudarda: większość tych przy alejach to kopie, a oryginały z XVIII wieku stoją pod loggią Palazzetto Eucherio Sanvitale, renesansowego domu w parku.
- Tempietto d’Arcadia, małą ogrodową świątynkę zaprojektowaną przez Petitota w 1769 roku.
Palazzo della Pilotta
Po drugiej stronie rzeki długa ceglana bryła Pilotty wypełnia całą stronę starego centrum. Rozrastała się od około 1583 roku, w ostatnich latach Ottavia Farnese, wzdłuż korytarza łączącego twierdzę Rocchetta z pałacem książęcym. Jej dziwna nazwa ma pochodzić od peloty, gry w piłkę, w którą grali tu stacjonujący w Parmie hiszpańscy żołnierze. Wielki pałac książęcy, który miał ją uzupełnić, zaczęty w 1622 roku za Ranuccia I, nigdy nie został ukończony, dlatego strona od Piazza della Ghiaia do dziś nie ma prawdziwej fasady.
Dziś Pilotta jest zespołem muzeów. Mieszczą się tu Galleria Nazionale, Biblioteca Palatina, Narodowe Muzeum Archeologiczne i Museo Bodoniano, poświęcone drukarzowi Giambattiście Bodoniemu. Bombardowanie z maja 1944 roku uszkodziło części pałacu i zniszczyło sąsiednie budynki, w miejscu których leży dziś trawnik Piazzale della Pace. Pilotta to drugi przystanek naszej gry miejskiej.
- Teatro Farnese, zbudowany w 1618 roku przez Giovanniego Battistę Aleottiego w wielkiej sali pałacu. Używano go tylko dziewięć razy, ostatni raz w 1732 roku; prawie zniszczony podczas nalotu w 1944 roku, został odbudowany i ponownie otwarty w 1962 roku.
- Dziedzińce z arkadami i imponującą długość ceglanych murów, najlepiej widoczne z Piazzale della Pace.
Santa Maria della Steccata
Steccata zawdzięcza nazwę ogrodzeniu. Pod koniec XV wieku święty wizerunek przechowywany w małym oratorium w tym miejscu przyciągał, wśród pogłosek o cudach, takie tłumy, że postawiono wokół niego palisadę, steccatę, by powstrzymać ludzi. Miasto zamówiło dla wizerunku nowy kościół, zbudowany w latach 1521–1539 według projektu Bernardina Zaccagniego i jego syna, ze zmianami Giana Francesca d’Agrate, który wykonał też posągi na attyce. Kopuła pochodzi z lat 1526–1527. W 2008 roku kościół podniesiono do rangi bazyliki mniejszej.
Plan to krzyż grecki: cztery równe ramiona, każde zamknięte półkopułą, wokół centralnej kopuły, z czterema kaplicami w narożnikach, a kościół nie ma dzwonnicy. W środku młody Parmigianino namalował sklepienie wschodniego łuku z pannami mądrymi i głupimi, jedyną częścią swojego zamówienia, którą tu ukończył; dekorację dokończyli inni malarze, wśród nich Michelangelo Anselmi, którego Koronacja Marii z 1541 roku wypełnia apsydę nad ołtarzem, i Bernardino Gatti, autor Wniebowzięcia w kopule. Steccata to jeden z przystanków naszej gry miejskiej.
- Panny mądre i głupie Parmigianina, po trzy z każdej strony, z lampami, na spodzie łuku.
- Pomnik nagrobny księcia Ottavia Farnese. Krypta pod spodem, z grobowcami rodu Farnese, należy do muzeum Zakonu Konstantyńskiego, z wejściem od Via Dante.
Palazzo del Governatore i Piazza Garibaldi
Piazza Garibaldi to główny plac starego centrum; w średniowieczu nazywano go Piazza Nuova. Po jego północnej stronie stoi Palazzo del Governatore, zbudowany w latach 1283–1285 jako Palazzo dei Mercanti, dom kupców, po wyburzeniu starszych domów. Później korzystał z niego kapitan miasta, potem gubernator i inni urzędnicy, stąd dzisiejsza nazwa. Wysoka wieża miejska, która tu stała, runęła 27 stycznia 1606 roku, a w 1673 roku inżynier Gian Battista Barattieri zbudował wieżę, która dziś wznosi się pośrodku pałacu, z dużym zegarem pod otworami dzwonów.
W 1760 roku architekt dworu Petitot, ten sam, który przebudował Parco Ducale, nadał pałacowi klasycystyczną fasadę z niszą pośrodku na posąg Matki Boskiej Koronowanej autorstwa Jeana-Baptiste’a Boudarda. Po długiej renowacji otwarto go ponownie w 2010 roku jako miejsce sztuki nowoczesnej i współczesnej i dziś odbywają się tu wystawy czasowe. Pałac Gubernatora i Piazza Garibaldi to przystanki naszej gry miejskiej.
- Wielkie zegary słoneczne na fasadzie, wykonane w 1829 roku dla księżnej Marii Ludwiki przez Lorenza Ferrariego i Luigiego Pazzoniego.
- Koronowaną Matkę Boską Boudarda w niszy pośrodku fasady, pod wieżą.
Jak zobaczyć je podczas jednego spaceru
Zacznij w Parco Ducale i daj sobie czas na aleje i spacer wokół stawu. Wyjdź z parku od strony starego centrum i przejdź przez rzekę Parma do Palazzo della Pilotta; jeśli chcesz zobaczyć Teatro Farnese i muzea, zarezerwuj na to sporą część dnia. Obejdź Pilottę obok Piazzale della Pace i idź dalej do centrum, do Santa Maria della Steccata. Od kościoła to tylko kawałek do Piazza Garibaldi i Palazzo del Governatore, gdzie możesz skończyć pod zegarami słonecznymi albo iść dalej na wschód do katedry.
Odkryj Parmę z World City Trail
Nasza gra miejska w Parmie zamienia stare centrum w grę na twoim telefonie. Trasa łączy 10 przystanków, od Parco Ducale po katedrę, a wszystkie cztery miejsca z tego przewodnika są przystankami: Parco Ducale, Palazzo della Pilotta, Steccata i Pałac Gubernatora z Piazza Garibaldi. Trasa prowadzi też obok pomnika Verdiego, przez Piazza della Pace, do Teatro Regio, baptysterium i katedry. Na każdym przystanku rozwiązujesz zagadkę i poznajesz historię, we własnym tempie.
W Parmie jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape, dla tych, którzy wolą inny format.
Zagraj w grę miejską w Parmie →
Wybierz się na samodzielny spacer po Parmie →
Zagraj w plenerową grę escape w Parmie →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.