Kto zobaczył wielki średniowieczny plac Perugii, odkryje na Starym Mieście drugą warstwę: obrazy, barokowe kościoły, teatr i długą główną ulicę, po której wieczorem spaceruje całe miasto. Ten przewodnik opisuje cztery z nich: Galerię Narodową Umbrii, kościół San Filippo Neri, Teatro Morlacchi oraz Corso Vannucci z Piazza della Repubblica, wszystkie na jednym spacerze po szczycie wzgórza.
Galeria Narodowa Umbrii (Galleria Nazionale dell’Umbria)
Główne muzeum sztuki Umbrii zajmuje górne piętra Palazzo dei Priori, a wejście znajduje się w połowie Corso Vannucci, tam gdzie od głównej ulicy odchodzi Via dei Priori. Kolekcja sięga Accademia del Disegno, założonej w Perugii w połowie XVI wieku, która zaczęła gromadzić obrazy i rysunki. Ogromnie rozrosła się po kasacie zakonów, najpierw za Napoleona, a potem w Królestwie Włoch, gdy wiele dzieł z kościołów Umbrii przeszło na własność państwa. W 1863 roku miejską kolekcję nazwano imieniem Pietra Vannucciego, malarza znanego jako Perugino; w 1878 roku przeniesiono ją do pałacu, a od 1918 roku nosiła nazwę Regia Galleria Vannucci, czyli Galeria Królewska.
Mocną stroną muzeum jest malarstwo Umbrii i środkowych Włoch od XIII do XVI wieku, pokazane mniej więcej chronologicznie. Przechodzisz od wczesnych malowanych krucyfiksów przez gotyckie ołtarze na złotym tle aż do renesansu i wychodzisz z jasnym obrazem tego, jak rozwijało się malarstwo w tej części Włoch. Trasa prowadzi też przez Cappella dei Priori, kaplicę miejskich urzędników, którą perugijski malarz Benedetto Bonfigli pokrył freskami w latach 1454–1480.
- Duży malowany krucyfiks Mistrza Świętego Franciszka z 1272 roku i Madonna z Dzieciątkiem sieneńskiego malarza Duccia di Buoninsegna.
- Poliptyk św. Antoniego Piera della Francesca, namalowany w latach 1467–1469, oraz poliptyk Fra Angelica z 1447 roku.
- Dzieła samego Perugina, w tym Poliptyk z Sant’Agostino, oraz ołtarz z Santa Maria dei Fossi Pinturicchia z lat 1496–1498.
- Obrazy Benedetta Bonfigliego przedstawiające samą Perugię, w tym Zdobycie Perugii przez Totilę: pokazują średniowieczne miasto z murami i wieżami takim, jakim widzieli je malarze w XV wieku.
Kościół San Filippo Neri (Chiesa Nuova)
Najokazalszy barokowy kościół Perugii jest pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia, ale znany jest jako San Filippo Neri albo po prostu Chiesa Nuova, czyli Nowy Kościół. Kamień węgielny położono w maju 1627 roku, a kościół ukończono w 1665 roku według projektu rzymskiego architekta Paola Maruscellego. Aby zrobić mu miejsce, wyburzono dziewięć domów, sklepy i piwnice, a także dawny kościół, XI-wieczne baptysterium San Giovanni Rotondo. Trawertynową fasadę od strony Piazza Ferri wzniesiono w latach 1647–1663: dwie kondygnacje rozdzielone korynckimi pilastrami, trójkątny tympanon i szerokie dwubiegowe schody do wejścia.
W środku w ołtarzu głównym znajduje się duże Niepokalane Poczęcie Pietra da Cortony z 1662 roku. Kopułę pokrył freskiem Koronacji Najświętszej Marii Panny Francesco Mancini w 1728 roku, a sklepienie nawy jest dziełem Francesca Appianiego z 1762 roku. Dawniej kościół miał więcej: Wniebowzięcie Guida Reniego zabrano podczas napoleońskich rekwizycji i dziś jest w Lyonie, a Boże Narodzenie Pietra da Cortony i Ofiarowanie w świątyni Andrei Sacchiego trafiły do Galerii Narodowej, gdzie możesz je dziś zobaczyć.
- Z placu dwubiegowe schody i dwukondygnacyjna trawertynowa fasada, na której widniał kiedyś herb rodu Degli Oddi, usunięty w czasach napoleońskich.
- Spójrz w górę, w kopułę, na Koronację Mancinego, a potem wzdłuż nawy na obraz Pietra da Cortony nad ołtarzem głównym.
Teatro Morlacchi
Główny teatr Perugii zbudowano od czerwca 1778 do kwietnia 1780 roku, a otwarto 15 sierpnia 1781 roku. Zaprojektował go perugijski architekt Alessio Lorenzini dla stowarzyszenia dziewięćdziesięciu rodzin, które chciały mieć własny teatr; początkowo nazywał się Teatro Civico del Verzaro. Po przebudowie przeprowadzonej przez Guglielma Calderiniego otwarto go ponownie w 1874 roku pod obecną nazwą, na cześć Francesca Morlacchiego, cenionego kompozytora urodzonego w Perugii.
Widownia to klasyczna włoska podkowa z pięcioma rzędami lóż, po 27 lóż w każdym. Lorenzini ustawił całą konstrukcję lekko ukośnie, tak aby każda z rodzin założycielskich miała swoją lożę. Przy dekoracji pracowali malarze Mariano Piervittori i Francesco Moretti; dziś teatr ma 785 miejsc i wciąż odbywają się w nim przedstawienia.
- Jeśli możesz, wybierz się na przedstawienie: wnętrze XVIII-wiecznego teatru lożowego najlepiej ogląda się z loży, patrząc przez podkowę na rzędy naprzeciwko.
Corso Vannucci i Piazza della Repubblica
Corso Vannucci to główna ulica Perugii, biegnąca grzbietem wzgórza od Piazza IV Novembre do Piazza Italia. Dawniej nazywała się po prostu Via del Corso, a dziś nosi imię Pietra Vannucciego, Perugina, urodzonego w pobliskim Città della Pieve. Ulica łączy dwa wzgórza Starego Miasta, Colle del Sole i Colle Landone, ponad dawno zasypaną doliną, a od drugiej połowy XX wieku jest w całości deptakiem. Mieszkańcy nazywają ją salotto buono miasta, czyli salonem od święta, a wieczorne spacerowanie tam i z powrotem nazywa się tu fare una vasca, czyli przepłynąć basen.
Po drodze mijasz Palazzo dei Priori z wejściem do Galerii Narodowej, XV-wieczny dom średniowiecznego prawnika Baldo degli Ubaldiego, zdesakralizowany kościół Sant’Isidoro i Palazzo Donini z 1716 roku. Mniej więcej w połowie Corso rozszerza się w Piazza della Repubblica, dobre miejsce, by przystanąć i popatrzeć na wieczorny spacer. Na południowym końcu Piazza Italia została przebudowana po przyłączeniu Umbrii do Królestwa Włoch w 1861 roku i stała się siedzibą władz regionu i prowincji, co jeszcze wzmocniło rolę Corso jako głównej osi miasta.
- Via dei Priori prowadzi od Corso w plątaninę średniowiecznych zaułków o nazwach takich jak Via della Luna i Via delle Streghe, czyli ulica Czarownic.
- Po drugiej stronie Via Fani, Via Mazzini i Via Danzetta schodzą do Piazza Matteotti, do której w średniowieczu sięgała ulica.
Jak zobaczyć je podczas jednego spaceru
Zacznij od Teatro Morlacchi, a potem przejdź na Piazza Ferri do kościoła San Filippo Neri. Następnie wejdź pod górę na Corso Vannucci, gdzie wejście do Galerii Narodowej jest na rogu z Via dei Priori; zarezerwuj na muzeum sporą część wizyty. Potem przejdź spacerem Corso do Piazza della Repubblica i dalej do Piazza Italia na końcu.
Odkryj Perugię z World City Trail
Nasza gra miejska w Perugii zamienia Stare Miasto w grę, w którą grasz na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków, a pięć z nich jest w tym przewodniku: Teatro Morlacchi, kościół San Filippo Neri, Galeria Narodowa, Corso Vannucci i Piazza della Repubblica. Zaczyna się przy Łuku Etruskim, prowadzi też do katedry San Lorenzo, Palazzo dei Priori i Fontany Maggiore, a kończy się na Via della Viola.
Jeśli wolisz inny format, w Perugii jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską w Perugii →
Wybierz się na samodzielny spacer po Perugii →
Zagraj w plenerową grę escape w Perugii →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.