Το ρωμαϊκό αμφιθέατρο του Κάλιαρι βρίσκεται σε ένα φυσικό κοίλωμα του ασβεστολιθικού λόφου κάτω από τη συνοικία Καστέλο, ακριβώς δίπλα στον βοτανικό κήπο της πόλης. Σε αντίθεση με τις περισσότερες ρωμαϊκές αρένες, δεν χτίστηκε απλώς με λιθόπλινθους: μεγάλο μέρος των κερκίδων και των υπόγειων χώρων σκάφτηκε κατευθείαν στον βράχο. Είναι ένα από τα σημαντικότερα ρωμαϊκά μνημεία της Σαρδηνίας.
Το ρωμαϊκό αμφιθέατρο με μια ματιά
- Πού: viale Sant’Ignazio, στην πλαγιά κάτω από τη συνοικία Καστέλο, δίπλα στον βοτανικό κήπο του Πανεπιστημίου του Κάλιαρι.
- Κατασκευή: 2ος αιώνας μ.Χ.· ορισμένοι ερευνητές τοποθετούν την έναρξη των εργασιών στα τέλη του 1ου αιώνα.
- Τι είναι σήμερα: αρχαιολογικός χώρος που ανήκει στον δήμο. Το εσωτερικό είναι εδώ και χρόνια σε μεγάλο βαθμό κλειστό· το 2026 γίνονταν εργασίες για νέες διαδρομές και αποκατάσταση και ο χώρος φαινόταν κυρίως από ψηλά, οπότε ενημερωθείτε πριν πάτε.
- Χρόνος επίσκεψης: 20–30 λεπτά από τα σημεία θέας, έως μία ώρα αν έχουν ξαναρχίσει οι επισκέψεις στο εσωτερικό.
Από τους αγώνες μονομάχων στο λατομείο
Το αμφιθέατρο χτίστηκε όταν η Κάραλες, όπως έλεγαν οι Ρωμαίοι το Κάλιαρι, ήταν η κύρια πόλη της επαρχίας της Σαρδηνίας. Οι κατασκευαστές εκμεταλλεύτηκαν μια φυσική κοιλάδα του λόφου: οι κερκίδες σκάφτηκαν στις πλαγιές της και μόνο το νότιο τμήμα, όπου το έδαφος κατέβαινε, χτίστηκε με πλίνθους από τοπικό ασβεστόλιθο. Το κτίριο είχε διαστάσεις περίπου 93 επί 79 μέτρα και η αρένα περίπου 46 επί 31, ενώ οι εκτιμήσεις για τη χωρητικότητά του κυμαίνονται από περίπου 8.000 έως 10.000 θεατές. Εδώ γίνονταν μονομαχίες, αγώνες με άγρια θηρία και δημόσιες εκτελέσεις. Οι θέσεις χωρίζονταν ανάλογα με την κοινωνική τάξη, και το βάθρο δίπλα στην αρένα προοριζόταν για τους σημαντικότερους πολίτες.
Από τον 5ο αιώνα το αμφιθέατρο εγκαταλείφθηκε και έγινε ένα βολικό λατομείο. Επί αιώνες έπαιρναν από εδώ λαξευμένες πέτρες και έκοβαν νέους όγκους από τον βράχο, γι’ αυτό η νότια πρόσοψη έχει χαθεί. Ο χώρος πέρασε στην ιδιοκτησία του δήμου στα μέσα του 19ου αιώνα, και ο κανονικός Τζοβάνι Σπάνο διηύθυνε τις πρώτες ανασκαφές το 1866–1868. Ο αρχαιολόγος Ντόρο Λέβι τον ανέσκαψε και τον στερέωσε ξανά το 1937–38. Τις επόμενες δεκαετίες χρησίμευσε ως σκηνή για καλοκαιρινές παραστάσεις, όμως εδώ και πάνω από δέκα χρόνια είναι σε μεγάλο βαθμό κλειστό. Το 2024 ο δήμος άρχισε να καθαρίζει τον χώρο και να σχεδιάζει νέες διαδρομές, ένα πρώτο βήμα προς μια πληρέστερη αποκατάσταση.
Τι να προσέξετε
- Τις κερκίδες στον βράχο: στη βόρεια πλευρά τα σκαλιά του κοίλου είναι κομμένα κατευθείαν στην πλαγιά. Στα ρωμαϊκά χρόνια ήταν επενδεδυμένα με μαρμάρινες πλάκες.
- Την αρένα και τον λάκκο από κάτω: το δάπεδο της αρένας ήταν πιθανότατα από αφαιρούμενες σανίδες, με μηχανισμούς από κάτω που ανέβαζαν σκηνικά και ζώα.
- Τα κλουβιά των ζώων: τέσσερις μικρές κόγχες στον τοίχο της αρένας έχουν ποτίστρες σκαμμένες στο δάπεδο και μάλλον χρησίμευαν ως κλουβιά για τα θηρία.
- Χώρους μέσα στον βράχο: κάτω από τις κερκίδες υπάρχουν θάλαμοι σκαμμένοι στην πέτρα, ανάμεσά τους πιθανώς ένα κελί κρατουμένων με λαβές λαξευμένες στους τοίχους, όπου ίσως δένονταν αλυσίδες, και ένα μικρό ιερό με κόγχες.
- Τα ίχνη του λατομείου: ίσιες, καθαρές τομές στον βράχο δείχνουν πού κόπηκαν όγκοι για σπίτια και εκκλησίες.
Μια σήραγγα, μια δεξαμενή και ένα χριστιανικό χάραγμα
Ένας διάδρομος μήκους περίπου 96 μέτρων οδηγούσε το νερό της βροχής από την πλαγιά του αμφιθεάτρου σε μια μεγάλη δεξαμενή στο γειτονικό Orto dei Cappuccini, τον παλιό κήπο των Καπουτσίνων. Η δεξαμενή φαίνεται πως χρησίμευσε και ως φυλακή: σώζονται περίπου τριάντα λαβές για δεσμά, και ένα χάραγμα δείχνει ένα φορτηγό πλοίο με το χριστιανικό χριστόγραμμα στο κατάρτι. Ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι από εδώ οδηγούσαν τους καταδίκους, ανάμεσά τους και χριστιανούς, στην αρένα, αλλά παραμένει υπόθεση.
Συμβουλές για την επίσκεψή σας
- Ελέγξτε την πρόσβαση πριν πάτε: όσο διαρκούν οι εργασίες οι όροι επίσκεψης αλλάζουν, και κάποια τμήματα φαίνονται μόνο από το μονοπάτι από πάνω.
- Ελάτε το πρωί ή αργά το απόγευμα. Το βραχώδες κοίλωμα έχει ελάχιστη σκιά και το καλοκαίρι ζεσταίνεται πολύ.
- Φορέστε παπούτσια με καλό πάτημα: τα μονοπάτια και ο βράχος είναι ανώμαλα.
- Συνδυάστε την επίσκεψη με τον βοτανικό κήπο δίπλα και μετά ανεβείτε με τα πόδια στη συνοικία Καστέλο.
Κοντά
- Βοτανικός κήπος (Orto Botanico): ο κήπος του Πανεπιστημίου του Κάλιαρι ακριβώς δίπλα στο αμφιθέατρο, ένα σκιερό μέρος γεμάτο μεσογειακά και εξωτικά φυτά.
- Villa di Tigellio: τα ερείπια ρωμαϊκών κατοικιών στην κάτω πόλη, που κατά την παράδοση συνδέονται με τον Σαρδηνό ποιητή Τιγέλλιο.
- Torre di San Pancrazio: ο λευκός ασβεστολιθικός πύργος που έχτισαν οι Πιζάνοι το 1305 στο ψηλότερο σημείο της συνοικίας Καστέλο.
- Bastione di Saint Remy: η μεγάλη ταράτσα με τη σκάλα, χτισμένη γύρω στο 1900 πάνω στα παλιά τείχη, με θέα στις στέγες και στο λιμάνι.
Ανακαλύψτε το Κάλιαρι με το World City Trail
Το κυνήγι θησαυρού μας στο Κάλιαρι μετατρέπει την παλιά πόλη σε παιχνίδι στο κινητό σας. Η διαδρομή συνδέει 10 στάσεις και διαρκεί περίπου 3 ώρες, με περίπου 45 λεπτά περπάτημα. Περνά, μεταξύ άλλων, από το Bastione di Saint Remy και τον καθεδρικό.
Αν προτιμάτε άλλη μορφή, στο Κάλιαρι υπάρχει επίσης βόλτα χωρίς ξεναγό και υπαίθριο escape game.
Παίξτε το κυνήγι θησαυρού του Κάλιαρι →
Κάντε τη βόλτα χωρίς ξεναγό στο Κάλιαρι →
Παίξτε το υπαίθριο escape game στο Κάλιαρι →
Τα στοιχεία ελέγχθηκαν τον Οκτώβριο του 2026.