Het stadhuis van Bazel (Rathaus) is het felrode gebouw dat een hele kant van de Marktplatz vult, beschilderd met figuren en bekroond met een verguld torentje. Het werd in 1504–1514 gebouwd om de toetreding van Bazel tot het Zwitsers Eedgenootschap te vieren, en het is nog steeds in gebruik: de regering en het parlement van het kanton Basel-Stadt vergaderen hier. In het dialect heet het „Roothuus”, een woordspeling op „Rathaus” en de rode zandsteen.
Het stadhuis van Bazel in het kort
- Waar: Marktplatz 9, midden in de oude stad aan de Grossbasel-kant van de Rijn.
- Gebouwd: voorgebouw 1504–1514; de Vordere Kanzlei toegevoegd in 1606–1608; de toren en een nieuwe vleugel in 1899–1901; de zaal van de Grote Raad vernieuwd in 1901–1904.
- Wat het nu is: de zetel van de kantonsregering (Regierungsrat) en het parlement (Grosser Rat) van Basel-Stadt.
- Benodigde tijd: 15–20 minuten voor de gevel en de binnenplaats.
Een stadhuis voor een nieuwe Zwitserse stad
Al lang voor het huidige gebouw werd hier recht gesproken: de naam gaat terug op het „Richthaus”, het gerechtshuis. Bazel trad in 1501 toe tot het Eedgenootschap, en in 1503 besloot de Grote Raad om ter gelegenheid daarvan een nieuw stadhuis te bouwen. Het voorgebouw verrees tussen 1504 en 1514, met de wapens van de eedgenootschappelijke kantons op de kantelen. In 1517–1521 kreeg het oudere gebouw erachter een extra verdieping voor een raadszaal, en in 1521 gaf de stad Hans Holbein de Jonge, sinds het jaar ervoor burger van Bazel, de opdracht voor de muurschilderingen.
Holbeins schilderingen hebben het niet overleefd: bij de verbouwing van de zaal zo’n 300 jaar later werden ze vernield, en er zijn alleen enkele fragmenten over, nu in het Kunstmuseum Basel. Het gebouw groeide mee met de stad. De Vordere Kanzlei, de kanselarij links, kwam erbij in 1606–1608, en rond 1900 werden een slanke toren en een nieuwe vleugel gebouwd en kreeg de zaal van de Grote Raad een nieuw ontwerp. Wat eruitziet als één laatgotisch gebouw is in werkelijkheid vier eeuwen uitbreidingen in hetzelfde rood.
Waar je op moet letten
- De beschilderde gevel: zoek aan de marktkant de jongeman met een papegaai en op het balkon de dame met een baret met struisvogelveren, naar een ontwerp van Holbein.
- Justitia boven de klok: ze houdt een weegschaal en een zwaard vast, maar begon als Madonna met Kind. In 1608 werd ze omgewerkt tot Justitia; het beeld dat je ziet is een kopie uit 1878, het origineel staat in het Historisches Museum Basel.
- Het vergulde dakruitertje: het kleine gouden torentje op het dak van het voorgebouw bevat het klokkenspel.
- Munatius Plancus op de binnenplaats: een stenen beeld uit 1580 van Hans Michel uit Straatsburg. Plancus stichtte de Romeinse kolonie Augusta Raurica bij Bazel, niet Bazel zelf zoals veel mensen denken; zijn rood-gouden kanten onderbroek komt waarschijnlijk van een overschildering rond 1900.
- De hoogwaterplaat: een bronzen plaat uit 1537 op een zuil tussen de poorten naar de binnenplaats herinnert aan de overstromingen van de Birsig in 1529 en 1530.
- De muurschilderingen op de binnenplaats: de beschilderde muren rondom, waartussen een kleurrijke papegaai verstopt zit.
Een waarschuwing in hout
Binnen, in de zaal van de kantonsregering, tonen gesneden friezen uit het begin van de 16e eeuw, van een houtsnijder die bekendstaat als Meester Hans, een omgekeerde wereld: hazen die op honden en een jager jagen. Het kanton leest het als een herinnering aan machthebbers om hun macht verantwoord te gebruiken. De zaal is normaal niet vrij toegankelijk, maar de papegaaien op de gevel en de binnenplaats ademen dezelfde speelse geest.
Tips voor je bezoek
- De arcade en de binnenplaats zijn tijdens kantooruren meestal open. Het is een werkend regeringsgebouw, dus praat zacht en respecteer gesloten deuren.
- Voor de hele gevel op één foto ga je aan de overkant van de Marktplatz staan. Er rijden voortdurend trams over het plein, let op de rails.
- In de ochtend valt het licht mooi op de gevel, en vaak staat er een versmarkt op het plein ervoor.
- Van hier is het maar een korte klim naar de Münster en het Pfalz-terras boven de Rijn.
In de buurt
- Münster van Bazel: de kathedraal van rode zandsteen met twee torens en het Pfalz-terras boven de Rijn, een paar minuten omhoog.
- Mittlere Brücke: de brug op de plek van de eerste Rijnoversteek van Bazel uit de 13e eeuw, een kort stukje naar beneden, met de Lällekeenig, een koningshoofd dat zijn tong uitsteekt, aan een huis aan de Grossbasel-kant.
- Spalentor: een van de drie overgebleven middeleeuwse stadspoorten van Bazel, boven aan de Spalenberg door de oude stad.
Ontdek Bazel met World City Trail
Onze schattenjacht in Bazel maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 3 uur, met zo’n 44 minuten lopen, en komt onder meer langs het Strassburger Denkmal, de Offene Kirche Elisabethen en de Münster van Bazel. Je kunt spelen in het Engels, Duits, Frans, Italiaans, Spaans of Chinees.
Heb je liever een ander format? In Bazel is er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Bazel →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Bazel →
Speel de outdoor escape game in Bazel →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.