De basiliek Santi Vitale e Agricola is een van de kerken die samen het complex van Santo Stefano in Bologna vormen, in de stad bekend als de Zeven Kerken. Ze geldt als het oudste deel van het complex, gebouwd voor de eerste twee martelaren van de stad, en in de 15e eeuw was ze op bevel van een paus zo’n 70 jaar lang helemaal volgestort met aarde.
Santi Vitale e Agricola in het kort
- Waar: in het complex van Santo Stefano aan de Piazza Santo Stefano, een paar minuten lopen ten zuidoosten van de Twee Torens.
- Gebouwd: vroegchristelijke oorsprong; in de 12e eeuw in romaanse vorm herbouwd, met een neoromaanse gevel uit de 19e eeuw.
- Wat het nu is: een kerk binnen de basiliek van Santo Stefano, samen met de rest van het complex te bezoeken.
- Gewijd aan: Vitalis en Agricola, een dienaar en zijn meester, begin 4e eeuw in Bologna als martelaar gestorven.
- Benodigde tijd: 15 minuten voor deze kerk; ongeveer een uur voor het hele complex.
Martelaren, een vals gerucht en een begraven kerk
Volgens de overlevering was Vitalis een dienaar en Agricola zijn meester, en werden beiden om hun geloof gedood tijdens de vervolgingen onder keizer Diocletianus; Agricola werd gekruisigd. In 392–393 werden hun resten gevonden op een joodse begraafplaats, en de heilige Ambrosius van Milaan was bij hun plechtige herbegrafenis, waardoor de martelaren van Bologna ver buiten de stad bekend werden. Hier werd een kerk voor de relieken gebouwd, en daarom geldt dit gebouw als het oudste deel van Santo Stefano.
De vreemdste episode kwam begin 15e eeuw. Hier werd een christelijk graf gevonden met de naam Symon, en het gerucht ging dat Petrus erin lag. Pelgrims kwamen voortaan naar Bologna in plaats van naar Rome, dus liet paus Eugenius IV de kerk met aarde volstorten om daar een eind aan te maken. Ze bleef zo’n 70 jaar begraven, tot Giuliano della Rovere, toen bisschop van Bologna en later paus Julius II, haar liet uitgraven en heropenen; een inscriptie bij de zijdeur herinnert daaraan.
Waar je op moet letten
- Het sobere romaanse schip met drie apsissen aan het eind, heel anders dan de rijk versierde kerken elders in de stad.
- Twee vroegmiddeleeuwse sarcofagen in de zijapsissen, traditioneel aan de twee heiligen toegeschreven, met leeuwen, herten en pauwen.
- Resten van een Romeinse mozaïekvloer, zichtbaar onder glas.
- Het hoofdaltaar, een oud heidens altaar dat omgedraaid werd hergebruikt voor de christelijke eredienst.
- De inscriptie bij de zijdeur over de heropening van de kerk nadat ze met aarde was gevuld.
Een Jeruzalem in Bologna
De plaatselijke overlevering zegt dat de heilige Petronius, bisschop van Bologna in de 5e eeuw, het complex van Santo Stefano op een tempel van Isis bouwde om aan de heilige plaatsen in Jeruzalem te herinneren. Historici zien dat als legende, maar het Jeruzalem-idee is overal te zien: ernaast liggen een kopie van het Heilig Graf en de zogeheten Binnenplaats van Pilatus, met een stenen bekken uit de 8e eeuw dat nog steeds het bekken van Pilatus heet.
Tips voor je bezoek
- Ga binnen via de Piazza Santo Stefano en volg de route door de verbonden kerken, die in elkaar overlopen.
- Kom vroeg of laat op de dag voor een rustiger bezoek, en controleer de openingstijden, want diensten gaan voor.
- Kleed je gepast en praat zacht: het zijn kerken in gebruik.
- Ga na je bezoek op de driehoekige Piazza Santo Stefano zitten om de gevels van het complex samen te bekijken.
In de buurt
- De Twee Torens: Bologna’s scheve middeleeuwse torens Asinelli en Garisenda, een paar minuten lopen; de Garisenda is sinds 2023 afgezet voor veiligheidswerkzaamheden.
- Basiliek van San Petronio: de enorme kerk aan de Piazza Maggiore, met haar onafgemaakte gevel.
- Het Archiginnasio: de oude zetel van de universiteit, met het houten anatomisch theater.
- De Quadrilatero: de smalle marktstraatjes naast de Piazza Maggiore, prima voor een culinaire stop.
Ontdek Bologna met World City Trail
Onze schattenjacht in Bologna maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer twee uur, met zo’n 33 minuten lopen. Onderweg kom je langs plekken als de Twee Torens en de Biblioteca Salaborsa.
Heb je liever een ander formaat? In Bologna kun je ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game doen.
Speel de schattenjacht in Bologna →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Bologna →
Speel de outdoor escape game in Bologna →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.