Perugia: de Etruskische Boog, de Fontana Maggiore en 3 andere

Het centrum van Perugia, boven op de heuvel, propt meer dan tweeduizend jaar in een korte klim. Deze gids behandelt vier plekken in het oudste deel van de heuvel, van de Etruskische Boog in de oude stadsmuur tot aan de Piazza IV Novembre, waar de kathedraal, de Fontana Maggiore en het Palazzo dei Priori aan één plein staan, en eindigt met het klassieke dagtripje van Perugia naar Assisi.

De Etruskische Boog (Arco Etrusco)

De Etruskische Boog, ook Boog van Augustus genoemd, was een van de acht poorten in de Etruskische muur van het antieke Perusia en is een van de slechts twee die van de oorspronkelijke ring over zijn. Hij dateert uit de tweede helft van de 3e eeuw v.Chr. In 40 v.Chr., nadat Octavianus, de latere Augustus, de Perusijnse Oorlog had gewonnen van Lucius, de broer van Marcus Antonius, werd de poort hersteld en kreeg de stad de naam Augusta Perusia. Twee trapeziumvormige torens flankeren de boog, en latere eeuwen voegden hun eigen lagen toe: in de 16e eeuw een loggia boven op de linkertoren en aan de voet ervan een fontein die in 1621 klaar was.

• De inscripties: Augusta Perusia aan de ene kant en Colonia Vibia aan de andere, een verwijzing naar de status van kolonie die keizer Trebonianus Gallus in de 3e eeuw n.Chr. verleende.
• De enorme blokken van de torens en daarboven de renaissanceloggia op de linker: je ziet hoe latere Perugianen gewoon op de antieke poort verder bouwden.

De kathedraal San Lorenzo

De kathedraal van Perugia is gewijd aan de heilige Laurentius en vanaf het begin ook aan de stadspatroon Sant’Ercolano. Het ontwerp gaat terug op een plan van Fra Bevignate uit 1300; de bouw begon in 1345 en was in 1490 klaar, en in 1587 werd de kerk ingewijd. Ongewoon voor een kathedraal keert ze niet haar voorgevel maar haar lange zijkant naar het hoofdplein, de Piazza IV Novembre. De geplande bekleding van wit en roze marmer in een ruitpatroon werd nooit afgemaakt; alleen een proefstuk laat zien hoe het had moeten worden.

Binnen bewaart de eerste kapel de Heilige Ring (Santo Anello), een relikwie die als de trouwring van de Maagd Maria wordt beschouwd; hij werd in 1473 uit het stadje Chiusi gestolen en naar Perugia gebracht. Het belangrijkste schilderij van de kerk is de Kruisafneming van Federico Barocci, geschilderd tussen 1567 en 1569, in de kapel van San Bernardino. Een kathedraalmuseum toont altaarstukken van schilders als Luca Signorelli en Agnolo Gaddi.

• De buitenkansel in de muur aan de pleinkant, van waaruit de heilige Bernardinus van Siena in 1425 en 1427 preekte, gemaakt van antieke fragmenten en cosmatenmozaïek.
• Het bronzen beeld van paus Julius III door Vincenzo Danti uit 1555, naast de trap; het werd opzij gezet om plaats te maken voor de elektrische tram die in 1899 werd geopend.
• De Loggia di Braccio, een vroegrenaissanceloggia die de condottiere Braccio da Montone in 1423 liet bouwen, ooit onderdeel van het Palazzo del Podestà dat in 1534 afbrandde.

De Fontana Maggiore

Midden op de Piazza IV Novembre staat de Fontana Maggiore, gebouwd tussen 1275 en 1278 om de komst van stromend water op de heuveltop te vieren. De waterbouwkundige Boninsegna Veneziano bracht het water vanaf de Monte Pacciano via een drukleiding die het zonder pompen omhoog bracht. De fontein zelf werd ontworpen door Fra Bevignate, en de marmeren reliëfs werden gehouwen door Nicola Pisano en zijn zoon Giovanni, twee van de grootste beeldhouwers van hun tijd. De bronzen schaal bovenop, met drie vrouwenfiguren die een kruik vasthouden, werd gegoten door de Perugiaan Rosso Padellaio.

De fontein heeft twee veelhoekige marmeren bekkens boven elkaar. Het onderste bekken heeft 25 zijden met elk twee panelen, zo’n 50 in totaal, en het bovenste draagt 24 beelden van heiligen, Bijbelse figuren en personages uit de geschiedenis en legenden van Perugia. De aardbeving van 1348 beschadigde de fontein, en toen de panelen werden teruggeplaatst, kwamen ze in willekeurige volgorde terecht. Ze werd gerestaureerd in 1948-49 en opnieuw tussen 1995 en 1999.

• Zoek op het onderste bekken de twaalf maanden van het jaar, elk met zijn typische landarbeid en zijn sterrenbeeld, van januari met Waterman tot december met Steenbok.
• Zoek tussen de panelen de griffioen van Perugia en de leeuw van de Welfen, de vrije kunsten, Adam en Eva, Simson, David en Goliath, Romulus en Remus met de wolvin en twee fabels van Aesopus.
• Zoek op het bovenste bekken de figuur van Augusta Perusia, de personificatie van de stad, met de nimf van het Trasimeense Meer (Domina lacus) en Euliste, de legendarische stichter van de stad, tussen de figuren om haar heen.

Het Palazzo dei Priori

Het lange gotische stadhuis dat het plein afsluit, werd in verschillende fasen gebouwd tussen 1293 en 1443 en slokte oudere woontorens en zelfs kerken op terwijl het langs de Corso groeide. Het oudste deel is de Sala dei Notari uit 1293-97, een grote zaal waarvan de gewelven op acht bogen rusten en waarvan de muren fresco’s uit de late 13e eeuw dragen. Het was de zaal van de volksvergaderingen voordat het notarisgilde hem in 1582 overnam. De waaiervormige trap die er vanaf het plein naartoe loopt, is veel jonger dan hij lijkt: hij is van 1902.

Ook de gilden lieten hier hun sporen na. Het Collegio del Cambio, de zaal van de geldwisselaars, werd tussen 1498 en 1500 beschilderd door Perugino en zijn werkplaats, en het naastgelegen Collegio della Mercanzia, sinds 1390 in gebruik bij de kooplieden, is helemaal bekleed met laatgotisch houtwerk. Op de derde verdieping zit de Galleria Nazionale dell’Umbria, het belangrijkste kunstmuseum van de regio.

• Boven het gotische portaal aan het plein de bronzen griffioen van Perugia en de leeuw van de Welfen; de originelen, gemaakt rond 1274, staan in het atrium. De kettingen die eraan hangen, werden na een overwinning in 1358 van de poorten van Torrita di Siena gehaald.
• Het hoofdportaal aan de Corso uit 1346, betaald door het slagersgilde, met reliëfs uit het stadsleven en beelden van de schutheiligen van Perugia.
• De klokkentoren op de brug over de Via dei Priori; de grote klok luidde voor het eerst op 12 november 1388.

Een dagtrip naar Assisi

Assisi is een aparte stad in dezelfde provincie, op de westhelling van de Monte Subasio, en een makkelijke dagtrip vanuit Perugia. Het middelpunt is de Basiliek van Sint-Franciscus, gebouwd tussen 1228 en 1253, met fresco’s van Cimabue en Giotto in de onderkerk; bij de aardbeving van september 1997 stortte een deel van het gewelf in, en de restauratie duurde twee jaar. In 2000 kwamen de basiliek en andere franciscaanse plekken op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Zie in de stad ook de Basiliek van Santa Chiara met het graf van de heilige Clara, en de goed bewaarde Romeinse Tempel van Minerva aan de Piazza del Comune, nu een kerk.

Zo zie je ze in één wandeling

Begin bij de Etruskische Boog, aan de noordrand van het oude centrum, en klim de oude stad in. Je komt uit op de Piazza Danti voor de hoofdgevel van de kathedraal en loopt dan om de hoek de Piazza IV Novembre op, met de zijkant van de kathedraal, de Fontana Maggiore en het Palazzo dei Priori allemaal in beeld. Loop tot slot langs de voorkant van het paleis de Corso op. Bewaar Assisi voor een aparte dag.

Ontdek Perugia met World City Trail

Onze schattenjacht in Perugia maakt van de oude stad een spel dat je op je telefoon speelt. De route verbindt 10 stops en begint bij de Etruskische Boog, en vier ervan staan in deze gids: de Etruskische Boog, de kathedraal San Lorenzo, het Palazzo dei Priori en de Fontana Maggiore. Onderweg kom je ook langs het Teatro Morlacchi, de kerk San Filippo Neri, de Nationale Galerie, de Corso Vannucci en de Piazza della Repubblica, en je eindigt in de Via della Viola. Assisi hoort niet bij de route.

Wil je liever een ander formaat, dan is er in Perugia ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.

Speel de schattenjacht in Perugia →

Doe de zelfgeleide wandeltour door Perugia →

Speel de outdoor escape game in Perugia →

Feiten gecontroleerd in oktober 2026.