Skrzypek Niccolò Paganini spoczywa w małym klasycystycznym grobowcu w kształcie świątyni na Villetcie, monumentalnym cmentarzu Parmy. Zmarł w Nicei w 1840 roku, ale Kościół odmówił mu katolickiego pogrzebu i jego ciało pochowano w Parmie dopiero w 1876 roku, 36 lat później. Dla miłośników muzyki to jedno z najcichszych i najbardziej poruszających miejsc w mieście.
Grób Paganiniego w skrócie
- Gdzie: na Cimitero Monumentale della Villetta przy viale della Villetta, na południowy zachód od historycznego centrum i na zachód od rzeki Parma.
- Budowa: z inicjatywy syna Paganiniego, Achillesa; szczątki skrzypka spoczywają na Villetcie od 1876 roku, a ostatni raz przeniesiono je w 1896 roku.
- Czym jest dziś: małą świątynią w stylu klasycystycznym, jednym z najbardziej znanych grobów na cmentarzu, który wciąż działa.
- Potrzebny czas: 30–45 minut, razem ze spacerem pod arkadami cmentarza.
36 lat bez grobu
Paganini urodził się w Genui w 1782 roku i stał się najsłynniejszym wirtuozem skrzypiec swoich czasów. Dobrze znał Parmę: przyjechał tu jako nastolatek na naukę, a w 1835 roku wstąpił na służbę księżnej Marii Ludwiki, wdowy po Napoleonie, by zreorganizować jej orkiestrę dworską, ale plan upadł po kłótniach z muzykami. Gdy umierał w Nicei w maju 1840 roku, nie przyjął ostatnich sakramentów, a biskup Nicei odmówił mu pochówku w poświęconej ziemi.
To, co nastąpiło, jest jedną z najdziwniejszych podróży w historii muzyki. Zabalsamowane ciało przechowywano w kolejnych tymczasowych miejscach w okolicach Nicei, a potem przewieziono w rejon Genui, wciąż bez pochówku. Syn, Achilles, przez dziesięciolecia walczył o godny grób dla ojca. W 1876 roku szczątki w końcu pochowano w Parmie, na Villetcie. W 1893 roku otwarto trumnę, by czeski skrzypek František Ondříček mógł zobaczyć ciało, a w 1896 roku Paganiniego pochowano ponownie, tym razem na zawsze.
Na co zwrócić uwagę
- Sam grobowiec: mała klasycystyczna świątynia, skromna i klasyczna w formie, wzniesiona dla Paganiniego przez syna.
- Hołd: odwiedzający często zostawiają kwiaty, a od czasu do czasu przy grobie gra jakiś skrzypek.
- Plan cmentarza: Villetta jest kwadratowa z zewnątrz i ośmioboczna w środku, otoczona arkadami z kaplicami starych parmeńskich rodów i bractw.
- Inne słynne groby: spoczywają tu też kompozytor Ildebrando Pizzetti, generał Carlo Alberto Dalla Chiesa, producent makaronu Pietro Barilla i aktorka Paola Borboni.
- Wiek cmentarza: powstał w 1817 roku z rozkazu Marii Ludwiki, gdy napoleońskie przepisy zakazały pochówków w miastach; pierwszym pochowanym był poeta Angelo Mazza.
„Skrzypek diabła”
Za życia szybkość gry Paganiniego, jego wychudła postać i ciemne ubrania podsycały legendę, że zaprzedał duszę diabłu w zamian za talent. To tylko legenda, ale poszła za nim aż do grobu: często wymienia się ją wśród powodów odmowy Kościoła. Jego ulubione skrzypce, Guarneri del Gesù nazywane Il Cannone, nie trafiły do Parmy: zapisał je rodzinnej Genui, gdzie są przechowywane do dziś.
Wskazówki na wizytę
- Villetta to czynny cmentarz: mów cicho, ubierz się stosownie i bądź dyskretny ze zdjęciami, jeśli w pobliżu odbywa się pogrzeb.
- Cmentarz jest duży, więc zapytaj przy wejściu albo idź za oznaczeniami do grobu Paganiniego, zamiast błądzić na chybił trafił.
- Około 27 maja, w rocznicę jego śmierci, parmeńska Nagroda Paganiniego w niektórych latach organizowała przy grobie krótką uroczystość.
- W drodze powrotnej do centrum przejdź przez Oltretorrente, dawną robotniczą dzielnicę na zachód od rzeki.
W pobliżu
- Dom rodzinny Arturo Toscaniniego: dom dzieciństwa dyrygenta w Oltretorrente, muzeum od 1967 roku, setnej rocznicy jego urodzin.
- Parco Ducale: dawne ogrody książęce na zachodnim brzegu rzeki, z Palazzo del Giardino i długimi alejami.
- Teatro Regio: opera zamówiona przez Marię Ludwikę i otwarta w 1829 roku, wciąż jedna z wielkich scen Verdiego we Włoszech.
- Auditorium Paganini: sala koncertowa Renza Piana w dawnej cukrowni we wschodniej części miasta, nazwana imieniem skrzypka.
Odkryj Parmę z World City Trail
Nasza gra miejska w Parmie zamienia stare miasto w grę na telefonie. Trasa trwa około 2 godzin, w tym około 26 minut marszu, i prowadzi przez historyczne centrum. Villetta leży poza centrum, więc zaplanuj ją jako osobną wizytę, przed grą albo po niej. Możesz grać po angielsku, niemiecku, francusku, włosku, hiszpańsku lub niderlandzku.
Jeśli wolisz inny format, w Parmie jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską w Parmie →
Wybierz się na samodzielny spacer po Parmie →
Zagraj w plenerową grę escape w Parmie →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.