Parma to miasto opery i romańskiego kamienia, a ten przewodnik prowadzi śladem obu: do Teatro Regio, do muzeum Zakonu Konstantyńskiego w kościele Steccata, do tego, co zostało z wielkiego pomnika Verdiego na Piazzale della Pace, do katedry i stojącego obok baptysterium. Wszystkie pięć leży w zwartym starym centrum na wschodnim brzegu rzeki Parma i razem pokazują dwie twarze miasta: dwór książęcy, który kochał muzykę, i średniowieczną komunę, która budowała z marmuru.
Teatro Regio
Operę w Parmie zamówiła Maria Ludwika, austriacka arcyksiężniczka i była żona Napoleona, która rządziła księstwem w latach 1816–1847. Jej architekt Nicola Bettoli zaczął budowę w 1821 roku na miejscu dawnego klasztoru obok pałacu książęcego, a teatr otwarto 16 maja 1829 roku prapremierą opery Zaira Belliniego. Najpierw nazywano go nowym teatrem książęcym, od 1849 roku Teatro Reale, a po zjednoczeniu Włoch przyjął nazwę Teatro Regio.
Giuseppe Verdi urodził się na wsi pod Busseto, w prowincji Parma, a Regio wystawiło wszystkie jego opery, odkąd 17 kwietnia 1843 roku dyrygował tu Nabucco. Co jesień miasto organizuje Festival Verdi poświęcony jego muzyce. Sala ma około 1400 miejsc w czterech kondygnacjach lóż zwieńczonych galerią, a tutejsza publiczność słynie z tego, że głośno okazuje zachwyt i niezadowolenie: śpiewak, który nie jest w formie, od razu się o tym dowie.
- Klasycystyczną fasadę z rzędem kolumn od strony Strada Garibaldi.
- W środku sufit namalowany przez Giovana Battistę Borghesiego z portretami słynnych dramaturgów, najlepiej widoczny podczas zwiedzania z przewodnikiem albo z twojego miejsca w czasie przedstawienia.
Museo Costantiniano della Steccata
Bazylika Santa Maria della Steccata, renesansowy kościół kilka kroków od Regio, jest siedzibą Konstantyńskiego Zakonu Świętego Jerzego, zakonu rycerskiego po raz pierwszy oficjalnie wzmiankowanego w 1551 roku, który według tradycji wywodzi swoje początki od cesarza Konstantyna. W 2006 roku zakon postanowił urządzić w bazylice trasę muzealną i tak powstało Museo Costantiniano. Wejście jest z lewej strony kościoła, od Via Dante.
Najbardziej poruszająca jest krypta, dwa biegi schodów pod kościołem, z grobowcami niemal wszystkich książąt Parmy z rodu Farnese i kilku książąt z rodu Burbonów parmeńskich, którzy po nich nastąpili, w tym Aleksandra Farnese i jego żony. Na górze, w zakrystii, stoją barokowe drewniane szafy i obraz ołtarzowy Świętej Rodziny z 1607 roku autorstwa Giovanniego Sonsa. Kościół Steccata to jeden z przystanków naszej gry miejskiej, więc muzeum to dobra przerwa na trasie.
- Skarbiec: ornaty z XVI i XVII wieku, srebrne antepedium z 1717 roku i pozłacany srebrny relikwiarz z 1713 roku.
- Wśród pamiątek po Farnese i Burbonach koszulę opisywaną jako ta, którą Ludwik XVI miał na sobie na szafocie, oraz płaszcz ślubny Marii Ludwiki Burbon.
Monumento a Giuseppe Verdi i Piazzale della Pace
Parma miała kiedyś jeden z największych pomników Verdiego na świecie. Zaprojektowany przez Lamberta Cusaniego, z rzeźbami Ettorego Ximenesa, został odsłonięty 22 lutego 1920 roku na placu przed dworcem: ogromny łuk triumfalny zwieńczony lwami ciągnącymi rydwan, z dwiema półkolistymi kolumnadami i 28 posągami postaci z oper Verdiego. Alianckie bomby trafiły go 13 maja 1944 roku i choć zniszczenia nie były bardzo poważne, później go rozebrano, by zrobić miejsce dla nowych budynków. Ocalał tylko centralny ołtarz, który stoi dziś na Piazzale della Pace, obok Palazzo della Pilotta. Z 28 posągów dziewięć znajduje się dziś w teatrze w Roccabiance, wsi w prowincji.
Sam plac też jest skutkiem wojny. Ten sam nalot z maja 1944 roku zniszczył stojące tu pałac książęcy i teatr, a teren przez około czterdzieści lat pozostawał w dużej mierze pusty. Szwajcarski architekt Mario Botta zaprojektował wielki trawnik, urządzony w latach 1998–2001, z fontanną przy Pilotcie, a w 2019 roku otwarto kolejną przebudowę. Pomnik Verdiego i Piazza della Pace to przystanki naszej gry miejskiej.
- Na ołtarzu płaskorzeźbę z przodu z Verdim wśród Muz, a z tyłu trzy sceny o przyłączeniu Parmy do Królestwa Włoch w 1859 roku.
Katedra w Parmie
Budowę Duomo zaczęto po pożarze w 1058 roku, a w 1106 roku konsekrował go papież Paschalis II; zaledwie jedenaście lat później trzęsienie ziemi z 1117 roku tak go uszkodziło, że trzeba go było odnowić. Fasadę z piaskowca z trzema rzędami loggii i trzema portalami ukończono w 1178 roku. Obok wznosi się gotycka dzwonnica, zbudowana w latach 1284–1294 i zwieńczona pozłacanym miedzianym aniołem; bliźniaczą wieżę po drugiej stronie planowano, ale nigdy jej nie zaczęto.
W środku spójrz w górę. Kopułę pokrywa Wniebowzięcie Marii Correggia, namalowane w latach 1526–1530, wir postaci wznoszących się ku światłu. W prawym transepcie jest Zdjęcie z krzyża, płaskorzeźba wykonana w 1178 roku przez Benedetta Antelamiego dla dawnej ambony, później rozebranej. Katedra to ostatni przystanek naszej gry miejskiej.
- Dwa marmurowe lwy podtrzymujące kolumny głównego portalu, wyrzeźbione w 1281 roku przez Giambona da Bissone.
- Drzwi portalu, rzeźbione w 1494 roku przez Luchina Bianchina.
- W krypcie fragmenty antycznych mozaik podłogowych i pomnik świętego Bernarda degli Uberti, biskupa Parmy na początku XII wieku.
Baptysterium w Parmie
Naprzeciw katedry, po drugiej stronie placu, stoi baptysterium, ośmiobok z różowego marmuru z Werony, zaczęty w 1196 roku przez Benedetta Antelamiego, tego samego rzeźbiarza, który wykonał Zdjęcie z krzyża w Duomo. Jego cztery kondygnacje otwartych loggii wieńczy osiem wieżyczek. Na początku XIII wieku budowa stanęła na dziesięciolecia, gdy wojny z Ezzelinem da Romano odcięły dostawy marmuru z Werony, a baptysterium konsekrowano w 1270 roku.
Wokół najniższej kondygnacji biegnie pas 75 małych płycin ze zwierzętami i fantastycznymi stworami: centaurami, syrenami, potworami morskimi i jednorożcami. W środku plan staje się szesnastoboczny, z niszami malowanymi w XIII i XIV wieku, kopułą podzieloną na koncentryczne pasy fresków i dużym ośmiokątnym basenem do chrztu przez zanurzenie. Baptysterium to jeden z przystanków naszej gry miejskiej.
- Trzy portale: Matkę Boską od północy, Sąd Ostateczny od zachodu i od południa lunetę z człowiekiem jedzącym miód na drzewie.
- W środku płaskorzeźby miesięcy i pór roku Antelamiego; cykl jest niepełny, brakuje lata i jesieni.
Jak zobaczyć je podczas jednego spaceru
Zacznij na Piazzale della Pace przy ołtarzu Verdiego, potem przejdź przez Strada Garibaldi do Teatro Regio. Stamtąd do Steccaty i jej muzeum jest bardzo blisko; zarezerwuj czas na kryptę. Idź dalej na wschód przez centrum do Piazza Duomo, gdzie baptysterium i katedra stoją obok siebie, to dobry punkt końcowy. Sprawdź wcześniej godziny zwiedzania Regio z przewodnikiem, bo teatr jest czynną operą.
Odkryj Parmę z World City Trail
Nasza gra miejska w Parmie zamienia stare centrum w grę na twoim telefonie. Trasa łączy 10 przystanków, od Parco Ducale po katedrę, a pomnik Verdiego, Piazza della Pace, Teatro Regio, Steccata, baptysterium i katedra z tego przewodnika są przystankami, podobnie jak Palazzo della Pilotta, Pałac Gubernatora i Piazza Garibaldi. Na każdym przystanku rozwiązujesz zagadkę i poznajesz historię, we własnym tempie.
W Parmie jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape, dla tych, którzy wolą inny format.
Zagraj w grę miejską w Parmie →
Wybierz się na samodzielny spacer po Parmie →
Zagraj w plenerową grę escape w Parmie →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.