Parma is een stad van opera en van romaanse steen, en deze gids volgt allebei: het Teatro Regio, het museum van de Constantijnse Orde in de Steccata-kerk, wat er over is van het grote Verdi-monument op het Piazzale della Pace, de kathedraal en het baptisterium ernaast. Alle vijf liggen in het compacte oude centrum op de oostoever van de rivier de Parma, en samen laten ze de twee gezichten van de stad zien: het hertogelijke hof dat van muziek hield en de middeleeuwse stadsgemeente die in marmer bouwde.
Teatro Regio
Het operagebouw van Parma werd besteld door Marie Louise, de Oostenrijkse aartshertogin en ex-vrouw van Napoleon die het hertogdom van 1816 tot 1847 bestuurde. Haar architect Nicola Bettoli begon in 1821 met de bouw op de plek van een voormalig klooster naast het hertogelijk paleis, en op 16 mei 1829 ging het theater open met de première van Bellini’s opera Zaira. Eerst heette het het nieuwe hertogelijke theater, vanaf 1849 Teatro Reale, en na de eenwording van Italië kreeg het de naam Teatro Regio.
Giuseppe Verdi werd geboren op het platteland bij Busseto, in de provincie Parma, en het Regio heeft al zijn opera’s opgevoerd sinds hij hier op 17 april 1843 Nabucco dirigeerde. Elke herfst houdt de stad het Festival Verdi rond zijn muziek. De zaal heeft ongeveer 1.400 plaatsen in vier rangen loges met een galerij erboven, en het publiek staat erom bekend dat het zijn goed- of afkeuring luid laat horen: een zanger die niet goed bij stem is, merkt het meteen.
- De neoclassicistische gevel met de rij zuilen aan de Strada Garibaldi.
- Binnen het plafond, door Giovan Battista Borghesi beschilderd met portretten van beroemde toneelschrijvers, het best te zien tijdens een rondleiding of vanaf je stoel bij een voorstelling.
Museo Costantiniano della Steccata
De basiliek Santa Maria della Steccata, een renaissancekerk op een paar minuten van het Regio, is de zetel van de Constantijnse Orde van Sint-Joris, een ridderorde die in 1551 voor het eerst officieel wordt vermeld en die haar oorsprong volgens de overlevering terugvoert op keizer Constantijn. In 2006 besloot de orde een museumroute in de basiliek te maken, en zo ontstond het Museo Costantiniano. De ingang is aan de linkerkant van de kerk, in de Via Dante.
Het indrukwekkendst is de crypte, twee trappen onder de kerk, met de graven van bijna alle Farnese-hertogen van Parma en van enkele hertogen uit het huis Bourbon-Parma die hen opvolgden, onder wie Alexander Farnese en zijn vrouw. Boven bewaart de sacristie barokke houten kasten en een altaarstuk van de Heilige Familie uit 1607 van Giovanni Sons. De Steccata is een van de stops van onze schattenjacht, dus het museum is een goede pauze onderweg.
- De kerkschat: kazuifels uit de 16e en 17e eeuw, een zilveren antependium uit 1717 en een verguld zilveren reliekhouder uit 1713.
- Tussen de aandenkens van de Farnese en de Bourbons een hemd dat wordt beschreven als het hemd dat Lodewijk XVI van Frankrijk op het schavot droeg, en de trouwmantel van Maria Luisa van Bourbon.
Monumento a Giuseppe Verdi en Piazzale della Pace
Parma had ooit een van de grootste Verdi-monumenten ter wereld. Het werd ontworpen door Lamberto Cusani, met beelden van Ettore Ximenes, en op 22 februari 1920 onthuld op het plein voor het station: een enorme triomfboog met leeuwen die een wagen trekken, en twee gebogen zuilengalerijen met 28 beelden van personages uit Verdi’s opera’s. Geallieerde bommen troffen het op 13 mei 1944, en hoewel de schade niet heel ernstig was, werd het later afgebroken om plaats te maken voor nieuwbouw. Alleen het altaar in het midden bleef gespaard; het staat nu op het Piazzale della Pace, naast het Palazzo della Pilotta. Van de 28 beelden staan er nu negen in een theater in Roccabianca, een dorp in de provincie.
Ook het plein zelf is een gevolg van de oorlog. Hetzelfde bombardement van mei 1944 verwoestte het hertogelijk paleis en een theater die hier stonden, en de ruimte bleef zo’n veertig jaar grotendeels leeg. De Zwitserse architect Mario Botta ontwierp het grote grasveld, aangelegd tussen 1998 en 2001, met een fontein bij de Pilotta, en in 2019 werd een nieuwe opknapbeurt geopend. Het Verdi-monument en de Piazza della Pace zijn allebei stops van onze schattenjacht.
- Op het altaar het reliëf aan de voorkant met Verdi tussen de Muzen, en aan de achterkant drie scènes over de aansluiting van Parma bij het koninkrijk Italië in 1859.
Kathedraal van Parma
De Duomo werd begonnen na een brand in 1058 en in 1106 door paus Paschalis II ingewijd, en amper elf jaar later beschadigde de aardbeving van 1117 hem zo zwaar dat hij hersteld moest worden. De zandstenen gevel met drie rijen loggia’s en drie portalen was in 1178 klaar. Ernaast staat de gotische klokkentoren, gebouwd tussen 1284 en 1294 en bekroond met een vergulde koperen engel; een bijpassende toren aan de andere kant was gepland maar werd nooit begonnen.
Kijk binnen omhoog. De koepel is bedekt met Correggio’s Tenhemelopneming van Maria, geschilderd tussen 1526 en 1530, een draaikolk van figuren die naar het licht opstijgen. In het rechter transept zit de Kruisafneming, een reliëf dat Benedetto Antelami in 1178 maakte voor de oude preekstoel, die later werd afgebroken. De kathedraal is de laatste stop van onze schattenjacht.
- De twee marmeren leeuwen die de zuilen van het hoofdportaal dragen, in 1281 gebeeldhouwd door Giambono da Bissone.
- De portaaldeuren, in 1494 gesneden door Luchino Bianchino.
- In de crypte resten van antieke vloermozaïeken en het grafmonument van de heilige Bernardo degli Uberti, bisschop van Parma in het begin van de 12e eeuw.
Baptisterium van Parma
Tegenover de kathedraal, aan de andere kant van het plein, staat het baptisterium, een achthoek van roze Veronees marmer die Benedetto Antelami in 1196 begon, dezelfde beeldhouwer als die van de Kruisafneming in de Duomo. De vier rijen open loggia’s worden bekroond door acht torentjes. In het begin van de 13e eeuw lag de bouw tientallen jaren stil, toen oorlogen met Ezzelino da Romano de aanvoer van marmer uit Verona afsneden, en in 1270 werd het baptisterium ingewijd.
Rond de onderste verdieping loopt een band van 75 kleine panelen met dieren en fabeldieren: centauren, zeemeerminnen, zeemonsters en eenhoorns. Binnen wordt de plattegrond zestienhoekig, met nissen die in de 13e en 14e eeuw zijn beschilderd, een koepel verdeeld in concentrische banden met fresco’s en een groot achthoekig bekken voor de doop door onderdompeling. Het baptisterium is een van de stops van onze schattenjacht.
- De drie portalen: de Maagd Maria aan de noordkant, het Laatste Oordeel in het westen en in het zuiden een lunet met een man die in een boom honing eet.
- Binnen Antelami’s hoogreliëfs van de maanden en de seizoenen; de reeks is onvolledig, zomer en herfst ontbreken.
Zo zie je ze in één wandeling
Begin op het Piazzale della Pace bij het Verdi-altaar en steek dan de Strada Garibaldi over naar het Teatro Regio. Van daar is het een klein stukje naar de Steccata en haar museum; trek tijd uit voor de crypte. Loop daarna oostwaarts door het centrum naar de Piazza Duomo, waar baptisterium en kathedraal naast elkaar staan, een mooi eindpunt. Kijk vooraf naar de tijden van de rondleidingen in het Regio, want het theater is een operahuis in vol bedrijf.
Ontdek Parma met World City Trail
Onze schattenjacht in Parma maakt van het oude centrum een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops, van het Parco Ducale tot de kathedraal, en het Verdi-monument, de Piazza della Pace, het Teatro Regio, de Steccata, het baptisterium en de kathedraal uit deze gids zijn allemaal stops, samen met het Palazzo della Pilotta, het Palazzo del Governatore en de Piazza Garibaldi. Bij elke stop los je een puzzel op en hoor je een verhaal, in je eigen tempo.
In Parma is er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game, voor wie liever een ander format kiest.
Speel de schattenjacht in Parma →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Parma →
Speel de outdoor escape game in Parma →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.