De Pro-kathedraal van Sint-Paulus is de anglicaanse kerk aan het Independence Square in Valletta, waarvan de hoge torenspits van meer dan 60 meter vanaf de haven een van de bekendste herkenningspunten van de stad is. Ze bestaat dankzij een koningin: Adelaide, weduwe van koning Willem IV, overwinterde in 1838–1839 op Malta, vond op het eiland geen anglicaanse kerk en betaalde er zelf een.
De Pro-kathedraal van Sint-Paulus in het kort
- Waar: Independence Square (Pjazza Indipendenza), aan de Marsamxett-kant van Valletta, een paar minuten van Republic Street.
- Gebouwd: 1839–1844; eerste steen gelegd door koningin Adelaide op 20 maart 1839, ingewijd op 1 november 1844.
- Door: Richard Lankesheer tekende de eerste plannen; William Scamp herontwierp en voltooide de kerk vanaf 1841.
- Wat het nu is: een actieve anglicaanse kerk en een van de drie kathedralen van het Diocees in Europa van de Church of England, gerestaureerd tussen 2017 en 2024.
- Benodigde tijd: 20–30 minuten binnen, als de kerk open is.
De kerk van een koningin op de herberg van ridders
Voordat de kerk er stond, werden de anglicaanse diensten in Brits Malta gehouden in een zaal van het Grootmeesterspaleis. Koningin Adelaide vond dat niet voldoende, en de kerk werd gebouwd op de plek van de Auberge d’Allemagne, de vroegere residentie van de Duitse ridders van de Orde van Sint-Jan. De kelderresten daarvan werden de onderkerk. Het eerste ontwerp, van Richard Lankesheer, bleek instabiel, en in 1841 begon men opnieuw naar plannen van William Scamp, die Valletta een neoclassicistische kerk met Ionische portiek gaf en de torenspits die de skyline van de stad veranderde.
In de Tweede Wereldoorlog werd de kerk geraakt: het dak stortte gedeeltelijk in, maar het grootste deel van het gebouw bleef staan. Op 2 december 1949 leidde de aartsbisschop van Canterbury, Geoffrey Fisher, hier een wijdingsdienst, in aanwezigheid van prinses Elizabeth, die toen op Malta woonde. Een lange restauratie van gebouw en torenspits, begonnen in 2017, werd in 2024 afgerond en kreeg een prijs van Din l-Art Ħelwa, de Maltese erfgoedorganisatie.
Waar je op moet letten
- De torenspits: ruim 60 meter hoog, het mooist te zien vanaf de Marsamxett-haven of de veerboot naar Sliema, naast de koepel van de karmelietenkerk.
- De portiek: zes Ionische zuilen van honingkleurige Maltese kalksteen. Binnen hebben de zuilen van het schip Korinthische kapitelen.
- Het orgel boven de ingang: het komt uit de kathedraal van Chester in Engeland, waar Bernard Smith het in 1684 bouwde. Volgens de overlevering speelde Händel er in 1742 in Chester op, op weg naar Dublin voor de première van de Messiah.
- De oorlogsmonumenten: eikenhouten panelen rond het hoogaltaar eren de geallieerde eenheden die Malta van 1940 tot 1943 verdedigden, en twaalf vlaggen van eenheden als de RAF, de Royal Navy en de koopvaardij hangen in de zijbeuken.
- Het vaandel van koningin Adelaide, boven de koorbanken.
- Het koor en het oksaal met de preekstoel, opgedragen aan de nagedachtenis van Sir Winston Churchill.
Waarom een pro-kathedraal?
Een pro-kathedraal is een kerk die als kathedraal dienstdoet zonder de hoofdzetel van de bisschop te zijn. Het Diocees in Europa omvat anglicaanse gemeenten op het hele continent, en de kathedraal van de bisschop staat in Gibraltar. Sint-Paulus in Valletta deelt met haar de rol van kathedraal, en daarom heeft de kerk een deken en kanunniken in plaats van een gewone pastoor.
Tips voor je bezoek
- Het is een actieve kerk: kijk vooraf of ze open is, praat zacht en loop niet rond tijdens diensten.
- Voor het klassieke zicht op de torenspits en de karmelietenkoepel naast elkaar kijk je vanaf de veerboot naar Sliema of de kade van Marsamxett terug naar Valletta.
- Combineer het met het Manoel Theatre en de karmelietenkerk, allebei een minuut of twee lopen.
In de buurt
- Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van de Karmel: de karmelietenkerk ernaast, waarvan de grote koepel in de skyline naast de anglicaanse torenspits staat.
- Manoel Theatre: het 18e-eeuwse theater van Valletta aan Old Theatre Street, een van de oudste nog werkende theaters van Europa.
- Grootmeesterspaleis: zetel van de grootmeesters van de Orde van Sint-Jan en later van de Britse gouverneurs, een paar minuten lopen.
- Casa Rocca Piccola: een 16e-eeuws adellijk huis aan Republic Street, nog altijd bewoond door de familie die bezoekers rondleidt.
Ontdek Valletta met World City Trail
Onze schattenjacht in Valletta maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 3 uur, met zo’n 45 minuten lopen. Onderweg kom je onder meer langs de Tritonfontein, het parlementsgebouw en de Upper Barrakka Gardens.
Heb je liever een ander format, dan is er in Valletta ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Valletta →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Valletta →
Speel de outdoor escape game in Valletta →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.