De Mariakerk (Mariakirken) is de stenen kerk met twee torens vlak achter Bryggen, de oude Hanzekade van Bergen. Ze werd in de 12e eeuw gebouwd en geldt als het oudste gebouw dat nog in de stad staat. Ruim drie eeuwen was het de kerk van de Duitse kooplieden die Bryggen in handen hadden, en hun schenkingen vullen nog altijd het interieur, vooral een uitzonderlijke preekstoel uit 1676.
De Mariakerk in het kort
- Waar: aan de noordkant van Bryggen, vlak bij de haven, naast het Bryggens Museum.
- Gebouwd: vooral tussen de jaren 1130 en ongeveer 1180; het koor werd verlengd na een brand in 1248.
- Wat het nu is: een actieve parochiekerk van de Noorse Kerk, waar ook de Engelstalige diensten van de Bergen Anglican Church worden gehouden. Ze ging in 2015 weer open na een restauratie van vijf jaar.
- Benodigde tijd: 30 minuten binnen, langer als je de preekstoel en het altaarstuk goed wilt bekijken.
Van koninklijke stadskerk tot kerk van de Duitsers
Tussen de regering van koning Olav Kyrre (1066–1093) en het eind van de 12e eeuw kreeg Bergen twaalf kerken en drie kloosters. De Mariakerk is de enige die overgebleven is. Wie haar bouwde is onbekend, maar de versiering wijst op invloeden uit Engeland en Noord-Italië. Het is een romaanse basiliek van grijze steen, vooral speksteen, met een hoog middenschip, twee lagere zijbeuken en twee torens aan de westkant, iets wat zeldzaam is voor een Noorse parochiekerk. Stadsbranden beschadigden haar in 1198, bij een aanval van de Bagler, en opnieuw in 1248; daarna werden de torens verhoogd en het koor verlengd, met een gotische inslag.
In 1408 ging de kerk naar de Duitse kooplieden van de Hanze, die in Bryggen de handel in gedroogde vis beheersten. Tot 1766 was het hun officiële kerk, daarna tot 1874 de parochiekerk van de Duitse gemeente van Bergen, en tot na de Eerste Wereldoorlog werd er nog in het Duits gepreekt. In 1814 diende de kerk bovendien als stembureau voor de verkiezing van de Noorse grondwetgevende vergadering. Architect Christian Christie restaureerde haar in de jaren 1860, en een grote restauratie van 2010 tot 2015 eindigde met een nieuw orgel en een herinwijding op 21 juni 2015.
Waar je op moet letten
- De twee westtorens: ze zijn origineel en werden na de brand van 1248 hersteld.
- Het zuidportaal: het statigste van de portalen, laatromaans, een van drie portalen die elk uit een andere periode van de middeleeuwen stammen.
- De preekstoel: in 1676 geschonken door de Duitse kooplieden van Bryggen, en uniek in Noorwegen. Let op het schildpad- en lakwerk, de gesneden vrouwenfiguren die de christelijke deugden voorstellen en de halve bollen met het noordelijk en zuidelijk halfrond.
- Het altaarstuk: een vleugelaltaar uit de 15e eeuw, waarschijnlijk gemaakt in Lübeck, met Maria en het kindje Jezus in het midden, omringd door Sint-Olav, Sint-Catharina, andere heiligen en de apostelen.
- Het koor: beelden van de apostelen en Paulus uit 1634, een koorbank uit 1589 en grafstenen van Duitse kapiteins, kooplieden en dominees in de vloer.
- De vage muurschilderingen uit de 15e eeuw, in de jaren 1930 blootgelegd: de Hemelvaart op de noordmuur en Pinksteren op de zuidmuur.
Een altaarstuk dat met de seizoenen verandert
Het grootste deel van het jaar staat het altaarstuk open en toont het Maria en de heiligen in goud. De vleugels gaan alleen dicht tijdens de advent en de vastentijd; dan tonen de buitenpanelen taferelen uit het leven van Jezus. Erboven hangt een kruisbeeld uit 1682, met een Latijns opschrift dat betekent ‘Al onze hoop ligt in de dood van de Heer’. Wie in de weken voor Kerstmis of Pasen komt, ziet een andere kerk dan de zomerbezoekers.
Tips voor je bezoek
- Het is een actieve parochiekerk, dus bezoek ligt stil tijdens diensten, huwelijken en uitvaarten; check het van tevoren en praat binnen zacht.
- Loop eerst buiten om de kerk heen: het mooiste zicht op de twee torens heb je vanaf de westkant, en aan de zuidkant zie je het gebeeldhouwde romaanse portaal.
- Combineer het met het Bryggens Museum ernaast, dat de resten van middeleeuws Bergen onder de kade laat zien; dan begrijp je beter wie hier bad.
In de buurt
- Bryggen: de rij houten Hanzepanden aan de haven, UNESCO-werelderfgoed, met smalle gangen om te verkennen.
- Bryggens Museum: gebouwd boven opgravingen van het oudste deel van Bergen, met vondsten uit het dagelijks leven in de middeleeuwse stad.
- Vesting Bergenhus en de Håkonshal: de koninklijke vesting bij de ingang van de haven, met een stenen feestzaal uit de 13e eeuw.
- Rosenkrantztoren: de 16e-eeuwse toren op Bergenhus, gebouwd rond een oudere middeleeuwse kern.
Ontdek Bergen met World City Trail
Onze schattenjacht in Bergen maakt van het centrum een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer anderhalf uur, met zo’n 37 minuten lopen. Onderweg kom je langs het Nationale Toneel (Den Nationale Scene), het Zeemansmonument en de kathedraal van Bergen.
Heb je liever een ander format, dan is er in Bergen ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Bergen →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Bergen →
Speel de outdoor escape game in Bergen →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.