Kościół Mariacki (Mariakirken) to kamienny kościół z dwiema wieżami tuż za Bryggen, dawnym nabrzeżem hanzeatyckim w Bergen. Zbudowany w XII wieku, uchodzi za najstarszy wciąż stojący budynek w mieście. Przez ponad trzy stulecia był kościołem niemieckich kupców, którzy rządzili Bryggen, a ich dary wciąż wypełniają wnętrze, przede wszystkim niezwykła ambona z 1676 roku.
Kościół Mariacki w skrócie
- Gdzie: na północnym końcu Bryggen, kawałek od portu, obok Bryggens Museum.
- Zbudowany: głównie między latami 30. XII wieku a około 1180 rokiem; prezbiterium przedłużono po pożarze w 1248 roku.
- Czym jest dziś: czynnym kościołem parafialnym Kościoła Norwegii, w którym odbywają się też anglojęzyczne nabożeństwa Kościoła anglikańskiego w Bergen. Otwarto go ponownie w 2015 roku po pięcioletniej renowacji.
- Potrzebny czas: 30 minut w środku, dłużej, jeśli chcesz dokładnie obejrzeć ambonę i ołtarz.
Od królewskiego kościoła do kościoła Niemców
Od panowania króla Olava Kyrre (1066–1093) do końca XII wieku w Bergen powstało dwanaście kościołów i trzy klasztory. Kościół Mariacki jako jedyny przetrwał. Nie wiadomo, kto go zbudował, ale dekoracje wskazują na wpływy z Anglii i północnych Włoch. To romańska bazylika z szarego kamienia, głównie steatytu, z wysoką nawą główną, dwiema niższymi nawami bocznymi i dwiema wieżami od zachodu, co w norweskim kościele parafialnym jest rzadkością. Pożary miasta uszkodziły go w 1198 roku, podczas ataku stronnictwa Bagler, i ponownie w 1248 roku; potem podwyższono wieże i przedłużono prezbiterium, już z gotyckim akcentem.
W 1408 roku kościół przekazano niemieckim kupcom Hanzy, którzy w Bryggen kontrolowali handel suszoną rybą. Do 1766 roku był ich oficjalnym kościołem, potem do 1874 roku kościołem parafialnym niemieckiej gminy w Bergen, a kazania po niemiecku wygłaszano jeszcze po I wojnie światowej. W 1814 roku służył też jako lokal wyborczy w wyborach do norweskiego zgromadzenia konstytucyjnego. Architekt Christian Christie odnowił go w latach 60. XIX wieku, a wielka renowacja w latach 2010–2015 zakończyła się nowymi organami i ponowną konsekracją 21 czerwca 2015 roku.
Na co zwrócić uwagę
- Dwie wieże zachodnie: są oryginalne i naprawiono je po pożarze w 1248 roku.
- Portal południowy: najokazalszy, późnoromański, jeden z trzech portali, z których każdy pochodzi z innego okresu średniowiecza.
- Ambona: ufundowana w 1676 roku przez niemieckich kupców z Bryggen, jedyna taka w Norwegii. Zwróć uwagę na inkrustacje ze szylkretu i laki, rzeźbione postacie kobiet symbolizujące cnoty chrześcijańskie oraz półkule przedstawiające półkulę północną i południową.
- Ołtarz: XV-wieczny tryptyk skrzydłowy, prawdopodobnie wykonany w Lubece, z Marią z Dzieciątkiem pośrodku, w otoczeniu świętego Olafa, świętej Katarzyny, innych świętych i apostołów.
- Prezbiterium: figury apostołów i świętego Pawła z 1634 roku, stalle z 1589 roku i płyty nagrobne niemieckich kapitanów, kupców i pastorów w posadzce.
- Wyblakłe XV-wieczne malowidła ścienne, odsłonięte w latach 30. XX wieku: Wniebowstąpienie na ścianie północnej i Zesłanie Ducha Świętego na południowej.
Ołtarz, który zmienia się z porami roku
Przez większą część roku ołtarz jest otwarty i pokazuje Marię i świętych w złocie. Skrzydła zamyka się tylko w Adwencie i Wielkim Poście; wtedy zewnętrzne kwatery przedstawiają sceny z życia Jezusa. Nad ołtarzem wisi krucyfiks dodany w 1682 roku, z łacińskim napisem, który znaczy „Cała nasza nadzieja w śmierci Pana”. Jeśli przyjdziesz w tygodniach przed Bożym Narodzeniem lub Wielkanocą, zobaczysz inny kościół niż letni turyści.
Wskazówki na wizytę
- To czynny kościół parafialny, więc zwiedzanie przerywają nabożeństwa, śluby i pogrzeby; sprawdź to wcześniej i mów w środku cicho.
- Najpierw obejdź kościół z zewnątrz: najlepszy widok na dwie wieże jest od zachodu, a po stronie południowej zobaczysz rzeźbiony romański portal.
- Połącz wizytę z sąsiednim Bryggens Museum, które pokazuje pozostałości średniowiecznego Bergen znalezione pod nabrzeżem; łatwiej zrozumiesz, kto się tu modlił.
W pobliżu
- Bryggen: rząd drewnianych domów hanzeatyckich nad portem, wpisany na listę UNESCO, z wąskimi przejściami do odkrywania.
- Bryggens Museum: zbudowane nad wykopaliskami najstarszej części Bergen, z przedmiotami z codziennego życia średniowiecznego miasta.
- Twierdza Bergenhus i Sala Haakona: królewska twierdza u wejścia do portu, z kamienną salą biesiadną z XIII wieku.
- Wieża Rosenkrantza: XVI-wieczna wieża w Bergenhus, zbudowana wokół starszego średniowiecznego rdzenia.
Odkryj Bergen z World City Trail
Nasza gra miejska w Bergen zamienia centrum w grę na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków i trwa około półtorej godziny, w tym około 37 minut marszu. Prowadzi m.in. do Sceny Narodowej (Den Nationale Scene), Pomnika Marynarzy i katedry w Bergen.
Jeśli wolisz inny format, w Bergen jest też spacer po mieście bez przewodnika i plenerowa gra escape.
Zagraj w grę miejską w Bergen →
Wybierz się na samodzielny spacer po Bergen →
Zagraj w plenerową grę escape w Bergen →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.