De Porta della Pescheria is de zijdeur aan de noordkant van de kathedraal van Modena, de romaanse Duomo die in 1099 werd begonnen. Je loopt er makkelijk voorbij, maar de gebeeldhouwde boog erboven toont koning Arthur en zijn ridders die een burcht bestormen. Het is waarschijnlijk het oudste monumentale beeldhouwwerk van de Arthurlegende in heel Europa.
De Porta della Pescheria in het kort
- Waar: aan de noordkant van de kathedraal van Modena, vlak bij de klokkentoren Ghirlandina en op een paar stappen van de Piazza Grande.
- Gemaakt: begin 12e eeuw; de meeste deskundigen dateren de Arthurboog tussen ongeveer 1120 en 1140.
- Door: een onbekende beeldhouwer, de ‘Arthurmeester’, uit de kring van Wiligelmo, de maker van de gevelreliëfs.
- Wat het nu is: een zij-ingang van de kathedraal, die nog altijd als kerk in gebruik is, en onderdeel van het UNESCO-werelderfgoed waartoe ook de Ghirlandina en de Piazza Grande horen.
- Benodigde tijd: 10–15 minuten voor het beeldhouwwerk, langer als je ook de kathedraal bezoekt.
Een vismarktdeur met een riddersverhaal
De kathedraal van Modena werd gebouwd boven het graf van de heilige Geminianus, de beschermheilige van de stad, naar een ontwerp van de architect Lanfranco, terwijl Wiligelmo de bijbelse taferelen op de hoofdgevel beeldhouwde. Het noordportaal is genoemd naar de vismarkt (pescheria) die vroeger aan deze kant van de kerk lag. Met vis heeft de versiering niets te maken: de beeldhouwers vulden het met ridders, landwerk en fabels.
In de 20e eeuw zorgde de boog voor opschudding onder geleerden. De Amerikaanse mediëvist Roger Sherman Loomis meende dat hij rond 1100 was gemaakt, decennia vóór de eerste geschreven Arthurromans op het vasteland. Later onderzoek wijst eerder op ongeveer 1120–1140. Ook dan is het een heel vroege getuige van verhalen uit Brittannië en Bretagne, waarschijnlijk meegebracht door vertellers en pelgrims.
Waar je op moet letten
- De archivolt: in het midden een burcht met twee torens, met van beide kanten ridders die met gevelde lans aanrijden.
- De ingebeitelde namen boven de figuren: ‘Artus de Bretania’ (Arthur), ‘Galvagin’ (Gawein), ‘Che’ (Keye) en ‘Isdernus’ (waarschijnlijk Yder), met ‘Winlogee’ in de burcht.
- De werkzaamheden van de maanden aan de binnenkant van de deurposten: boeren die zaaien, graan maaien met de sikkel en de andere klussen van het boerenjaar doen.
- De latei, een klein bestiarium: een man die op een zeewezen rijdt, een vos die zich dood houdt en door twee hanen wordt weggedragen, en een kraanvogel die een bot uit de keel van een wolf haalt.
- Het kleine portaal voor de deur, waarvan de zuilen op de ruggen van stenen leeuwen rusten.
Wie is Winlogee?
De figuur in de burcht wordt meestal gezien als Guinevere, de koningin van Arthur, en de scène als haar ontvoering en bevrijding, een van de oudste episodes van de legende. De naam Winlogee lijkt op Bretonse vormen van haar naam, wat erop wijst dat het verhaal Modena mondeling bereikte en niet via een boek. Welke versie de beeldhouwer precies kende, is nog altijd omstreden; neem elke verklaring dus met een korrel zout.
Tips voor je bezoek
- Kom ‘s ochtends of laat in de middag, als strijklicht de diepte van het reliëf laat zien; rond het middaguur lijkt de boog vaak vlak.
- Neem een verrekijker mee of gebruik de zoom van je telefoon: de namen zijn klein in de boog gebeiteld en vanaf de straat makkelijk te missen.
- Loop daarna helemaal om de kathedraal heen om deze deur te vergelijken met de Porta dei Principi aan de zuidkant en de Genesis-reliëfs van Wiligelmo op de gevel.
- De kathedraal is een gebedshuis: praat zacht als je tijdens een dienst naar binnen gaat.
In de buurt
- De Ghirlandina: de scheve klokkentoren van de kathedraal en het symbool van Modena, direct naast de noordkant.
- Piazza Grande: het hoofdplein, met het stadhuis en de Preda Ringadora, een oude sprekerssteen.
- Mercato Albinelli: de overdekte markthal, een paar minuten lopen, voor streekproducten en een snelle lunch.
- Palazzo Ducale: het barokke paleis van de hertogen van Este, nu een militaire academie, aan de Piazza Roma, een klein stukje ten noorden van de kathedraal.
Ontdek Modena met World City Trail
Onze schattenjacht in Modena maakt van de oude stad een spel dat je op je telefoon speelt. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 2 uur, met zo’n 23 minuten lopen. De Porta della Pescheria is geen van de stops, maar de route komt onder meer langs de Giardini Ducali en het eerbetoon aan Luciano Pavarotti. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans en Spaans.
Heb je liever een ander format, dan is er in Modena ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Modena →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Modena →
Speel de outdoor escape game in Modena →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.