Würzburg werd eeuwenlang bestuurd door prins-bisschoppen, en zij lieten aan weerszijden van de oude stad twee grote stichtingen na: het Juliusspital, een gasthuis dat nog altijd werkt, en de Residenz, hun paleis aan een enorm plein. Deze gids beschrijft beide, plus de Oude Mainbrug die de stad met de rivier verbindt, de Frankoniafontein op de Residenzplatz en de Hoftuin achter het paleis. Drie ervan zijn stops van onze schattenjacht.
Juliusspital
Het Juliusspital is een liefdadige stichting met een lange naam en een lang geheugen. Prins-bisschop Julius Echter von Mespelbrunn legde op 12 maart 1576 de eerste steen, tekende in 1579 de stichtingsakte, en in 1580 nam het gasthuis zijn eerste 21 zieken op. Ruim vier eeuwen later doet het nog altijd wat Echter wilde: de stichting runt een verzorgingshuis en een palliatieve afdeling en is mede-eigenaar van een ziekenhuis in de stad.
Veel daarvan betaalt ze met wijn. Het Juliusspital bezit wijngaarden rond Würzburg en geldt als het op één na grootste wijngoed van Duitsland; de kelders liggen onder het hoofdgebouw, en de wijnstube is een begrip in de stad. De lange barokke tuingevel, de Fürstenbau, stamt uit het begin van de 18e eeuw en werd na een brand in 1745 herbouwd met advies van Balthasar Neumann. Een groot deel van het complex werd bij de bombardementen van maart 1945 verwoest en daarna herbouwd.
- De barokke tuin achter de Fürstenbau, een van de mooiste van Franken.
- De Vierstromenfontein (Vierströmebrunnen) in de tuin, in 1708 voltooid door hofbeeldhouwer Jacob van der Auwera.
- De rococo-apotheek in de Fürstenbau, met stucwerk van Antonio Giuseppe Bossi; je ziet hem tijdens rondleidingen door het wijngoed.
Oude Mainbrug (Alte Mainbrücke)
De Oude Mainbrug, tussen 1473 en 1543 gebouwd ter vervanging van een oudere romaanse brug, verbindt de oude stad met de vroegere vissersbuurt op de linkeroever van de Main. Rond 1730 kwamen er twaalf heiligenbeelden op de pijlers, en die waken nu over een van de drukste ontmoetingsplekken van de stad. Auto’s rijden er niet meer: het is een voetgangersbrug, en op zomeravonden staan er veel mensen met een glas Frankische wijn aan de borstwering.
- Het uitzicht op de vesting Marienberg op de heuvel aan de overkant, de wijngaarden eronder en de bedevaartskerk het Käppele.
- De heiligenbeelden op de pijlers, met onder hen Sint-Kiliaan, missionaris en beschermheilige van Würzburg.
Residenzplatz en de Frankoniafontein
De Residenzplatz is het enorme plein voor de Residenz, zo aangelegd dat wie aankwam het paleis in zijn volle breedte zag. Samen met het paleis en de Hoftuin hoort het bij het UNESCO-werelderfgoed. Op gewone dagen dient het grotendeels als parkeerplaats, waardoor je de omvang makkelijk onderschat.
Voor het paleis staat de Frankoniafontein, onthuld op 3 juni 1894 in aanwezigheid van prins-regent Luitpold van Beieren, ter ere van wie de stad hem liet bouwen. Architect Gabriel von Seidl ontwierp hem en Ferdinand von Miller maakte de bronzen beelden. Bovenop staat Frankonia, de geharnaste allegorie van Franken, met een vaandel in de hand; onder haar zitten drie beroemde Franken.
- De drie figuren aan de voet: de middeleeuwse dichter Walther von der Vogelweide, de schilder Matthias Grünewald en de beeldhouwer Tilman Riemenschneider.
- Het zicht op de hele paleisgevel vanuit het midden van het plein, de klassieke foto van Würzburg.
De Residenz van Würzburg
De Residenz werd in 1720 begonnen voor prins-bisschop Johann Philipp Franz von Schönborn; de ruwbouw was in 1744 klaar, de interieurs duurden tot rond 1780. De belangrijkste architect was Balthasar Neumann. De beroemdste ruimte is het trappenhuis: Neumann overspande het met één gewelf zonder steunende zuilen, en in 1752–53 schilderde de Venetiaan Giovanni Battista Tiepolo er met hulp van zijn zonen een van de grootste plafondfresco’s ter wereld op.
Het fresco toont de vier toen bekende werelddelen die hulde brengen aan de prins-bisschop. In maart 1945 zette een Britse luchtaanval het paleis in brand en gingen de daken verloren, maar de stenen gewelven van het middengedeelte hielden stand en het fresco bleef bewaard. De wederopbouw van de rest van het paleis duurde tot 1987. Sinds 1981 is de Residenz UNESCO-werelderfgoed.
- In het fresco de figuren van Amerika, Afrika, Azië en Europa langs de randen van het gewelf; Tiepolo verwerkte er ook portretten in, onder meer van Neumann zelf.
- De Keizerzaal (Kaisersaal), met meer fresco’s van Tiepolo.
Hoftuin (Hofgarten)
Achter de Residenz werd de Hoftuin vooral tussen 1759 en 1770 aangelegd, met barokke terrassen bij het paleis en verderop een vrijer landschap in Engelse stijl. Veel beelden, putti, vazen en twee grote groepen, De roof van Europa en De roof van Proserpina, zijn van hofbeeldhouwer Johann Peter Wagner. In de Zuidtuin zou een zittende mannenfiguur uit Wagners werkplaats uit de jaren 1770 Chronos voorstellen, de god van de tijd.
- De terrassen en het zicht terug op de tuingevel van het paleis.
Zo zie je ze in één wandeling
Begin bij het Juliusspital en zijn tuin, loop dan naar de rivier en volg de oever tot de Oude Mainbrug. Vanaf de brug loopt de Domstraße omhoog door de oude stad naar de dom; vandaar leidt de Hofstraße rechtstreeks naar de Residenzplatz en de Frankoniafontein. Bezoek de Residenz en loop daarna om het gebouw heen de Hoftuin in om af te sluiten.
Ontdek Würzburg met World City Trail
Onze schattenjacht in Würzburg maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops, begint bij het Juliusspital en eindigt op de Residenzplatz, en ook de Oude Mainbrug is een stop. Onderweg komt hij ook langs de Oude Kraan, de Vierpijpenfontein, het stadhuis, de Marktplatz, het Falkenhaus en de dom. Bij elke stop los je een puzzel op en hoor je een verhaal, in je eigen tempo.
In Würzburg zijn er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game, voor wie een ander formaat verkiest.
Speel de schattenjacht in Würzburg →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Würzburg →
Speel de outdoor escape game in Würzburg →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.