De Fontana dell’Elefante is de fontein midden op de Piazza del Duomo in Catania, bekroond door een kleine zwarte olifant van lavasteen die een obelisk in Egyptische stijl op zijn rug draagt. De inwoners noemen de olifant u Liotru, en hij is het symbool van de stad: niemand weet precies wanneer hij is gemaakt, maar hij was al eeuwenoud toen architect Vaccarini in de jaren 1730 de fontein om hem heen bouwde.
De Olifantenfontein in het kort
- Waar: midden op de Piazza del Duomo, voor de kathedraal en het stadhuis van Catania.
- Gebouwd: de fontein werd tussen 1735 en 1737 ontworpen door Giovanni Battista Vaccarini; de olifant zelf is veel ouder, waarschijnlijk uit de late oudheid.
- Door: Giovanni Battista Vaccarini, de in Palermo geboren architect die na de aardbeving van 1693 een groot deel van Catania herbouwde.
- Wat het nu is: het embleem van Catania, een ontmoetingsplek en het middelpunt van het grootste plein van de stad.
Van antiek beeld tot stadssymbool
De aardbeving van 11 januari 1693 legde Catania plat, en de stad werd in barokstijl herbouwd, met straten van donkere lavasteen en lichte kalksteen. Voor het nieuwe Piazza del Duomo zette Vaccarini de oude lava-olifant op een wit marmeren voetstuk in een bassin en plaatste een obelisk op zijn rug, waarschijnlijk naar het voorbeeld van Bernini’s olifant met obelisk in Rome. De granieten obelisk van zo’n 3,66 meter is versierd met figuren in Egyptische stijl die geen echt hiërogliefenschrift vormen; misschien stond hij ooit in het Romeinse circus van Catania.
De herkomst van de olifant is een raadsel. In de 12e eeuw schreef de Arabische geograaf al-Idrisi dat de inwoners van Catania hem als een magisch beeld zagen dat de stad tegen de Etna beschermde, en dateerde hem in de Carthaagse of Byzantijnse tijd. Zijn plek is al eens verdedigd: in 1862, kort na de Italiaanse eenwording, wilden de autoriteiten de fontein naar een ander plein verplaatsen, maar een volksopstand hield dat tegen. In 1998 werd het ijzeren hek eromheen weggehaald, en sindsdien kun je op de treden aan de voet zitten.
Waar je op moet letten
- De olifant zelf, uit zwarte lavasteen gehouwen, met zijn slurf naar de kathedraal van Sint-Agatha, de beschermheilige van de stad.
- De obelisk op zijn rug met de raadselachtige figuren in Egyptische stijl.
- De top van de obelisk: een bol met een krans van palm (voor het martelaarschap) en lelies (voor de zuiverheid), en een plaatje met de letters MSSHDEPL, het motto van Sint-Agatha.
- De twee marmeren figuren op het voetstuk, die de rivieren van Catania voorstellen, de Simeto en de Amenano.
- Het water dat uit het voetstuk in het marmeren bassin eronder spuit.
Waarom ‘u Liotru’?
De bijnaam van de olifant wordt meestal verklaard met een legende over Heliodorus (Liodoro), een edelman uit de 8e eeuw die geen bisschop werd, zich op magie toelegde en, zo gaat het verhaal, op de olifant van Catania naar Constantinopel reed, tot bisschop Leo de Wonderdoener hem op de brandstapel liet zetten. Het verhaal is verzonnen, maar de naam bleef: Liodoro werd Liotru. Een andere verklaring koppelt de obelisk aan zijn oude rol als wijzer van een zonnewijzer, een instrument dat op de zon werkte, in het Grieks ‘helios’.
Tips voor je bezoek
- Ga ‘s avonds op de treden rond de fontein zitten, als het plein volloopt en de gevel van de kathedraal verlicht is.
- Loop om de fontein heen: de olifant ziet er van elke kant anders uit, en de details van het voetstuk zie je het best van dichtbij.
- Begin februari is het plein het middelpunt van het feest van Sint-Agatha, een van de grootste religieuze feesten ter wereld; reken op enorme drukte.
- Combineer het met de kathedraal, de vismarkt en de Via Etnea, die allemaal bij dit plein beginnen.
In de buurt
- Kathedraal van Catania: de kathedraal van Sint-Agatha, herbouwd na 1693, met de gevel van Vaccarini tegenover de olifant.
- La Pescheria: de levendige vismarkt van Catania in de ochtend, net achter het plein richting zee.
- Porta Uzeda: de barokke poort aan de zuidkant van het plein, die de stad met de haven verbindt.
- Via Etnea: de hoofdstraat van Catania, die vanaf het plein naar het noorden loopt met de Etna aan de horizon.
Ontdek Catania met World City Trail
Onze schattenjacht in Catania maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer twee uur, met zo’n 34 minuten lopen, en komt langs plekken als het Romeinse amfitheater, de Piazza Stesicoro en de Via Etnea. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans of Spaans.
Heb je liever een ander format? In Catania is er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Catania →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Catania →
Speel de outdoor escape game in Catania →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.