Het Sheldonian Theatre is de ceremoniezaal van de Universiteit van Oxford aan Broad Street en een van de eerste gebouwen van Christopher Wren. Het werd gebouwd in 1664–1669 zodat diploma-uitreikingen niet langer in een kerk hoefden plaats te vinden, en het beschilderde plafond hangt aan een dakconstructie die in die tijd een technisch hoogstandje was.
Het Sheldonian Theatre in het kort
- Waar: aan Broad Street in het centrum van Oxford, tussen het Clarendon Building en het History of Science Museum, met de Divinity School van de Bodleian Library erachter.
- Gebouwd: 1664–1669, vrijwel volledig betaald door Gilbert Sheldon, aartsbisschop van Canterbury en later kanselier van de universiteit.
- Door: Christopher Wren, toen een jonge hoogleraar sterrenkunde in Oxford; de plafondschilderingen zijn van Robert Streater, hofschilder van Karel II.
- Wat het nu is: de zaal van de universiteit voor inschrijvings- en afstudeerceremonies, ook gebruikt voor concerten en lezingen, met plaats voor zo’n 700 mensen, en open voor bezoekers als er geen evenement is.
- Benodigde tijd: drie kwartier tot een uur voor de zaal en de klim naar de koepel.
Een Romeins theater met een Oxfords dak
Vóór het Sheldonian vierde Oxford zijn promoties in de universiteitskerk St Mary the Virgin, waar de luidruchtige feesten de geestelijkheid niet bevielen. Na de restauratie van Karel II pakte vicekanselier John Fell een ouder plan voor een apart gebouw weer op en vroeg Gilbert Sheldon om steun. Sheldon beloofde sponsors te zoeken, vond er weinig en betaalde uiteindelijk bijna de hele 14.470 pond zelf.
Wren nam een gravure van het Theater van Marcellus in Rome als voorbeeld, vandaar de D-vorm van het gebouw. Een Romeins theater had geen dak, maar Oxford had er wel een nodig, en er waren geen balken lang genoeg om meer dan 70 voet te overspannen. Wren gebruikte een raster van kortere balken die in elkaar grepen, volgens een systeem van de Oxfordse wiskundige John Wallis. Het was zo sterk dat de University Press jarenlang haar boeken op de zolder bewaarde, en inspecteurs vonden het in 1720 ondanks het gewicht nog in goede staat.
Waar je op moet letten
- Het beschilderde plafond: 32 doekpanelen van Robert Streater waarop de Waarheid neerdaalt over de Kunsten en Wetenschappen en de onwetendheid uit de universiteit verdrijft, gerestaureerd in een project dat in 2008 werd afgerond.
- De D-vormige zaal met galerijen, naar het voorbeeld van een Romeins theater.
- De achthoekige koepel op het dak, met grote ramen aan alle kanten en uitzicht over de torens en koepels van het centrum van Oxford.
- De Old Printing Loft onder het dak, waar de University Press vroeger haar boeken bewaarde.
- De stenen hoofden op pijlers langs het hek aan Broad Street, bekend als de Emperors. De huidige zijn de derde reeks, gebeeldhouwd door Michael Black en zijn assistenten in 1970–1972.
De keizers die geen keizers zijn
Niemand weet precies wie de hoofden voorstellen: officieel heten ze hermen, en vroege beschrijvingen noemen ze termains. Elk heeft een andere baard. De bijnaam Emperors komt uit Max Beerbohms roman Zuleika Dobson uit 1911, die ze beroemd maakte. De eerste reeks ging zo’n 200 jaar mee en werd in 1868 vervangen; die verweerde slecht, en de huidige hoofden werden gekopieerd naar een gravure uit de 17e eeuw.
Tips voor je bezoek
- Kijk vooraf even: de zaal sluit bij ceremonies en concerten, maar de koepel is dan vaak nog wel te bezoeken.
- De klim naar de koepel telt 114 treden, dus neem je tijd.
- Ga naar een concert als het kan: het Sheldonian heeft een lange muziekgeschiedenis, en Händel dirigeerde hier in 1733 de première van zijn oratorium Athalia.
- Bekijk de hoofden vanaf de overkant van Broad Street om de hele rij met het theater erachter te zien.
In de buurt
- Bodleian Library en Divinity School: de grote bibliotheek van de universiteit en haar gotische zaal met gebeeldhouwd stenen gewelf, vlak achter het theater.
- Radcliffe Camera: de ronde leeszaal met koepel van de Bodleian, een paar minuten lopen naar het zuiden.
- History of Science Museum: in het Old Ashmolean ernaast, met nog meer stenen hoofden ervoor.
- Hertford Bridge: de overdekte brug over New College Lane, in de volksmond de Brug der Zuchten, een korte wandeling naar het oosten.
Ontdek Oxford met World City Trail
Onze schattenjacht in Oxford maakt van het centrum een spel dat je op je telefoon speelt. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 3 uur, met zo’n 42 minuten lopen. Onderweg kom je onder meer langs Oxford Castle & Prison en de Covered Market. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans of Spaans.
Heb je liever een ander format, dan is er in Oxford ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Oxford →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Oxford →
Speel de outdoor escape game in Oxford →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.