De Ratsturm, de gotische toren van het stadhuis van Keulen, draagt in zijn spits een carillon van bijna 50 bronzen klokken. Vier keer per dag speelt het boven de Alter Markt en het Rathausplatz, met een repertoire van een volkslied uit de 19e eeuw tot Karlheinz Stockhausens ‘Tierkreis’ en de muziek van de in Keulen geboren Jacques Offenbach.
Het carillon van de Ratsturm in het kort
- Waar: in de spits van de stadhuistoren, tussen het Rathausplatz en de Alter Markt in de Altstadt.
- Gebouwd: de toren tussen 1407 en 1414; het huidige carillon werd in 1958 overgedragen.
- Door: de toren werd gebouwd in opdracht van de Keulse gilden; de klokken werden geschonken door de ambachtsgilden van de stad, één ervan door Konrad Adenauer.
- Wat het nu is: een werkend carillon, dat de dagelijkse melodieën via de computer speelt en bij speciale concerten met de hand wordt bespeeld.
- Benodigde tijd: 5–10 minuten voor een uitvoering, plus tijd om de beelden op de toren te bekijken.
Een gildetoren en zijn klokken
In 1396 namen de Keulse gilden het stadsbestuur over, en op 19 augustus 1406 besloot de raad een toren te bouwen als teken van de nieuwe orde. De in 1414 voltooide, 61 meter hoge Ratsturm lijkt op de belforten van Vlaamse steden. Hij bewaarde de oorkonden en privileges van de stad, op de eerste verdieping lag de raadszaal en de bovenste verdieping diende als uitkijkpost voor de brandwacht. In de Tweede Wereldoorlog werd de toren zwaar beschadigd; de herbouw begon in 1950 en was in 1975 klaar, nog zonder beelden.
Het eerste carillon, met 27 klokken, werd in 1913 geplaatst en ging in de oorlog verloren. Het huidige kwam in 1958 als geschenk van het Keulse ambacht: de ambachtskamer bracht het geld bijeen, de gilden schonken de klokken en Konrad Adenauer gaf er één. De naam van elke schenker is in zijn klok gegoten. Samen wegen de klokken ongeveer 14 ton en ze hangen op twee niveaus in de spits. Elke klok kan met de klepel of met een elektromagnetische hamer worden aangeslagen: de melodieën lopen nu via een computer, maar kunnen nog steeds met de hand worden gespeeld.
Waar je op moet letten (en naar moet luisteren)
- Het dagprogramma volgens de stad: om 9.00 uur het volkslied ‘Die Gedanken sind frei’, om 12.00 uur een melodie uit Stockhausens ‘Tierkreis’, om 15.00 uur Keulse liedjes en om 18.00 uur een stuk van Offenbach, zoals de Barcarolle of de Cancan.
- Stockhausens dierenriem: ‘Tierkreis’ heeft twaalf melodieën, één per sterrenbeeld, en de middagmelodie wisselt in de loop van het jaar.
- De 124 beelden: op de torengevel staan heersers, burgers en stadspatronen, onder wie Konrad Adenauer, Karl Marx en Heinrich Böll. De huidige kalkstenen beelden werden in 2008 voltooid.
- De Platzjabbeck: een gesneden kop boven de klok aan de kant van de Alter Markt, die op het hele uur zijn mond opent en zijn tong uitsteekt.
- De namen van de schenkers: vanaf de grond zie je ze niet, maar elke klok draagt de naam van het gilde of de persoon die ervoor betaalde.
Concerten van gastbeiaardiers
Naast de vier dagelijkse uitvoeringen zijn er meestal twee of drie speciale concerten per jaar, vooral in de zomer, waarbij gastbeiaardiers uit binnen- en buitenland de klokken met de hand bespelen. Het programma hangt af van de gelegenheid: Keulse liedjes, muziek uit partnersteden of advents- en kerstliederen.
Tips voor je bezoek
- Luister vanaf de Alter Markt, waar je ook de Platzjabbeck kunt zien; het plein heeft veel bankjes en terrassen.
- Kom een paar minuten voor de middagmelodie en blijf voor de Platzjabbeck op het hele uur.
- Neem een verrekijker mee of gebruik de zoom van je telefoon om afzonderlijke beelden op de toren te herkennen.
In de buurt
- Alter Markt: het oude marktplein aan de voet van de toren, met de Jan-von-Werth-fontein.
- Renaissanceloggia van het stadhuis: de zuilengalerij aan de kant van het Rathausplatz, in de 16e eeuw toegevoegd.
- Groß St. Martin: de romaanse kerk met klaverbladkoor, een paar minuten lopen richting Rijn.
- Dom van Keulen: de gotische kathedraal met de twee torens, een korte wandeling naar het noorden.
Ontdek Keulen met World City Trail
Onze schattenjacht in Keulen maakt van de oude binnenstad een spel dat je op je telefoon speelt. De route verbindt 10 stops en duurt ongeveer 2 uur, met zo’n 20 minuten lopen. Het historische stadhuis is een van de stops, net als de Alter Markt, Groß St. Martin en de Dom van Keulen. Je kunt spelen in het Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans en Spaans.
Liever een ander formaat? In Keulen is er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game.
Speel de schattenjacht in Keulen →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Keulen →
Speel de outdoor escape game in Keulen →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.