Coimbra była stolicą Portugalii w XII i XIII wieku, a miejsca, które o tym opowiadają, leżą wzdłuż jednego stromego podejścia od rzeki na szczyt wzgórza. Ten przewodnik prowadzi przez pięć z nich, od dolnego do górnego miasta: kościół Santa Cruz, w którym pochowano dwóch pierwszych królów Portugalii, Praça do Comércio, łuk Almedina, Starą Katedrę i Nową Katedrę. Kończy się po drugiej stronie rzeki Mondego, w Quinta das Lágrimas, ogrodzie związanym z historią Piotra i Inês de Castro, najsłynniejszą historią miłosną Portugalii.
Kościół i klasztor Santa Cruz
Santa Cruz założyła w 1131 roku wspólnota kanoników regularnych św. Augustyna pod wodzą św. Teotoniusza, tuż za murami miasta; budowa trwała od 1132 do 1223 roku. Klasztor szybko stał się jednym z najpotężniejszych w królestwie, a król Alfons Henryk, pierwszy król Portugalii, wybrał go na miejsce swojego pochówku. Ponieważ spoczywają tu on i jego syn Sancho I, kościół ma status Panteonu Narodowego.
Z romańskiego kościoła nie zostało prawie nic. To, co widzisz dziś, pochodzi głównie z XVI wieku: główny portal powstał w latach 1522–1525 pod kierunkiem francuskiego rzeźbiarza Nicolau Chanterene’a i łączy późnogotyckie zdobienia manuelińskie z nowymi formami renesansu, a w 1530 roku oba królewskie groby przeniesiono do kaplicy głównej, do rzeźbionych pomników z tego samego warsztatu.
- Groby Alfonsa Henryka i Sancha I po obu stronach kaplicy głównej.
- Fasada od strony Praça 8 de Maio, gęsto pokryta manuelińską i renesansową rzeźbą.
Praça do Comércio
Praça do Comércio, nazywany też Praça Velha, był głównym placem dolnego miasta, gdzie pod murami mieszkali i handlowali kupcy oraz rzemieślnicy. To długi, opadający plac otoczony wysokimi, wąskimi domami. Na jednym jego końcu stoi Igreja de Santiago, romański kościół przebudowany w ostatnich dekadach XII wieku za króla Sancha I, dziś pomnik narodowy. W latach 40. XVI wieku zbudowano na nim drugi kościół dla miejskiej Misericórdii, który usunięto dopiero w pierwszej połowie XX wieku.
- Portal Igreja de Santiago, którego kapitele zdobią rośliny i zwierzęta, niektóre wzorowane na tych ze Starej Katedry.
Łuk Almedina
Arco de Almedina to ostatnia zachowana średniowieczna brama do górnego miasta. Nazwa pochodzi od arabskiego słowa oznaczającego miasto, a jej początki sięgają murów z XI wieku, sprzed chrześcijańskiej rekonkwisty. Łuk przebudowano i wzmocniono w XII wieku, a w XVI wieku przekształcono. Razem z wieżą nad nim tworzy zespół bramny znany jako Brama Barbakanu (Porta da Barbacã). Od XIV wieku w wieży obradowała rada miejska, a później mieściło się w niej archiwum miasta.
- Stań pod łukiem na szczycie schodów odchodzących od Rua Ferreira Borges i obejrzyj się: tu kończą się handlowe ulice dolnego miasta, a zaczynają strome uliczki dawnego górnego miasta.
Stara Katedra (Sé Velha)
Sé Velha to jedna z najważniejszych budowli romańskich w Portugalii. Alfons Henryk postanowił sfinansować nową katedrę po bitwie pod Ourique w 1139 roku, a główny budynek ukończono na początku XIII wieku. Projekt przypisuje się mistrzowi Robertowi, prawdopodobnie Francuzowi, który pracował też przy katedrze w Lizbonie. Z wysokimi murami z blankami, grubymi przyporami i nielicznymi wąskimi oknami przypomina raczej małą twierdzę niż kościół, co jest pamiątką wojen tamtych czasów.
W środku, w kaplicy głównej, stoi wielki rzeźbiony i złocony drewniany ołtarz, wykonany w latach 1498–1502 przez flamandzkich artystów Oliviera z Gandawy i Jeana z Ypres w stylu gotyku płomienistego, opowiadający historię Maryi i Chrystusa. Krużganek, rozpoczęty w 1218 roku, pokazuje przejście od romanizmu do gotyku: każdy ostrołuk obejmuje dwa mniejsze łuki półkoliste.
- Porta Especiosa od północy, trzykondygnacyjny renesansowy portal z lat 30. XVI wieku, przypisywany francuskiemu rzeźbiarzowi João de Ruão.
- Kafle z Sewilli, położone około 1500 roku, zachowane w niektórych miejscach, zwłaszcza na ścianie na lewo od wejścia.
Nowa Katedra (Sé Nova)
Wyżej, blisko uniwersytetu, stoi Nowa Katedra. Zbudowano ją jako kościół kolegium jezuitów, począwszy od 1541 roku, i ukończono w XVII wieku. Gdy markiz Pombal wygnał jezuitów z Portugalii w 1759 roku, kościół opustoszał, a w 1772 roku biskup przeniósł tu swoją siedzibę z Sé Velha. Fasada jest dołem surowo manierystyczna, a górą barokowa, z posągami czterech świętych jezuitów w niszach.
- Kamienna chrzcielnica i stalle w kaplicy głównej, przeniesione ze Starej Katedry.
Quinta das Lágrimas i historia Piotra i Inês
Po drugiej stronie rzeki Mondego, naprzeciw starego miasta, leży Quinta das Lágrimas, posiadłość z około 12 hektarami ogrodów i pałacem, w którym działa dziś hotel. Nazwa, Posiadłość Łez, nawiązuje do historii Inês de Castro, damy dworu z Galicji. Następca tronu Piotr zakochał się w niej około 1340 roku, a romans zaniepokoił jego ojca, króla Alfonsa IV, który w 1355 roku kazał ją zabić. Gdy dwa lata później Piotr został królem, zemścił się na jej zabójcach.
Reszta to legenda. Podobno Piotr kazał wydobyć ciało Inês z grobu i posadzić je na tronie, a dwór musiał ucałować jej dłoń. W ogrodzie Fonte das Lágrimas miała powstać z jej łez, a czerwona plama na kamieniach, w rzeczywistości rodzaj glonu, ma być jej krwią. Przy pobliskiej Fonte dos Amores, jak głosi tradycja, Piotr wysyłał jej listy płynące po wodzie. Kochankowie spoczywają dziś w rzeźbionych grobowcach ustawionych naprzeciw siebie w klasztorze w Alcobaçy, na północ od Lizbony.
- Widoki przez rzekę na wieżę uniwersytetu i stare miasto. Quinta nie leży na trasie naszej gry miejskiej; ze starego miasta przejdź mostem Santa Clara albo kładką Pedro e Inês.
Jak zobaczyć je podczas jednego spaceru
Zacznij w dolnym mieście przy Santa Cruz na Praça 8 de Maio i idź ulicą Rua Visconde da Luz do Praça do Comércio. Wejdź schodami od Rua Ferreira Borges do łuku Almedina, idź dalej stromą uliczką do Starej Katedry i wspinaj się dalej do Nowej Katedry przy uniwersytecie. Potem zejdź przez stare miasto nad rzekę i przejdź na lewy brzeg do Quinta das Lágrimas, którą spokojnie możesz zostawić na inny dzień.
Odkryj Coimbrę z World City Trail
Nasza gra miejska w Coimbrze zamienia stare miasto w grę, w którą grasz na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków, od kościoła Santa Cruz po Ogród Botaniczny, a Santa Cruz, Praça do Comércio, Brama Barbakanu, Stara Katedra i Nowa Katedra to przystanki, podobnie jak Muzeum Narodowe Machado de Castro, Uniwersytet w Coimbrze, Schody Minerwy i Praça Dom Dinis. Na każdym przystanku rozwiązujesz zagadkę i poznajesz jakąś historię, we własnym tempie.
W Coimbrze jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape, dla tych, którzy wolą inny format.
Zagraj w grę miejską w Coimbrze →
Wybierz się na samodzielny spacer po Coimbrze →
Zagraj w plenerową grę escape w Coimbrze →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.