Ten przewodnik obejmuje cztery miejsca, które opowiadają o Pizie jako potędze, najpierw na morzu, a potem pod rządami Medyceuszy: katedrę i baptysterium na Piazza dei Miracoli oraz Piazza dei Cavalieri z Palazzo dell’Orologio w centrum miasta. Dwa pierwsze opłaciła bogata republika morska; plac przebudowano, gdy ta republika była już pod władzą Florencji. Leżą na jednej krótkiej trasie, więc zobaczysz wszystkie cztery podczas jednego spaceru.
Katedra w Pizie
Katedrę Santa Maria Assunta zaczął budować w latach 1063–1064 architekt Buscheto, a opłacono ją łupami z pizańskich wypraw przeciw muzułmańskiej Sycylii, w tym na Palermo. Część granitowych kolumn we wnętrzu ma pochodzić z meczetu w Palermo. Papież Gelazy II konsekrował kościół w 1118 roku, a architekt Rainaldo przedłużył później nawę i zaprojektował fasadę z szarego i białego marmuru z czterema rzędami małych otwartych galerii. Stała się wzorem dla stylu zwanego dziś romanizmem pizańskim, który powtarza się w kościołach od Lukki po Sardynię.
Pożar w 1595 roku zniszczył dużą część wnętrza, w tym dach i główne brązowe drzwi, dlatego wiele elementów wyposażenia pochodzi z kolejnych lat. Kilka starszych skarbów ocalało. W absydzie postać świętego Jana w wielkiej mozaice Chrystusa na tronie to ostatnie udokumentowane dzieło Cimabuego, z 1302 roku. Ambonę Giovanniego Pisana, wykutą w latach 1302–1310, po pożarze rozebrano i złożono ponownie dopiero w 1926 roku, bez kilku elementów.
- Porta di San Ranieri, drzwi naprzeciw Krzywej Wieży, z brązowymi panelami odlanymi około 1180 roku przez Bonanna Pisana: jedyne drzwi, które przetrwały pożar.
- Brązowa lampa w nawie, zwana lampą Galileusza. To, że natchnęła go do badań nad wahadłem, to legenda: lampę, którą widzisz, zawieszono już po jego obserwacjach, a starsza jest przechowywana w Camposanto.
- Grobowiec cesarza Henryka VII, wyrzeźbiony przez Tina di Camaino po śmierci cesarza w 1313 roku podczas wyprawy przeciw Florencji, oraz relikwie świętego Ranieriego, patrona Pizy.
Baptysterium San Giovanni
Okrągłe baptysterium naprzeciw fasady katedry zaczął w 1152 roku budować architekt o imieniu Diotisalvi, który kazał wyryć we wnętrzu swoje imię i datę. Prace ciągnęły się przez dwa stulecia: dolna kondygnacja z półkolistymi łukami jest romańska, a Nicola Pisano, a później jego syn Giovanni, nadali górnym piętrom gotyckie wimpergi i pinakle; budowlę ukończono dopiero w 1363 roku. Ma ponad 54 metry wysokości, jest największym baptysterium we Włoszech i lekko przechyla się w stronę katedry, bo stoi na tym samym miękkim gruncie co wieża.
W środku największą niespodzianką jest dźwięk. Podwójna kopuła utrzymuje jedną nutę przez kilka sekund, a pracownicy regularnie śpiewają kilka dźwięków, by pokazać, jak echa nakładają się w akord. Obok chrzcielnicy stoi ambona Nicoli Pisana z datą 1260, której marmurowe płaskorzeźby z życia Chrystusa nawiązują do rzymskich sarkofagów i uchodzą za wczesny krok ku rzeźbie renesansu.
- Ośmioboczna chrzcielnica z 1246 roku dłuta Guida Bigarellego da Como, przeznaczona do chrztu przez zanurzenie, z brązową figurą Jana Chrzciciela autorstwa Itala Grisellego pośrodku.
- Dach z zewnątrz: połowa zwrócona ku katedrze jest kryta ołowiem, a połowa zwrócona ku morzu czerwoną dachówką.
- Górna galeria, z której patrzysz w dół na chrzcielnicę i na wprost na fasadę katedry.
Piazza dei Cavalieri
W średniowieczu było to polityczne centrum miasta, plac, przy którym komuna Pizy miała swoje pałace. W 1558 roku wielki książę Kosma I Medyceusz, który rządził już Pizą z Florencji, polecił Giorgiowi Vasariemu przebudować plac na siedzibę nowego zakonu rycerskiego, Zakonu Świętego Stefana, założonego w 1561 roku do walki z piratami na Morzu Śródziemnym. Dawne pałace publiczne dostały renesansowe fasady, a plac stał się wizytówką władzy Medyceuszy.
Długi budynek z czarno-białą dekoracją sgraffitową to Palazzo della Carovana, siedziba rycerzy, która dziś należy do Scuola Normale Superiore, uczelni utworzonej za czasów Napoleona. Obok stoi kościół Santo Stefano dei Cavalieri, zaprojektowany przez Vasariego i zbudowany w latach 1565–1569; w środku wiszą flagi i trofea zdobyte przez rycerzy na statkach osmańskich i północnoafrykańskich. Plac jest jednym z przystanków naszej gry miejskiej.
- Pomnik Kosmy I w zbroi przed Palazzo della Carovana, dzieło Pietra Francavilli z lat 90. XVI wieku, z jedną stopą na delfinie na znak panowania nad morzem.
- Fontanna pod pomnikiem, którą w 2021 roku uruchomiono ponownie po dwudziestu latach bez wody.
- Marmurowa fasada Santo Stefano według projektu Don Giovanniego de’ Medici, a w środku rzeźbiony drewniany strop z obrazami bitew morskich zakonu.
Palazzo dell’Orologio
Pałac Zegarowy zamyka północną stronę placu łukiem nad ulicą. Zbudowano go w latach 1603–1608, być może według projektu pozostawionego przez Vasariego, łącząc dwie średniowieczne budowle: po lewej pałac Kapitana Ludu, po prawej starą wieżę. Łuk między nimi dźwiga zegar, od którego pałac w 1696 roku wziął nazwę, gdy przeniesiono go tu z kościoła Santo Stefano. Rycerze urządzili w budynku infirmerię, a dziś mieści się tu biblioteka Scuola Normale.
Wieża po prawej ma ponurą przeszłość. W 1288 roku hrabiego Ugolina della Gherardesca, który wcześniej rządził Pizą, zamknięto w niej z synami i wnukami, a w 1289 roku zmarli z głodu. Dante opowiada tę historię w XXXIII pieśni Piekła i nazywa wieżę Mudą; do dziś znana jest jako Wieża Głodu. Pozostałości średniowiecznej wieży odsłonięto podczas restauracji pod koniec lat 70.
- Ślady murów średniowiecznej wieży w prawej części fasady.
- Zegar i dzwon nad łukiem oraz herby rycerzy na fasadzie.
Jak zobaczyć je podczas jednego spaceru
Zacznij na Piazza dei Cavalieri i obejrzyj plac w całości: Palazzo della Carovana, Santo Stefano i pomnik Kosmy I, a potem Palazzo dell’Orologio. Przejdź pod jego łukiem i idź starymi uliczkami na północny zachód, na Piazza dei Miracoli. Najpierw zwiedź katedrę, potem przejdź przez trawnik do baptysterium i wejdź na galerię. Jeśli masz czas, idź dalej do Krzywej Wieży i Camposanto na tym samym placu. Latem warto wcześniej zarezerwować bilety na Piazza dei Miracoli.
Odkryj Pizę z World City Trail
Nasza gra miejska w Pizie zamienia miasto w grę na twoim telefonie. Trasa łączy 10 przystanków, od muralu Tuttomondo Keitha Haringa po baptysterium, a Piazza dei Cavalieri, katedra i baptysterium są wśród nich, podobnie jak Santa Maria della Spina, Palazzo Blu, Piazza Garibaldi, pomnik Galileusza, Palazzo della Carovana i Krzywa Wieża. Na każdym przystanku rozwiązujesz zagadkę i poznajesz historię, we własnym tempie.
W Pizie jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape, dla tych, którzy wolą inny format.
Zagraj w grę miejską w Pizie →
Wybierz się na samodzielny spacer po Pizie →
Zagraj w plenerową grę escape w Pizie →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.