De oude stad van Zürich ligt aan beide oevers van de Limmat, de rivier die uit het meer van Zürich stroomt, en de bekendste gebouwen staan dicht bij het water. Deze gids beschrijft er zes: de Sint-Pieterskerk met haar reusachtige klok, het stadhuis dat boven de rivier is gebouwd, het Grossmünster met zijn twee torens, het operahuis, de oever van het meer en de steegjes van het Niederdorf. Alle zes zijn stops van onze schattenjacht, en ze passen in één wandeling.
Sint-Pieterskerk (St. Peter)
St. Peter staat op een kleine verhoging op de linkeroever, en de toren valt meteen op: de wijzerplaten zijn ongeveer 8,7 meter breed, de grootste kerkwijzerplaten van Europa. Alle vier de torenzijden hebben sinds 1538 een wijzerplaat. Opvallend is dat kerk en toren verschillende eigenaars hebben. De toren is van de stad, die hem vroeger als uitkijkpost gebruikte, en tot 1911 woonde er boven een brandwacht. Het schip is van de hervormde parochie.
Vóór de Reformatie was St. Peter de enige parochiekerk van Zürich, en al rond het jaar 1000 stonden hier kerken. Het huidige schip werd in 1706 ingewijd, de eerste kerk die in Zürich onder protestants bestuur werd gebouwd. Leo Jud, een vriend van hervormer Zwingli die meewerkte aan de Zürichse Bijbelvertaling, was de eerste hervormde predikant, en schrijver en denker Johann Kaspar Lavater diende hier van 1778 tot 1801.
- De wijzerplaten zelf: ga op het pleintje voor de kerk staan om hun omvang te zien.
- De grafsteen van Lavater, ingemetseld in de kerkmuur.
Stadhuis van Zürich (Rathaus)
Het stadhuis staat op de rechteroever, met de fundamenten verankerd in de Limmat zelf, zodat de rivier langs de muren stroomt. Het werd tussen 1694 en 1698 gebouwd ter vervanging van een raadhuis uit 1397, dat op zijn beurt een gerechtsgebouw uit de 13e eeuw had vervangen. Al zo’n 300 jaar is het gebouw de zetel van de twee parlementen van Zürich, de kantonsraad (Kantonsrat) en de gemeenteraad (Gemeinderat).
Voorlopig vergaderen beide parlementen in een tijdelijke zaal elders in de stad, terwijl een renovatie van het oude gebouw wordt voorbereid. De plannen lopen vertraging op door een juridisch geschil met erfgoedorganisaties, dus de meeste bezoekers zien de buitenkant, vanaf de oever en de Rathausbrücke.
Grossmünster
De twee torens van het Grossmünster zijn het symbool van Zürich. De kerk werd rond 1100 begonnen en was rond 1220 in gebruik. Volgens de legende stichtte Karel de Grote haar: zijn paard knielde op de plek waar Felix en Regula, de beschermheiligen van de stad, begraven lagen. Dezelfde legende vertelt dat de twee martelaren, door de Romeinen onthoofd, hun hoofd de heuvel op droegen naar de plek van hun graf.
Hier begon ook de Zwitserse Reformatie. Huldrych Zwingli werd begin 1519 volkspriester van het Grossmünster en preekte vanaf zijn kansel de ideeën die Zürich protestants maakten. De torens dateren van eind 15e eeuw; nadat een brand in 1763 hun houten spitsen had verwoest, kregen ze in 1787 hun huidige neogotische bekroning.
- De zittende figuur van Karel de Grote aan de zuidtoren, de Karlsturm; het origineel uit de 15e eeuw staat in de crypte.
- Het glas-in-lood: de koorramen van Augusto Giacometti uit 1932 en een moderne reeks van Sigmar Polke uit 2009, deels gemaakt van dunne plakjes agaat.
- De bronzen deuren van Otto Münch aan het noord- en zuidportaal, uit 1935 en 1950, vol reliëfscènes.
Operahuis van Zürich
Het operahuis staat aan de rand van het meer, aan de Sechseläutenplatz. Een eerder theater op deze plek, het Aktientheater, opende in 1834 en brandde in 1890 af. Het nieuwe gebouw werd ontworpen door het Weense bureau Fellner & Helmer, dat in heel Midden-Europa theaters bouwde, en opende in 1891 als Stadttheater met Wagners Lohengrin. Sinds 1964 heet het het operahuis.
Het gebouw werd van 1982 tot 1984 gerenoveerd. Het project lag gevoelig: in mei 1980 groeiden protesten tegen het vele overheidsgeld voor de opera, terwijl jongeren geen eigen plekken hadden, uit tot de jongerenrellen die bekendstaan als de Opernhauskrawalle. Vandaag telt de zaal ongeveer 1.100 plaatsen.
- De bustes op de neoclassicistische gevel: de componisten Weber, Wagner en Mozart, en de schrijvers Schiller, Shakespeare en Goethe.
Het meer van Zürich en de kades
Zürich keek niet altijd naar zijn meer. Tot de jaren 1880 was de oever grotendeels privégrond, en een schrijver uit die tijd merkte op dat Zürich een meer had maar het niet zag. Tussen 1881 en 1887 legde de stad de Quaianlagen aan, een lange reeks openbare promenades langs het water, onder leiding van ingenieur Arnold Bürkli. Het plein waar de Limmat het meer verlaat, de Bürkliplatz, is naar hem vernoemd.
Nu vormen de kades een doorlopende promenade aan beide kanten van het benedenmeer, verbonden door de Quaibrücke bij de uitstroom van de rivier. Op de rechteroever loopt de Utoquai langs het Seebad Utoquai, een badhuis op palen dat in 1890 opende en de eerste plek in Zürich was waar mannen en vrouwen samen mochten zwemmen.
- De Bürkliplatz, waar de passagiersboten vertrekken voor tochten over het meer.
- De Quaibrücke, met aan de ene kant uitzicht over het meer en aan de andere kant over de Limmat naar de oude stad.
De oude stad en het Niederdorf
Op de rechteroever vormen de steegjes tussen het plein Central en het Grossmünster het Niederdorf, het levendigste deel van de oude stad, met de Niederdorfstrasse als hoofdstraat. Achter de winkels liggen opmerkelijke adressen. Op Spiegelgasse 1 openden Hugo Ball en Emmy Hennings op 5 februari 1916 het Cabaret Voltaire, waar de kunstbeweging dada ontstond.
Een paar deuren verder, op nummer 14, woonde Lenin van februari 1916 tot hij in april 1917 naar Rusland vertrok; een plaquette herinnert eraan. Toneelschrijver Georg Büchner stierf in 1837 op nummer 12, en schrijver Gottfried Keller groeide op aan de Rindermarkt 9.
- Het Cabaret Voltaire op Spiegelgasse 1, nog altijd een plek voor kunst en evenementen.
- De Polybahn, een kleine kabelspoorweg die van de oude stad naar de ETH Zürich klimt.
Zo zie je ze in één wandeling
Begin bij St. Peter, loop dan naar de rivier en steek de Rathausbrücke over om het stadhuis vanaf het water te zien. Volg de rivier naar het zuiden tot de Bürkliplatz en het meer, steek de Quaibrücke over naar het operahuis aan de Sechseläutenplatz en loop over de Limmatquai terug naar het Grossmünster. Vandaar is het maar een paar stappen omhoog het Niederdorf en de Spiegelgasse in.
Ontdek Zürich met World City Trail
Onze schattenjacht in Zürich maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops, en alle zes de plekken uit deze gids horen erbij: St. Peter, het stadhuis, de oever van het meer, het operahuis, het Grossmünster en de oude stad. De route begint bij het centraal station, aan het Zwitsers Nationaal Museum, en komt ook langs de Bahnhofplatz, de Pestalozzianlage en de Lindenhof. Bij elke stop los je een puzzel op en hoor je een verhaal, in je eigen tempo.
In Zürich zijn er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game, voor wie een ander formaat verkiest.
Speel de schattenjacht in Zürich →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Zürich →
Speel de outdoor escape game in Zürich →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.