Stare miasto Zurychu leży po obu stronach Limmatu, rzeki wypływającej z Jeziora Zuryskiego, a jego najbardziej znane budowle stoją blisko wody. Ten przewodnik opisuje sześć z nich: kościół św. Piotra z ogromnym zegarem, ratusz zbudowany nad rzeką, Grossmünster z bliźniaczymi wieżami, operę, brzeg jeziora i uliczki Niederdorfu. Wszystkie sześć to przystanki naszej gry miejskiej i da się je połączyć w jeden spacer.
Kościół św. Piotra (St. Peter)
Kościół św. Piotra stoi na niewielkim wzniesieniu na lewym brzegu, a najpierw rzuca się w oczy wieża: tarcze zegara mają około 8,7 metra średnicy i są największymi kościelnymi tarczami zegarowymi w Europie. Wszystkie cztery ściany wieży mają tarcze od 1538 roku. Ciekawostka: kościół i wieża mają różnych właścicieli. Wieża należy do miasta, które dawniej używało jej jako punktu obserwacyjnego, a do 1911 roku mieszkał na niej strażnik przeciwpożarowy. Nawa należy do parafii reformowanej.
Przed reformacją kościół św. Piotra był jedynym kościołem parafialnym Zurychu, a kościoły stały w tym miejscu już około roku 1000. Obecną nawę konsekrowano w 1706 roku; był to pierwszy kościół zbudowany w Zurychu pod rządami protestantów. Leo Jud, przyjaciel reformatora Zwingliego i współtwórca zuryskiego przekładu Biblii, był jego pierwszym pastorem reformowanym, a pisarz i myśliciel Johann Kaspar Lavater posługiwał tu w latach 1778–1801.
- Same tarcze zegara: stań na placyku przed kościołem, by docenić ich rozmiar.
- Nagrobek Lavatera wmurowany w ścianę kościoła.
Ratusz w Zurychu (Rathaus)
Ratusz stoi na prawym brzegu, a jego fundamenty są zakotwiczone w samym Limmacie, więc rzeka płynie tuż przy jego murach. Zbudowano go w latach 1694–1698 w miejscu sali rady z 1397 roku, która z kolei zastąpiła sąd z XIII wieku. Od około 300 lat budynek jest siedzibą dwóch parlamentów Zurychu: rady kantonu (Kantonsrat) i rady miejskiej (Gemeinderat).
Na razie oba parlamenty obradują w tymczasowej sali w innej części miasta, a remont starego budynku jest w planach. Plany opóźnia spór prawny z organizacjami ochrony zabytków, więc większość odwiedzających zobaczy budynek z zewnątrz, z nabrzeża i z mostu Rathausbrücke.
Grossmünster
Bliźniacze wieże Grossmünster są symbolem Zurychu. Kościół zaczęto budować około 1100 roku, a około 1220 roku był już w użyciu. Według legendy założył go Karol Wielki: jego koń miał uklęknąć w miejscu, gdzie pochowano Feliksa i Regulę, patronów miasta. Ta sama legenda mówi, że obaj męczennicy, ścięci przez Rzymian, wnieśli swoje głowy na wzgórze, do miejsca swojego grobu.
Tu zaczęła się też szwajcarska reformacja. Huldrych Zwingli został kaznodzieją w Grossmünster na początku 1519 roku i z jego ambony głosił idee, które uczyniły Zurych protestanckim. Wieże powstały pod koniec XV wieku; po tym, jak pożar w 1763 roku zniszczył ich drewniane hełmy, w 1787 roku otrzymały obecne neogotyckie zwieńczenia.
- Siedząca postać Karola Wielkiego na wieży południowej, Karlsturm; oryginał z XV wieku przechowywany jest w krypcie.
- Witraże: okna prezbiterium autorstwa Augusta Giacomettiego z 1932 roku i nowoczesna seria Sigmara Polkego z 2009 roku, częściowo z cienkich plastrów agatu.
- Brązowe drzwi Ottona Müncha w portalach północnym i południowym, z 1935 i 1950 roku, pokryte scenami w reliefie.
Opera w Zurychu
Opera stoi na skraju jeziora, przy Sechseläutenplatz. Wcześniejszy teatr w tym miejscu, Aktientheater, otwarto w 1834 roku, a w 1890 roku spłonął. Nowy gmach zaprojektowało wiedeńskie biuro Fellner & Helmer, które budowało teatry w całej Europie Środkowej, i otwarto go w 1891 roku jako Stadttheater „Lohengrinem” Wagnera. Od 1964 roku nosi nazwę Opernhaus.
Budynek wyremontowano w latach 1982–1984. Projekt budził emocje: w maju 1980 roku protesty przeciw dużym publicznym pieniądzom na operę, podczas gdy młodzi nie mieli własnych miejsc, przerodziły się w zamieszki młodzieżowe znane jako Opernhauskrawalle. Dziś widownia ma około 1100 miejsc.
- Popiersia na klasycystycznej fasadzie: kompozytorzy Weber, Wagner i Mozart oraz pisarze Schiller, Szekspir i Goethe.
Jezioro Zuryskie i nabrzeża
Zurych nie zawsze był zwrócony ku jezioru. Do lat 80. XIX wieku brzeg był w większości prywatny, a pewien ówczesny autor zauważył, że Zurych ma jezioro, ale go nie widzi. W latach 1881–1887 miasto zbudowało Quaianlagen, długi ciąg publicznych promenad nad wodą, pod kierunkiem inżyniera Arnolda Bürkliego. Plac, przy którym Limmat wypływa z jeziora, Bürkliplatz, nosi jego imię.
Dziś nabrzeża tworzą ciągłą promenadę po obu stronach dolnej części jeziora, połączonych mostem Quaibrücke przy wypływie rzeki. Na prawym brzegu Utoquai prowadzi obok Seebad Utoquai, łaźni na palach otwartej w 1890 roku, pierwszego miejsca w Zurychu, gdzie kobiety i mężczyźni mogli pływać razem.
- Bürkliplatz, skąd odpływają statki na rejsy po jeziorze.
- Most Quaibrücke, z widokiem na jezioro z jednej strony i wzdłuż Limmatu na stare miasto z drugiej.
Stare miasto i Niederdorf
Na prawym brzegu uliczki między placem Central a Grossmünster tworzą Niederdorf, najżywszą część starego miasta, z Niederdorfstrasse jako główną ulicą. Za sklepami kryją się niezwykłe adresy. Pod numerem 1 przy Spiegelgasse Hugo Ball i Emmy Hennings otworzyli 5 lutego 1916 roku Cabaret Voltaire, w którym narodził się ruch artystyczny dada.
Kilka domów dalej, pod numerem 14, od lutego 1916 roku do wyjazdu do Rosji w kwietniu 1917 roku mieszkał Lenin; przypomina o tym tablica. Dramaturg Georg Büchner zmarł pod numerem 12 w 1837 roku, a pisarz Gottfried Keller dorastał przy Rindermarkt 9.
- Cabaret Voltaire przy Spiegelgasse 1, do dziś miejsce sztuki i wydarzeń.
- Polybahn, mała kolejka linowo-terenowa, która wjeżdża ze starego miasta pod ETH Zurych.
Jak zobaczyć je podczas jednego spaceru
Zacznij od kościoła św. Piotra, zejdź nad rzekę i przejdź przez Rathausbrücke, by zobaczyć ratusz od strony wody. Idź wzdłuż rzeki na południe do Bürkliplatz i jeziora, przejdź mostem Quaibrücke do opery przy Sechseläutenplatz i wróć nabrzeżem Limmatquai do Grossmünster. Stamtąd kilka kroków dzieli cię od Niederdorfu i Spiegelgasse.
Odkryj Zurych z World City Trail
Nasza gra miejska w Zurychu zamienia stare miasto w grę na telefonie. Trasa łączy 10 przystanków, a wszystkie sześć miejsc z tego przewodnika jest wśród nich: kościół św. Piotra, ratusz, brzeg jeziora, opera, Grossmünster i stare miasto. Trasa zaczyna się przy dworcu głównym, przy Szwajcarskim Muzeum Narodowym, i prowadzi też przez Bahnhofplatz, Pestalozzianlage i Lindenhof. Na każdym przystanku rozwiązujesz zagadkę i poznajesz historię, we własnym tempie.
W Zurychu jest też samodzielny spacer po mieście i plenerowa gra escape, jeśli wolisz inny format.
Zagraj w grę miejską w Zurychu →
Wybierz się na samodzielny spacer po Zurychu →
Zagraj w plenerową grę escape w Zurychu →
Fakty sprawdzone w październiku 2026.