Deze gids brengt je langs vijf plekken in de oude binnenstad van Aken die het verhaal van de stad vertellen, van Karel de Grote via de kuurtijd tot de 20e eeuw: het gotische stadhuis aan de Markt, twee bronzen fonteinen met humor, de Puppenbrunnen en het Fischpüddelchen, het kuurpaviljoen van de Elisenbrunnen en de Marienturm, een kanonnentoren van de oude stadsmuur. Ze liggen allemaal op korte loopafstand van de dom, dus je ziet ze in één makkelijke rondwandeling.
Het stadhuis van Aken
Het stadhuis (Rathaus) staat aan de noordkant van de Markt, op de funderingsmuren van de Aula Regia, de grote zaal van het paleis van Karel de Grote. Het gotische gebouw werd in 1330 begonnen onder burgemeester Gerhard Chorus en in 1349 voltooid. De oostelijke toren, de Granustoren, stamt nog uit de Karolingische tijd: de burgers bouwden hem in hun nieuwe stadhuis in en maakten hem zo’n 14 meter hoger. Door de eeuwen heen bewaarde men er documenten, wapens en munitie, en soms diende hij als gevangenis.
Op de bovenverdieping ligt de Kroningszaal. Nadat Duitse koningen in de dom ernaast gekroond waren, werd hier tot 1531 het kroningsmaal gehouden. Op de muren staan fresco’s van Alfred Rethel over het leven en de legenden van Karel de Grote, voltooid in 1861. Bij luchtaanvallen in 1943 en 1944 brandden het dak en beide torens uit; de torenspitsen waren pas in 1978 weer klaar. Tegenwoordig wordt in de zaal elk jaar de Internationale Karelsprijs uitgereikt, en het gebouw is nog altijd de zetel van de burgemeester en de gemeenteraad.
- De marktgevel met beelden van 50 koningen, toegevoegd bij de restauratie in de 19e eeuw.
- Binnen de fresco’s van Rethel en een replica van de rijksinsignes in de Kroningszaal.
Puppenbrunnen
De Puppenbrunnen (poppenfontein) staat in de Krämerstraße, het korte straatje tussen de dom en het stadhuis. De Akense beeldhouwer Bonifatius Stirnberg maakte hem in 1975, als geschenk van de Aachener Bank. Rond een rond bronzen bekken staan figuren en maskers met beweegbare delen: je mag hoofden, armen en gezichten draaien en zo het uiterlijk van de fontein veranderen. Het is een van de stops van onze schattenjacht.
- De haan boven op de figuren, die zou herinneren aan de Franse tijd, en tussen de maskers een zon met een gezicht.
Fischpüddelchen
Op de Fischmarkt, vlak voor de doopkapel van de dom, staat een bronzen jongetje op een stenen bol met in elke hand een vis. Hij kijkt ingespannen, alsof hij zijn best doet ze niet te laten vallen. Uit de bekken van de vissen stroomt water in twee bakken. De eerste versie was van de Berlijnse beeldhouwer Hugo Lederer, die hem in 1911 aan de stad schonk. Het was een aangepaste kopie van een fontein van Ignatius Taschner die nu in München staat.
Het naakte jongetje zorgde voor ophef: hij werd meerdere keren eigenmachtig verplaatst en verstopt en in 1917 weggehaald. In 1933 kwam hij terug op de Fischmarkt, maar in de Tweede Wereldoorlog werd hij omgesmolten voor het metaal. Het huidige beeld maakte Heinrich-Clemens Dick in 1954, zonder model van het origineel; zijn zevenjarige zoon Georg stond model.
Elisenbrunnen
De Elisenbrunnen is het neoclassicistische paviljoen dat de geschiedenis van Aken als kuuroord samenvat. Het werd ontworpen door Johann Peter Cremer, met plannen die Karl Friedrich Schinkel in 1823 herwerkte, en ging in 1827 open. Een halfronde zuilengalerij verbindt twee kleine paviljoens. Het is genoemd naar Elisabeth Ludovika van Beieren, de Pruisische kroonprinses en vrouw van de latere koning Frederik Willem IV.
Binnen stroomt uit twee drinkfonteinen water van de Kaiserquelle van ongeveer 52 °C. Het bevat veel zwavel, waardoor de hele hal naar rotte eieren ruikt. Het water geldt nu als geneesmiddel en bordjes melden dat het geen drinkwater is. Bij een luchtaanval in juli 1943 werd het gebouw bijna verwoest en daarna in de oude vorm herbouwd; het ging in 1953 weer open. Erachter ligt de Elisengarten, een klein park. De Elisenbrunnen is de finish van onze schattenjacht.
- De marmeren platen met beroemde kuurgasten, onder wie Peter de Grote, Frederik de Grote, Casanova en Händel.
- De buste van kroonprinses Elise; wat je ziet is een kopie, het origineel uit 1828 van Christian Friedrich Tieck staat in een museum.
Marienturm
De Marienturm is een gedrongen ronde toren van de buitenste stadsmuur van Aken, vlak naast de stadspoort Ponttor in het noorden van de oude stad. Een inscriptie op een blauwe steen vermeldt dat de eerste steen op 14 augustus 1512 werd gelegd. Hij verving een oudere wachttoren, want tegen kanonnen was een lagere, steviger toren nuttiger. De muren zijn ongeveer vier meter dik en er zitten schietgaten in voor kanonnen en geweren.
In 1933 werd de begane grond een gedenkplaats voor de doden van de Eerste Wereldoorlog, met binnen een stenen sarcofaag van Mathias C. Korr. De toren raakte in 1944 zwaar beschadigd en werd tussen 1950 en 1955 gerestaureerd. Hij staat in een klein groen plein, de Veltmanplatz, dat in 1908 werd aangelegd als deel van de groene gordel langs de oude muur.
- De inslagen van kanonskogels uit 1638, nog te zien op de buitenmuur, en de oude bomen in het parkje rond de toren.
Zo zie je ze in één wandeling
Begin bij de Elisenbrunnen en loop een paar minuten naar het noorden naar de dom. Op de Fischmarkt, voor de doopkapel, vind je het Fischpüddelchen. Neem dan de Krämerstraße met de Puppenbrunnen omhoog naar de Markt en het stadhuis. Vanaf de Markt loopt de Pontstraße naar het noorden tot de Ponttor, en de Marienturm staat er vlak naast. Wil je naar binnen, reken dan op tijd voor de Kroningszaal in het stadhuis.
Ontdek Aken met World City Trail
Onze schattenjacht in Aken maakt van de oude stad een spel op je telefoon. De route verbindt 10 stops, van de Ponttor tot de Elisenbrunnen, en het stadhuis, de Puppenbrunnen en de Elisenbrunnen zijn allemaal stops, net als de dom, het Centre Charlemagne en het Couven Museum. Het Fischpüddelchen en de Marienturm liggen niet op de route, maar wel op een paar stappen afstand. Bij elke stop los je een puzzel op en hoor je een verhaal, in je eigen tempo.
In Aken is er ook een zelfgeleide wandeltour en een outdoor escape game, voor wie liever een ander formaat kiest.
Speel de schattenjacht in Aken →
Doe de zelfgeleide wandeltour door Aken →
Speel de outdoor escape game in Aken →
Feiten gecontroleerd in oktober 2026.